Przy okazji Dnia Niepodległości Ukrainy oraz 35-lecia jej państwowości publikujemy analizę Edwina Bendyka poświęconą kondycji walczącego społeczeństwa oraz dojrzałości relacji polsko-ukraińskich w piątym roku pełnoskalowej agresji rosyjskiej. Autor weryfikuje aktualność historycznych koncepcji geopolitycznych – przede wszystkim doktryny Giedroycia i Mieroszewskiego – oraz rozważa dylematy stojące przed Polską i Unią Europejską jako partnerami Ukrainy.
Edwin Bendyk przekonuje, że niepodległa, suwerenna i zintegrowana z Europą Ukraina stanowi niezbędny filar polskiej i europejskiej architektury bezpieczeństwa. W myśl koncepcji „bezpieczeństwa przez integrację”, stabilna i silna militarnie Ukraina nie tylko skutecznie mityguje zagrożenie ze strony rosyjskiego imperializmu, ale stanowi osłonę strategiczną Polski, tworząc warunki niezbędne do jej dalszego rozwoju gospodarczego i cywilizacyjnego.
Komentarz Wadyma Denysenki stanowi próbę przedstawienia optyki, w jakiej Kijów postrzega dziś Polskę oraz perspektywy współpracy. Autor przygląda się źródłom obecnych napięć – od skomplikowanych kwestii pamięci historycznej po emocjonalny dyskurs polityczny – wzywając do zastąpienia emocji wzajemnym pragmatyzmem.
Wadym Denysenko odpowiada na pytanie, dlaczego Polska potrzebuje Ukrainy, wskazując, że Warszawa nie zdoła zbudować pozycji silnego lidera regionalnego bez stabilnego, silnego i podmiotowego sąsiada. Ukraina po wojnie nie będzie ciężarem, lecz państwem o ogromnym potencjale – dysponującym unikalnym doświadczeniem wojskowym, przemysłem obronnym, sektorem IT oraz kluczowymi korytarzami transportowymi łączącymi Bałtyk z Morzem Czarnym. W ocenie autora jedyną racjonalną drogą dla obu stron jest porzucenie prób dominacji na rzecz trwałego partnerstwa strategicznego.
З нагоди Дня Незалежності України та 35-річчя її державності ми публікуємо аналіз Едвіна Бендика, присвячений стану суспільства, що бореться, та зрілості польсько-українських відносин на п’ятому році повномасштабної російської агресії. Автор перевіряє актуальність історичних геополітичних концепцій — насамперед доктрини Ґедройця та Мєрошевського — та розглядає дилеми, що стоять перед Польщею та Європейським Союзом як партнерами України.
Едвін Бендик переконує, що незалежна, суверенна та інтегрована в Європу Україна є необхідною опорою польської та європейської архітектури безпеки. Відповідно до концепції «безпеки через інтеграцію», стабільна та військово сильна Україна не лише ефективно нейтралізує загрозу з боку російського імперіалізму, а й слугує стратегічним щитом для Польщі, створюючи необхідні умови для її подальшого економічного та цивілізаційного розвитку.
Коментар Вадима Денисенка є спробою представити оптику, в якій Київ сьогодні сприймає Польщу та перспективи співпраці. Автор аналізує джерела нинішньої напруги — від складних питань історичної пам’яті до емоційного політичного дискурсу — закликаючи замінити емоції взаємним прагматизмом.
Вадим Денисенко відповідає на запитання, чому Польща потребує України, вказуючи, що Варшава не зможе побудувати позицію сильного регіонального лідера без стабільного, сильного та суб’єктного сусіда. Після війни Україна не буде тягарем, а стане державою з величезним потенціалом — з унікальним військовим досвідом, оборонною промисловістю, ІТ-сектором та ключовими транспортними коридорами, що з’єднують Балтійське та Чорне моря. На думку автора, єдиним раціональним шляхом для обох сторін є відмова від спроб домінування на користь міцного стратегічного партнерства.
Analiza autorstwa Marka Ziółkowskiego (dyplomaty, ambasadora RP w Kijowie w latach 2001-2005) stanowi krytyczne rozliczenie polskiej polityki udzielania i komunikowania pomocy dla Ukrainy po pełnoskalowej agresji Rosji w 2022 roku. Autor wskazuje na drastyczny kontrast między wielkim, bezinteresownym zrywem społecznym oraz pozycją lidera pomocy w latach 2022–2023 a późniejszym wyhamowaniem wsparcia państwowego, relatywizowaniem pomocy na potrzeby polityki wewnętrznej, żądaniami wdzięczności i dystansowaniem się Polski wobec walczącej Ukrainy.
Marek Ziółkowski dowodzi, że Polska – poprzez błędy metodologiczne, manipulacje statystyczne, brak przejrzystości oraz instrumentalne traktowanie tematu – utraciła status kluczowego dawcy pomocy i strategicznego lidera w relacjach z Ukrainą, przechodząc z pozycji solidarności do wąsko pojętego, nierzadko iluzorycznego realizmu.
Tymczasem udzielanie pomocy jest jednym z narzędzi polityki zagranicznej państwa – dobrze znanym, ustandaryzowanym i często bardzo skutecznym. „Pomoc ma sens, jeśli służy beneficjentowi, a satysfakcją donora ma być przekonanie, że beneficjent pomoc właściwie spożytkował. Opinia, że Ukraińcy (szczególnie żołnierze na froncie) pomoc naszą i innych donorów właściwie wykorzystali i wykorzystują, jest dobrze uzasadniona. Pomocy udzielamy jakiemuś krajowi czy podmiotowi i to przede wszystkim ów beneficjent ma coś dzięki tej pomocy osiągnąć czy zrobić. Jego wdzięczność lub inne gesty nie powinny mieć tu większego znaczenia, chociaż ze strony ukraińskiej są one już rutyną politycznej poprawności wobec Polski” – pisze Marek Ziółkowski.
Forum Społeczeństwa Obywatelskiego (Civil Society Forum) to wydarzenie, które zgromadzi ukraińskie i międzynarodowe organizacje pozarządowe, fundacje oraz partnerów zagranicznych. Jego celem jest stworzenie przestrzeni do określenia wspólnych priorytetów, nawiązywania partnerstw oraz wzmocnienia roli społeczeństwa obywatelskiego jako kluczowego partnera, w przygotowaniach do Konferencji Odbudowy Ukrainy 2026.
Wydarzenie odbędzie się w Europejskim Centrum Solidarności – miejscu, które jest historycznym symbolem siły ruchów obywatelskich. Uczestnicy i uczestniczki spotkania skupią się na tym, jak społeczeństwo obywatelskie, społeczności lokalne, strona rządowa i zagraniczni partnerzy mogą wspólnie kształtować proces odbudowy, aby był on włączający, przejrzysty, oparty na lokalnych inicjatywach i odporny na kryzysy. Szczególny nacisk zostanie położony na zacieśnianie współpracy, wspieranie oddolnych działań, inwestowanie w kapitał ludzki i instytucjonalny, a także na zagwarantowanie, że odbudowa będzie miała charakter partycypacyjny i pozostanie spójna z europejskimi aspiracjami Ukrainy.
Centralnym punktem programu będzie prezentacja Gdańsk Common Message, będącego efektem szeroko zakrojonych konsultacji z udziałem aktywistów i aktywistek oraz przedstawicieli i przedstawicielek trzeciego sektora z Ukrainy i ze świata. Wspólnie zastanowimy się, w jaki sposób zawarte w przesłaniu rekomendacje mogą realnie wpłynąć na politykę i praktykę odbudowy. Wskażą również możliwości podejmowania wspólnych działań oraz omówią, jak energię i inicjatywy zapoczątkowane w Gdańsku przełożyć na dalsze etapy odbudowy Ukrainy.
Organizatorzy: Wydarzenie jest współorganizowane przez: Build Ukraine Back Better Platform, Chatham House Ukraine Forum, Foundations for Ukraine, Europejski Fundusz na rzecz Demokracji (European Endowment for Democracy), Międzynarodową Fundację „Odrodzenie” (International Renaissance Foundation), Fundacje Społeczeństwa Otwartego (Open Society Foundations), RISE Ukraine, Fundację im. Roberta Boscha (Robert Bosch Stiftung) oraz Fundację im. Stefana Batorego.
Is the cooling of Polish-Ukrainian relations just a local historical dispute, or a sign of deeper rivalry over the future of Europe? In his analysis Edwin Bendyk explores how Ukraine’s internal transformation in the fifth year of the war is reshaping the balance of power with Warsaw, Europe, and the US.
The analysis highlights the growing asymmetry in perceptions of the war in Ukraine and in Poland – for Ukrainians, the war is an existential issue, whilst Poles are primarily seeking to avoid a direct confrontation.
Edwin Bendyk describes how the changes taking place in Ukraine in the fifth year of the war are shaping a new asymmetry and balance of power in relations with Warsaw, Europe and the US. Ukrainians are prepared to fight to the end. Poles (and others) want to avoid war at all costs, so they are preparing for it – he summarises this difference.
Kyiv’s determination and aspirations are underpinned by a genuine modernisation breakthrough, reform of military structures and a surge in technological innovation on the front line. Despite severe losses, the Ukrainian economy remains stable, and its own industrial base – which already meets over half the army’s requirements – is becoming a key driver of resistance. Edwin Bendyk illustrates this breakthrough with hard data: “During the war, the Ukrainian defence industry has increased its production capacity 50-fold, from one billion dollars in 2022 to 50 billion today”. He sums up Ukraine’s current geopolitical situation by writing that a year and a half after Volodymyr Zelenskyy’s memorable meeting with Donald Trump at the White House, it turns out that Ukraine is not losing the war after all, and Zelenskyy himself holds quite a few cards in his hand.
Militarily and technologically strengthened, Ukraine is gaining a strong, independent sense of its own agency and redefining its geopolitical objectives. With an army comprising over 100 brigades, Kyiv sees itself as a key provider of security for the entire Old Continent and expects to be treated as an equal partner by its western neighbours.
At the same time, as Edwin Bendyk points out, the authorities in Kyiv should not expect Poland or Romania to base their own security on Ukrainian optimism and the conviction that victory is possible. Polish elites, for their part, must abandon the anachronistic belief in their own strategic superiority. Warsaw now needs a new approach to relations with Kyiv, one free from cyclical emotional outbursts.
Czy w obecnym ochłodzeniu relacji polsko-ukraińskich chodzi jedynie o spory historyczne, czy jest to też zapowiedź głębszej rywalizacji o przyszłą pozycję w regionie i Europie?
Edwin Bendyk opisuje, jak zmiany zachodzące w Ukrainie w piątym roku wojny kształtują nową asymetrię i układ sił w stosunkach z Warszawą, Europą i USA. Ukraińcy gotowi są walczyć do końca. Polacy (i nie tylko) chcą wojny za wszelką cenę uniknąć, więc się do niej przygotowują – podsumowuje te różnicę.
Determinacja i aspiracje Kijowa opierają się przy tym na realnym przełomie modernizacyjnym, reformie struktur wojskowych oraz skokowym rozwoju innowacji technologicznych na froncie. Mimo dotkliwych strat, ukraińska gospodarka zachowuje stabilność, a kluczowym motorem oporu staje się własna baza przemysłowa, która pokrywa już ponad połowę zapotrzebowania armii. Edwin Bendyk obrazuje ten przełom twardymi danymi: „W czasie wojny ukraiński przemysł obronny zwiększył swoje zdolności produkcyjne 50-krotnie, z miliarda dolarów w 2022 roku do 50 miliardów dziś”. A obecną sytuację geopolityczną Ukrainy podsumowuje pisząc, że po półtora roku od pamiętnego spotkania Wołodymyra Zełenskiego z Donaldem Trumpem w Białym Domu okazuje się, że jednak Ukraina wojny nie przegrywa, a sam Zełenski ma w ręku całkiem sporo kart.
Wzmocniona militarnie i technologicznie Ukraina zyskuje silną, podmiotową świadomość własnego sprawstwa i redefiniuje swoje cele geopolityczne. Dysponując armią liczącą ponad 100 brygad, Kijów postrzega siebie jako kluczowego dostawcę bezpieczeństwa dla całego Starego Kontynentu i oczekuje symetrycznego, partnerskiego traktowania przez zachodnich sąsiadów.
Jednocześnie, jak zaznacza Edwin Bendyk, władze w Kijowie nie powinny oczekiwać, że Polska czy Rumunia opierać będą własne bezpieczeństwo na ukraińskim optymizmie i przekonaniu o możliwości wygranej. Polskie elity z kolei muszą porzucić anachroniczne przekonanie o własnej wyższości strategicznej. Warszawa potrzebuje dziś nowego, oczyszczonego z cyklicznych emocji pomysłu na relacje z Kijowem.
