Świat, jaki znamy, rozpada się na naszych oczach, a wraz z nim wyczerpała się dotychczasowa polska opowieść o „powrocie do Europy”. W epoce globalnego chaosu nie możemy już postrzegać Unii Europejskiej w kategoriach bankomatu. Edwin Bendyk i Piotr Buras przekonują, że musimy zobaczyć we Wspólnocie kluczowy zasób, niezbędny do obrony naszych żywotnych interesów państwowych. Nowa rzeczywistość, naznaczona powrotem polityki siły, populizmem oraz naciskami gospodarczymi mocarstw, wymaga od Polski porzucenia roli biernego beneficjenta integracji na rzecz stania się aktywnym twórcą nowej Europy.
Kluczowym wyzwaniem zdiagnozowanym w publikacji jest konieczność odrzucenia wiary w bezalternatywność amerykańskich gwarancji bezpieczeństwa. Narastająca rozbieżność interesów po obu stronach Atlantyku oraz niepewność co do zaangażowania USA oznaczają, że Polska i Europa muszą być przygotowane do obrony przy mniejszym udziale Stanów Zjednoczonych, a w razie konieczności nawet bez nich.
Obok kwestii transatlantyckiej autorzy podkreślają dwa inne pilne wyzwania: niepewną przyszłość Ukrainy oraz drastyczną podatność naszej gospodarki na globalne wstrząsy, takie jak chińska nadprodukcja czy zakłócenia łańcuchów dostaw. Ponieważ dotychczasowe silniki polskiego wzrostu słabną ze względu na niekorzystną demografię i niską innowacyjność, państwo potrzebuje zupełnie nowego modelu odporności. Wymaga to zintegrowania polityki obronnej z technologiczną i przemysłową oraz skutecznego przełamania paraliżującego „europesymizmu”.
Odpowiedzią na te wyzwania jest proponowana w publikacji „strategia realistycznego przywództwa”. Przynosi ona konkretne rekomendacje dla Polski i dla UE. Autorzy postulują, by Ukraina stała się podmiotowym uczestnikiem europejskiego systemu bezpieczeństwa, a nie pozostawioną w strategicznej próżni strefą buforową. W wymiarze gospodarczym Polska potrzebuje asertywnej obrony europejskiej bazy przemysłowej i pogłębiania wspólnego rynku, a także skutecznej polityki wobec cyfrowych gigantów zagrażających demokracji. Aby osiągnąć te cele, unijna sprawczość powinna opierać się na zinstytucjonalizowanych „koalicjach chętnych” – mniejszych, elastycznych formatach państw zdolnych do szybkiego działania.
To nie są czasy dla wielkich architektów unijnych traktatów, lecz dla pragmatycznych rzemieślników budujących europejską siłę.
Dokąd naprawdę zmierza polityka międzynarodowa Stanów Zjednoczonych i co nowe podejście Waszyngtonu oznacza dla bezpieczeństwa Polski? W swojej książce Eugeniusz Smolar pokazuje, że kluczem do zrozumienia zmian w polityce USA jest odrzucenie emocjonalnych ocen osoby prezydenta Donalda Trumpa i skupienie się chłodnej analizie priorytetów i interesów USA, tak jak one same je definiują.
Choć polityka Waszyngtonu może sprawiać wrażenie chaotycznej, jest ona w istocie podporządkowana jednemu wyzwaniu – rywalizacji z Chinami o globalną supremację ekonomiczną, technologiczną, polityczną i wojskową. Wynikające z tego przejście Stanów Zjednoczonych do selektywnego i transakcyjnego traktowania dotychczasowych sojuszy stawia Europę przed poważnymi wyzwaniami. Jak Polska i Unia Europejska mogą odnaleźć się na rumowisku dawnego ładu transatlantyckiego?
Książka Eugeniusza Smolara to wielowątkowe i wnikliwe studium globalnej gry mocarstw, które pozwala spojrzeć szerzej na przebudowę stosunków transatlantyckich, siłę integracji europejskiej i strategie bezpieczeństwa Polski w zmieniającym się świecie.
Forum Społeczeństwa Obywatelskiego (Civil Society Forum) to wydarzenie, które zgromadzi ukraińskie i międzynarodowe organizacje pozarządowe, fundacje oraz partnerów zagranicznych. Jego celem jest stworzenie przestrzeni do określenia wspólnych priorytetów, nawiązywania partnerstw oraz wzmocnienia roli społeczeństwa obywatelskiego jako kluczowego partnera, w przygotowaniach do Konferencji Odbudowy Ukrainy 2026.
Wydarzenie odbędzie się w Europejskim Centrum Solidarności – miejscu, które jest historycznym symbolem siły ruchów obywatelskich. Uczestnicy i uczestniczki spotkania skupią się na tym, jak społeczeństwo obywatelskie, społeczności lokalne, strona rządowa i zagraniczni partnerzy mogą wspólnie kształtować proces odbudowy, aby był on włączający, przejrzysty, oparty na lokalnych inicjatywach i odporny na kryzysy. Szczególny nacisk zostanie położony na zacieśnianie współpracy, wspieranie oddolnych działań, inwestowanie w kapitał ludzki i instytucjonalny, a także na zagwarantowanie, że odbudowa będzie miała charakter partycypacyjny i pozostanie spójna z europejskimi aspiracjami Ukrainy.
Centralnym punktem programu będzie prezentacja Gdańsk Common Message, będącego efektem szeroko zakrojonych konsultacji z udziałem aktywistów i aktywistek oraz przedstawicieli i przedstawicielek trzeciego sektora z Ukrainy i ze świata. Wspólnie zastanowimy się, w jaki sposób zawarte w przesłaniu rekomendacje mogą realnie wpłynąć na politykę i praktykę odbudowy. Wskażą również możliwości podejmowania wspólnych działań oraz omówią, jak energię i inicjatywy zapoczątkowane w Gdańsku przełożyć na dalsze etapy odbudowy Ukrainy.
Organizatorzy: Wydarzenie jest współorganizowane przez: Build Ukraine Back Better Platform, Chatham House Ukraine Forum, Foundations for Ukraine, Europejski Fundusz na rzecz Demokracji (European Endowment for Democracy), Międzynarodową Fundację „Odrodzenie” (International Renaissance Foundation), Fundacje Społeczeństwa Otwartego (Open Society Foundations), RISE Ukraine, Fundację im. Roberta Boscha (Robert Bosch Stiftung) oraz Fundację im. Stefana Batorego.
Despite the recent warming of relations and numerous economic and civic initiatives, Polish-Ukrainian relations have once again been threatened by historical tensions, this time triggered by Volodymyr Zelenskyy naming one of his military units after the Heroes of the UPA. Edwin Bendyk, president of the Batory Foundation, explains this decision in terms of the domestic context and the profound process of decolonisation of Ukrainian identity, for whom the symbolism of the UPA today signifies above all an uncompromising struggle against the Russian aggressor, rather than the Volhynia conflict. Despite the war that has been raging for many years, corruption and internal social burdens, Ukrainian society demonstrates tremendous resilience, economic stability and unity around defence objectives. In conclusion, the author points out that the future of both nations depends on building a symmetrical partnership and Ukraine’s integration with the European Union, which will enable it to become a key pillar of the new security system in Europe.
Pełnoskalowa wojna w Ukrainie oraz kryzys transatlantyckiego systemu bezpieczeństwa wymusiły na Niemczech radykalną rewizję ich dotychczasowej roli w świecie. Piotr Buras analizuje proces zwrotu (Zeitenwende), który położył kres dekadom niemieckiego partnerstwa energetycznego i politycznego z Moskwą. Autor stawia pytania o trwałość tej reorientacji oraz bada, czy budowanie europejskiej obrony przeciwko Rosji pozwoli Berlinowi odzyskać wiarygodność w oczach partnerów z Europy Środkowej. Opracowanie stanowi doskonały punkt wyjścia do refleksji nad przyszłością relacji polsko-niemieckich w tym nowym porządku.
Czy Rosja to tylko agresywne państwo, czy może egzystencjalne ostrzeżenie dla całej cywilizacji zachodniej? Czy zachodnie wartości mają szansę przetrwać w starciu z sąsiadem, który traktuje pokój jedynie jako pauzę w ekspansji? Z książki Marcina Łuniewskiego, jak i z wielu innych analiz, wyłania się obraz rosyjskiego systemu władzy jako organizmu napędzanego przez „geopolitykę traumy” – mechanizm, w którym resentyment po rozpadzie imperium podsyca radykalizację.
W obliczu sąsiada, który składa jednostkę w ofierze imperialnej potędze, musimy zapytać o scenariusze jutra. Czy czeka nas gwałtowny rozpad Federacji, czy raczej wieczna zmarzlina autorytaryzmu? Na ile scenariusze przyszłości Rosji kreślone przez Marcina Łuniewskiego są wynikiem determinizmu historycznego i czy Europa posiada narzędzia, by wpłynąć na ich kształt? Czy imperializm jest nierozerwalnie związany z rosyjską kulturą polityczną?
Rozmawiać będziemy o realnym zagrożeniu u naszych granic wychodząc przy tym z założenia, że Rosję trzeba starać się zrozumieć na chłodno, porzucając stereotypy i myślenie życzeniowe. W dyskusji udział wezmą:
Zapraszamy do dyskusji!
Transmisja on-line na profilu Fundacji Batorego i Książnicy Podlaskiej na Facebooku oraz na kanale YouTube Fundacji Batorego będzie tłumaczona na polski język migowy.
Celem ustanowionej w 2022 przez Fundację Batorego Nagrody im. Marcina Króla jest wspieranie rozwoju debaty publicznej poprzez zachętę do pogłębionej refleksji nad zjawiskami i trendami współczesności oraz wyzwaniami przyszłości, tworzenia nowych idei i prób opisu rzeczywistości, poszukiwania odpowiedzi na kryzys demokracji oraz wartości demokratycznych oraz poszerzania przestrzeni intelektualnego dyskursu ponad podziałami.
Na początku marca Kapituła Nagrody wybrała pięć książek-finalistek piątej edycji konkursu. Zwycięski tytuł ogłoszony zostanie 28 maja (zapraszamy do oglądania transmisji). Przed ogłoszeniem książki-laureatki tegorocznej Nagrody Fundacja Batorego organizuje publiczne debaty z autorami książek nominowanych do Nagrody oraz innymi ważnymi uczestniczkami i uczestnikami polskiej debaty intelektualnej.
Więcej informacji o Nagrodzie oraz lista nominowanych w tegorocznej edycji książek.
Як Польща, так і Україна – зацікавлені у якомога кращому розвитку співпраця. Проте, не можна забувати про умови, які цю співпрацю формують. Переконання, що заради чітко визначеної та спільної стратегічної мети ці умови можна оминути та забути про асиметрію, яка виникає з різного бачення ресурсів, якими володіють обидві держави – було б небезпечною ілюзією. Набагато кращим способом упоратися з викликами є чесний аналіз і максимально точне представлення складності польсько-українських відносин. Тільки знання побудовані на фактах, а не на ілюзіях, дозволяють вибудовувати ефективні взаємні відносини.
Фундація імені Стефана Баторія вже багато років керується цією засадою, здійснюючи діяльність на користь польсько-українських відносин. Від початку повномасштабної війни ми інтенсифікували цю роботу, підготувавши, зокрема, низку аналітичних звітів, створених експертними командами з Польщі та України. Ця збірка текстів, що є спробою підсумувати польсько-українські відносини від 2022 року, є результатом застосування саме такого підходу — представлення обох перспектив одночасно. Вона містить аналіз еволюції взаємних відносин у сфері війська й оборонної промисловості, зовнішньої політики, міграції та інтеграції, економіки й торгівлі, культури й пам’яті, а також суспільної думки. Показуючи в одному виданні польську й українську перспективи, ми відкриваємо їхню асиметричність. Навіть якщо в багатьох випадках ми не можемо зменшити цю асиметрію, ми повинні намагатися її зрозуміти.
Автори: Едвін Бендик, Євген Магда, Любов Акуленко, Марія Голубицька, Міхал Потоцький, Михайло Гончар, Олександра Булана, Павло Лакійчук, Сергій Герасимчук, Сергій Сидоренко, Сніжана Дяченко, Томаш Савчук, Яцек Сєвєра
Zapraszamy do udziału w trzeciej edycji Polsko-Ukraińskiego Forum Przyszłości, organizowanego przez Fundację „Stand with Ukraine”, którego nasza Fundacja jest partnerem. Wydarzenie odbędzie się 28 listopada o godz. 10:00 w Warszawie, w Hotelu Gromada Centrum (pl. Powstańców Warszawy 2).
Rejestracja: https://forms.gle/QY7oKBwY8NtydPYf6
Wydarzenie poświęcone jest omówieniu aktualnie kluczowych tematów w relacjach polsko-ukraińskich nurtujących opinię publiczną. W trakcie Forum od lat rozmawiamy o stosunkach dwustronnych, polityce migracyjnej, biznesie, a w tym roku dodajemy również nowy temat – odbudowa przebudowa Ukrainy.
Wydarzenie stanowi przestrzeń dialogu dla przedsiębiorców, ekspertów, doradców, polityków, urzędników oraz przedstawicieli organizacji społecznych.
Forum składać się będzie z czterech debat, które pozwolą wypracować konkretne wnioski i rekomendacje dla władz obu krajów. Zaplanowaliśmy także kilka prezentacji i case studies od naszych partnerów i przyjaciół.
Szczegółowy program dostępny TUTAJ.
Wydarzenie kontynuuje inicjatywę zapoczątkowaną w 2023 roku przy wsparciu Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego. Materiały z poprzednich edycji dostępne są na stronie: www.standwukraine.org.
Serdecznie zachęcamy do udziału i rejestracji.
