Można odnieść wrażenie, że zgiełk partyjnych rozgrywek o zbudowanie sejmowej większości, która ostatecznie 4 maja przyjęła ustawę wyrażającą zgodę na ratyfikację europejskiego Funduszu Odbudowy, nie przyczynił się do zwiększenia świadomości transformacyjnego charakteru tego programu. Większość polityków wypowiadało się o nim jak o funduszu mającym po prostu pobudzić gospodarkę po pandemicznym kryzysie, a o Krajowym Planie Odbudowy jak o liście zakupów, do której można dopisać takie lub inne pozycje, ale najważniejsze jest przypilnowanie czy zakupy będą robione uczciwe i nikt nie przywłaszczy sobie reszty.

Tymczasem „Next Generation UE” nie ma być zwykłym pakietem stymulacyjnym, ale – zgodnie z nazwą – umożliwić program strukturalnej przebudowy całej europejskiej gospodarki tak, by dać szansę następnym pokoleniom na przetrwanie kolejnych kryzysów. Debata polityków wokół KPO pomija ten kluczowy aspekt. Wielokrotnie zaś zwracano na niego uwagę podczas zorganizowanych między 22 a 30 marca z inicjatywy organizacji społecznych wspólnie z Ministerstwem Funduszy i Polityki regionalnej wysłuchań publicznych w sprawie rządowego Krajowego Planu Odbudowy. O transformacyjny i reformatorski charakter KPO upomnieli się także przedstawiciele organizacji społeczeństwa obywatelskiego, samorządu terytorialnego i przedsiębiorców we wspólnym apelu do premiera ogłoszonym 26 kwietnia.

Co obecny kształt KPO i sposób jego opracowywania mówi o zdolności strategicznej polskiego państwa? Czy wersja KPO przekazana Komisji Europejskiej 30 kwietnia daje szanse na reformy systemowe i dokonanie zmiany cywilizacyjnej czy obliczona jest tylko na zasypywanie dziur budżetowych? Które z planowanych inwestycji grożą utrwaleniem anachronizmów naszej gospodarki i stanowią raczej pułapkę niż szansę? Co zrobić, by realizując plan inwestycji minimalizować szkody, a maksymalizować modernizacyjne szanse?

Wprowadzenia do dyskusji wygłosili:

Do dyskusji zaprosiliśmy przedstawicieli organizacji społecznych, samorządów i biznesu, którzy zgłaszali swoje uwagi w ramach wysłuchań publicznych Krajowego Planu Odbudowy. Udział wzięli: Joanna Furmaga (Polska Zielona Sieć), Krzysztof Izdebski (Fundacja ePaństwo), Iwona Janicka (Fundacja Aktywności Lokalnej), Urszula Jaworska (Fundacja Urszuli Jaworskiej), Szymon Kacprzyk (Młodzieżowy Strajk Klimatyczny), Jacek Karnowski (prezydent Sopotu), Iga Kazimierczyk (Fundacja Przestrzeń dla Edukacji), Joanna Maćkowiak-Pandera (Forum Energii) Justyna Ochędzan (Wielkopolska Rada Koordynacyjna Związek Organizacji Pozarządowych), Agata Polińska (Fundacja Onkologiczna Alivia), Bernadeta Skóbel (Związek Powiatów Polskich), Przemysław Żydok (Fundacja Aktywizacja).

Prowadzenie: Edwin Bendyk (prezes Fundacji Batorego).

Odbudowa czy kampania wyborcza? Polityka polska na zakręcie

Burzliwy proces budowania sejmowej większości, która 4 maja wyraziła zgodę na ratyfikację europejskiego Funduszu Odbudowy doprowadził do politycznego przesilenia. Głosowanie nad Funduszem zatrzęsło sceną polityczną, wywołało lawinę pytań i komentarzy zarówno na temat podziałów wśród opozycji, jak i trwałości obozu rządzącego. Konsekwencje ratyfikacji europejskiego Funduszu Odbudowy wykraczają jednak dalece poza krótkoterminową dynamikę partyjną. Wyrażenie zgody na powstanie funduszu prowokuje pytania o horyzonty myślenia polskich polityków, a także o to, co dziś oznacza w Polsce polityka proeuropejska.

Do rozmowy wokół tych pytań – którą poprowadziła Anna Materska-Sosnowska, członkini zarządu Fundacji Batorego – zaprosiliśmy prawie dwadzieścioro komentatorek i komentatorów życia publicznego.

Udział wzięli: Mikołaj Cześnik (Uniwersytet SWPS, członek zarządu Fundacji Batorego), Zuzanna Dąbrowska („Rzeczpospolita”), Jarosław Flis (Uniwersytet Jagielloński), Rafał Kalukin (tygodnik „Polityka”), Paweł Musiałek (Klub Jagielloński), Łukasz Pawłowski (Kultura Liberalna), Andrzej Rychard (Instytut Filozofii i Socjologii PAN), Stefan Sękowski (Nowa Konfederacja), Dominika Sitnicka (OKO.press), Michał Sutowski (Krytyka Polityczna), Agata Szczęśniak (OKO.press), Michał Szułdrzyński („Rzeczpospolita”), Łukasz Warzecha („Do Rzeczy”), Agnieszka Wiśniewska (Krytyka Polityczna).

Od kilku miesięcy nie brakuje napięć między Rosją a Zachodem. Niewyczerpująca lista starć politycznych obejmuje: militarną rozbudowę wojsk rosyjskich na granicy z Ukrainą w marcu i kwietniu, która wyglądała jak przygotowanie do kolejnej agresji militarnej; doniesienia o rosyjskiej brutalnej operacji w Czechach i późniejszych dyplomatycznych wzajemnych wydaleniach rosyjskiego i europejskiego personelu dyplomatycznego; rosyjskie sankcje na wysokich urzędników UE; wsparcie Kremla dla białoruskiej operacji porwania samolotu Ryanair i schwytania lidera białoruskiej opozycji; napięcia związane z prześladowaniem Aleksieja Nawalnego; wycofanie się Rosji z Traktatu „Open Skies”. Można śmiało założyć, że wybuch kolejnych poważnych kryzysów jest tylko kwestią czasu.

Moskwa wydaje się nie być zainteresowana naprawą konfliktów z UE i USA, ponieważ uważa, że postawa defensywna, jaką zachodnie rządy przyjmują w kolejnych kryzysach, służy rosyjskim interesom. Tym samym twardnieje retoryka Kremla wobec Zachodu, a jego taktyka staje się coraz bardziej konfrontacyjna.

W gronie ekspertek/-ów z Francji, Niemiec, Litwy, Polski i Ukrainy, zastanawialiśmy się:

Spotkanie było również okazją do analizy wpływu spotkania prezydenta Joe Bidena z prezydentem Władimirem Putinem.

Udział w debacie wzięli:

Debatę poprowadził Edwin Bendyk, Prezes Fundacji im. Stefana Batorego.

– ENGLISH FOLLOWS –

Wyrok kontrolowanego przez władzę Trybunału Konstytucyjnego wydany na wniosek premiera Mateusza Morawieckiego otwiera kolejny etap politycznej i prawnej konfrontacji między Polskim rządem a Unią Europejską. Zanegowanie zasady pierwszeństwa prawa europejskiego nad krajowym oraz odmowa uznania wyroków Trybunału Sprawiedliwości w odniesieniu do zasady niezależności sądownictwa, w sposób otwarty podważa główne zasady porządku prawnego UE. Werdykt postawił również pod znakiem zapytania dalszą formułę uczestnictwa Polski w integracji europejskiej.

Podczas debaty zastanowimy się, jakie są konsekwencje orzeczenia TK dla Polski i Unii Europejskiej oraz czy rzeczywiście – jak głosi rozpowszechniona opinia – Polska weszła na drogę polexitu. Przedyskutujemy również, w jaki sposób Unia Europejska powinna bronić swojej przestrzeni prawnej oraz autorytetu TSUE.

Udział wzięli:

Komentarz: Piotr Buras (dyrektor ECFR Warszawa)
Prowadzenie: Szymon Ananicz (forumIdei Fundacji im. Stefana Batorego)

PL: Na profilu Fundacji Batorego na Facebooku będziemy transmitować tłumaczenie na język polski i na Polski Język Migowy.
ENG: Na profilu ECFR Warszawa na Facebooku i na kanale YouTube Fundacji Batorego będziemy transmitować spotkanie w wersji anglojęzycznej.

Debatę patronatem medialnym objął Euractiv.pl.

Zapraszamy do dyskusji.


– ENGLISH –

The ruling of the government-controlled Constitutional Tribunal, issued at the request of the Prime Minister Mateusz Morawiecki, opens the next stage of the political and legal confrontation between the Polish government and the European Union. By questioning the primacy of European law and refusing to recognize the judgments of the EU Court of Justice with regard to the principle of the independence of the judiciary, Poland challenged the fundaments of the EU legal order. The verdict has also opened speculation as to whether the PiS-led government wishes Poland to remain a member of the EU for much longer.

During the debate we will discuss what are the consequences of judgment for Poland and for the European Union. We will ask experts whether Poland has actually entered the path of polexit and what the EU should do to defend its legal space and protect the authority of the CJEU.

Speakers:

Commentary: Piotr Buras, Director, ECFR Warsaw Office
Chaired by: Szymon Ananicz, ideaForum, Stefan Batory Foundation

Join the debate on ECFR Warszawa on Facebook or on the YouTube channel of the Batory Foudation.

„Kryzys demokracji i nowi aktorzy polityczni”

Organizatorzy: forumIdei Fundacji im. Stefana Batorego (Warszawa) i Fundacja Odrodzenie (Kijów) we współpracy z Radą Polityki Zagranicznej „Ukraiński pryzmat” (Kijów)

W polsko-ukraińskim gronie osób, które w większości na co dzień nie śledzą sytuacji w kraju sąsiada, ale są wnikliwymi obserwatorami polityki w swoich krajach, omawialiśmy problemy zaangażowania politycznego, funkcjonowania partii i nowych inicjatywy politycznych jako odpowiedzi na kryzysy reprezentacji, przejrzystości i efektywności w dotychczasowym funkcjonowaniu polityki. Przyjrzeliśmy się bliżej zmianom wprowadzonym przez prezydenta Wołodymyra Zełenskiego i jego ruch oraz roli i przyczynom upadku Nowoczesnej i ruchu Kukiz 15 w Polsce, a także cechom i perspektywom ruchu Szymona Hołowni. Zastanowiliśmy się wspólnie na ile polityka antypolityczna ruchów społecznych stanowi alternatywę dla partii politycznych, czy też źródło ich odnowy w naszych krajach. Jako ważny element dyskusji poruszyliśmy także rolę samorządów i demokracji lokalnej w budowie nowej demokracji w Polsce i w Ukrainie.

Mamy nadzieję, że spotkanie pozwoli – także szerszej publiczności – na lepsze zrozumienie sytuacji w obu krajach.

Spotkanie poprowadzili: Edwin Bendyk (prezes Fundacji Batorego) oraz Oleksandr Suszko (dyrektor Fundacji Odrodzenie).

W spotkaniu udział wzięli: Ołena Babakowa (dziennikarka), Bogumiła Berdychowska (kwartalnik „Więź”), Michał Boni (SWPS Uniwersytet), Wołodymyr Fesenko (politolog, Centrum Politycznych Badań Stosowanych „Penta”), Maciej Gdula (poseł na Sejm RP, Koalicyjny Klub Parlamentarny Lewicy), Hanna Gill-Piątek (posłanka na Sejm RP, Polska 2050 Szymona Hołowni), Oleksij Harań (politolog, Fundacja „Inicjatywy Demokratyczne” im. Ilka Kuczeriwa), Wadym Halajczuk (Komitet Rady Najwyższej Ukrainy ds. integracji z Unią Europejską, partia Sługa Ludu), Aleksandra Hnatiuk (Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego), Oksana Jurynec (była posłanka do Rady Najwyższej Ukrainy, partia UDAR), Rafał Kalukin (tygodnik „Polityka”), Jacek Kołtan (Europejskie Centrum Solidarności), Wojciech Konończuk (Ośrodka Studiów Wschodnich), Ostap Krywdyk (Centrum Analityczne Uniwersytetu Katolickiego Ukrainy), Switłana Matwijenko (przewodnicząca Rady Laboratorium Inicjatyw Ustawodawczych), Paweł Marczewski (forumIdei Fundacji Batorego), Adam Ostolski („Krytyka Polityczna”), Witalij Portnikow (dziennikarz, Radio „Swoboda”), Jacek Raciborski (Wydział Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego), Mikołaj Rakusa-Suszczewski (Uniwersytet Warszawski), Mykoła Riabczuk (publicysta, prezes honorowy Ukraińskiego Centrum Międzynarodowego PEN), Adam Szłapka (poseł na Sejm RP, partia Nowoczesna), Dmytro Szulha (dyrektor Programu Europejskiego Międzynarodowej Fundacji „Odrodzenie”), Agnieszka Turska-Kawa (Instytutu Nauk Politycznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach).


ХІІ Форум Польща-Україна
«Криза демократії та нові політичні гравці»

форумІдеї Фонду ім. Стефана Баторія, Варшава та Фонд «Відродження», Київ у співпраці з Радою зовнішньої політики «Українська призма», Київ

У польсько-українському колі осіб, які здебільшого щодня не стежать за ситуацією в країні сусіда, але є уважними спостерігачами за політикою в своїй країні, ми обговорили проблеми політичної участі, функціонування партій та нових політичних ініціатив як відповідей на кризу представництва, прозорості та ефективності у функціонуванні політики на сьогодні. Ми подивилися ближче на зміни, впроваджені президентом Володимиром Зеленським та його рухом, на роль та причини падіння партії «Новочесна» та «руху Кукіз 15» у Польщі, а також на характерні риси та перспективи руху Шимона Головні. Разом порозміркували про те, наскільки антиполітична політика соціальних рухів є альтернативою політичним партіям або джерелом їх відновлення у наших країнах. Як важливий елемент дискусії ми побачили також роль місцевого самоврядування та місцевої демократії у створенні нової демократії у Польщі та в Україні. Маємо надію, що така зустріч дозволить – також ширшій аудиторії –  краще зрозуміти ситуацію в обох країнах.

Дискусію вели: Едвін Бендик (голова Фонду Баторія) та Олександр Сушко (директор Фонду «Відродження»).

У зустрічі брали участь: Олена Бабакова (журналіст), Богуміла Бердиховська (щоквартальник «Więź» («Зв’язок»), Міхал Боні (Університет SWPS), Вадим Галайчук (Комітет Верховної Ради України з питань інтеграції України з Європейським Союзом, партія «Слуга Народу»), Олексій Гарань (політолог, Фонд «емократичні ініціативи» імені Ілька Кучеріва), Олександра Гнатюк (Центр східноєвропейських студій Варшавського університету), Мацєй Ґдуля (депутат Сейму РП, Коаліційний парламентський клуб Лівих), Ганна Ґілл-Пьонтек (депутат Сейму РП, Шимон Головня 2050), Рафал Калукін (щотижневик «Політика»), Яцек Колтан (Європейський центр солідарності), Войцєх Кононьчук (Центр східних досліджень), Остап Кривдик (Аналітичний центр Українського католицького університету), Світлана Матвієнко (Голова Ради Лабораторії законодавчих ініціатив), Павел Марчевські (форумІдеї Фонду Баторія), Адам Остольські («Політична критика»), Віталій Портніков (журналіст, Радіо «Свобода»), Яцек Раціборські (Соціологічний факультет Варшавського університету), Миколай Ракуса-Сушевські (Варшавський університет), Микола Рябчук (публіцист, почесний президент Українського центру Міжнародного PEN), Аґнєшка Турска-Кава (Інститут політичних наук Сілезьського університету у м. Катовиці), Володимир Фесенко (політолог, Центр прикладних політичних досліджень «Пента»), Адам Шлапка (депутат сейму РП, партія «Новочесна»), Дмитро Шульга (директор Європейської програми Міжнародного фонду «Відродження»), Оксана Юринець (колишній народний депутат Верховної ради України, партія УДАР).

 

Dyskusja z udziałem: Michael Anti (bloger i dziennikarz, jeden z najodważniejszych głosów swego pokolenia), Jiang Fangzhou (blogerka i jedna z najciekawszych pisarek młodego pokolenia), Jia Jia (redaktor zarządzający jedną z najbardziej wpływowych platformą mikroblogów portalu Tecent) oraz Murong Xuecun (bloger, pisarz i działacz prodemokratyczny, regularnie publikuje na łamach „The New York Times).
Spotkanie poprowadzi: Aleksander Smolar
 
Dyskusja będzie prowadzona w języku chińskim i polskim.
O spotkaniu:
 
Internet zmienia chińskie społeczeństwo. Z dala od ulic i placów głównych miast w Państwie Środka trwa rewolucja, która zmienia sposób komunikowania się Chińczyków. Dekadę temu z internetu w Chinach korzystało niespełna 60 mln osób. Dziś liczba ta zbliża się do 600 mln.
Państwowe media przestają być monopolistami na ściśle kontrolowanym do tej pory rynku informacji. Przy 420 mln użytkownikach internetu w telefonach i urządzeniach przenośnych, coraz więcej wiadomości, które jeszcze kilka lat temu nie miały szans na przedostanie się do szerszego grona odbiorców, teraz umieszczanych jest na mikroblogach.
Pierwsza chińska platforma mikroblogów powstała niespełna cztery lata temu. W ciągu trzech pierwszych lat liczba osób korzystających z tej formy komunikacji wzrosła do 300 mln. To właśnie na mikroblogach internauci demaskują skorumpowanych chińskich urzędników, relacjonują ważne wydarzenia, katastrofy, a używając metajęzyka – wchodzą w polemikę z oficjalnym przekazem władzy.
W Chinach rośnie zainteresowanie procesem transformacji w Polsce. Zmianą modelu komunikacji, która miała miejsce w naszym kraju ponad dwie dekady temu szczególnie zainteresowani są ci, którzy teraz w Chinach kształtują nowy model dialogu społecznego.
 
Spotkanie będzie także okazją do zastanowienia się nad tym, jaką rolę we współczesnych społeczeństwach odgrywają nowe środki komunikacji, w jaki sposób wpływają na tradycyjne media. Jaki maja wpływ na aktywność społeczną i polityczną.

Noty o panelistach:

Michael Anti (ur. 1975) – właśc. Zhao Jing, dziennikarz i bloger polityczny. Publikuje w wielu chińskich tytułach między innymi w „Nanfang Dushi Bao” i „21st Century World Herald. Wcześniej pracował w pekińskim biurze „New York Times’a. W marcu 2003 roku relacjonował wojnę w Iraku. W swoich publikacjach wiele uwagi poświęca kwestiom wolności słowa. W 2005 roku Microsoft skasował jego blog, co wywołało dyskusje o roli zagranicznych firm w systemie chińskiej cenzury. Konto Michaela Anti skasował także Facebook argumentując, że dziennikarz posługuje się na nim pseudonimem, co miało stanowić naruszenie zasad tej firmy. W 2012 roku Anti był gościem konferencji TED.
Jiang Fangzhou (ur. 1989) – pisarka i blogerka. Pierwszą książkę napisała w wieku 9 lat. Do tej pory opublikowała ich dziewięć. Porusza tematy dotyczące młodego pokolenia Chińczyków i ich problemów. Absolwentka prestiżowego Uniwersytetu Qinghua w Pekinie. Obecnie zastępczyni redaktora naczelnego opiniotwórczego tygodnika „Xin Zhoukan. Na portalu Sina prowadzi mikroblog, który obserwuje ponad 7 mln osób.
Jia Jia (ur. 1980) – bloger i komentator życia społecznego i politycznego. Absolwent filologii chińskiej na Uniwersytecie w Nankinie. Pracował w opiniotwórczych tygodnikach „Oriental Outlook i „Phoenix Weekly. Współzałożyciel internetowego czasopisma „Zongheng Zhoukan oraz pierwszego chińskojęzycznego tygodnika stworzonego specjalnie na tablety – „Sun Affairs Weekly. Komentator dziennika „Nanfang Dushi Bao. Na jednym z największych chińskich portali Tencent odpowiada za dział, gdzie umieszczane są komentarze i analizy.
Murong Xuecun (ur. 1974) – właśc. Hao Qun, pisarz i bloger. Popularność przyniosła mu wydana w 2002 roku powieść Zapomnij o mnie tej nocy, Chengdu. Krytyk cenzury. W swoich książkach porusza tematy dotyczące problemów współczesnych Chin, takich jak nadużywanie władzy czy korupcja. Na czterech chińskich portalach prowadził mikroblogi, które łącznie obserwowało 8,5 mln osób. W maju 2013 roku niespodziewanie zostały one zamknięte.

Współorganizatorzy:

                                             

Dyskusja z udziałem Normana Daviesa i Timothy Snydera

Spotkanie poprowadził Aleksander Smolar (prezes Fundacji Batorego).
 

Tezy

Często powtarza się: przegrani nie piszą historii. Nie piszą też historii narody peryferyjne. Te banalne względy powodują, że do niedawna w spisywanych dziejach naszego kontynentu losy Europy Środkowej i Wschodniej – wyłączając oczywiście Rosję – były prawie nieobecne. Sytuacja zmienia się w ostatnich dziesięcioleciach. Na pewno powody geopolityczne odgrywają tu pewną rolę. Można wymienić kluczowe momenty postępującej, choć niezbyt szybko, mentalnej integracji Europy. Należy jednak docenić wielka rolę paru wybitnych pisarzy na Zachodzie, którzy zainteresowali się Europą Środkową i Wschodnią i którzy podjęli próbę przedstawienia wizji Europy nie skoncentrowanej wyłącznie na jej zachodniej części. Tymi pisarzami, historykami byli i są przede wszystkim: Norman Davies, Timothy Garton Ash, Tony Judt i Timothy Snyder.


Noty biograficzne

Norman Davies (ur. 1939) – historyk, profesor Uniwersytetu Londyńskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności i Akademii Brytyjskiej. Od 1971 jest wykładowcą, a od 1985 profesorem w Szkole Studiów Słowiańskich i Wschodnioeuropejskich. Wydał m.in. Boże igrzysko. Historia Polski (wydanie polskiej, 1987), Europa. Rozprawa historyka z historią (1998), Mikrokosmos. Portret miasta środkowoeuropejskiego (z Rogerem Moorhousem, 2002) Powstanie’44 (2004), Złote Ogniwa, Polska–Europa (2004), Oblężenie Wiednia. Spuścizna Sobieskiego (z Johnem Stoyem, 2009).
Timothy Snyder (ur. 1969) – historyk, profesor Yale University. Związany z Instytutem Nauk o Człowieku. Wydał m.in. Rekonstrukcja narodów. Polska, Ukraina, Litwa, Białoruś 1569-1999 (wydanie polskie 2006), Tajna wojna. Henryk Józewski i polsko-sowiecka rozgrywka o Ukrainę (2008), Nacjonalizm, marksizm i Europa Środkowa, Biografia Kazimierza Kelles-Krauza (2011), Skrwawione ziemie. Europa między Hitlerem a Stalinem (2011), Rozważania o wieku XX (rozmowy z Tonym Judtem, 2013).