23 maja po raz trzeci wręczyliśmy Nagrodę im. Marcina Króla za najlepszą opublikowaną w 2023 roku polską książkę z dziedziny historii idei i badań nad przyszłością, filozofii i myśli społecznej i politycznej, refleksji nad cywilizacją i kulturą, wprowadzającą nowe idee, koncepcje czy sposoby myślenia. Nagroda dla autora wynosi 50 000 zł.
Laureatem został Jan Tokarski za książkę „W cieniu katastrofy. «Encounter», Kongres Wolności Kultury i pamięć XX wieku”, Znak
Do finału Nagrody nominowani byli także:
Maciej Kisilowski, Anna Wojciuk (red., praca zbiorowa), Umówmy się na Polskę, Znak
Renata Lis, Moja ukochana i ja, Wydawnictwo Literackie
Jacek K. Sokołowski, Transnaród. Polacy w poszukiwaniu politycznej formy, Ośrodek Myśli Politycznej
Magda Szcześniak, Poruszeni. Awans i emocje w socjalistycznej Polsce, Krytyka Polityczna
Laureat/ka Nagrody Marcina Króla 2024: Jan Tokarski
Krzysztof Pomian – filozof, historyk, Polska Akademia Umiejętności
Patrycja Sasnal – politolożka, filozofka, kierowniczka Biura Badań i Analiz Polskiego Instytut Studiów Międzynarodowych.
Prowadzenie: Edwin Bendyk (prezes Fundacji im. Stefana Batorego)
„Nasza Europa stała się dziś śmiertelna. Może umrzeć, a czy tak się stanie, zależy wyłącznie od drogi, jaką wybierzemy” – powiedział prezydent Francji Emmanuel Macron miesiąc temu na Sorbonie. Było to nawiązanie do eseju Paula Valéry’ego Kryzys ducha z 1919 roku, gdzie pada słynne zdanie „My, cywilizacje, wiemy już, że jesteśmy śmiertelne”. Czy idee także są śmiertelne? Czy umrzeć może idea Europy? Przede wszystkim zaś, co dla tej idei zdziałać mogą dziś myśliciele i myślicielki?
Wielu komentatorów_ek i uczestników_czek polskiej sceny intelektualnej zwraca uwagę na stan debaty publicznej narzekając, że brakuje w niej nowych idei, które byłyby podstawą dla interpretacji rzeczywistości, wizji ładu politycznego i społecznego, krytyki kultury, scenariuszy przyszłości, odpowiedzi na zjawiska kryzysowe, jak katastrofa klimatyczna, przełom demograficzny czy wyzwania nowych technologii.
Czy rzeczywiście brakuje nowych, atrakcyjnych propozycji intelektualnych? A jeśli tak, to co jest źródłem kryzysu? Brak podaży? Czy coraz większa trudność z „przebiciem” się do debaty? Ograniczenie debaty do mniejszych „baniek”? Polaryzacja polityczna i rosnąca temperatura konfliktu? A może brak odpowiednich platform poważnej dyskusji i wymiany poglądów?
Niezależnie od odpowiedzi, wierzymy, że najważniejszym medium do wprowadzania w obieg nowych idei pozostaje książka. Dlatego zaprosiliśmy pisma i portale kształtujące polską debatę publiczną do tego, by wspólnie dokonać bilansu idei za 2023 rok. Porozmawiajmy o tym, jakie książki były w minionym roku dla różnych środowisk intelektualnym wydarzeniem, skłaniały do namysłu, refleksji, a może nawet do rewizji poglądów. Dlaczego miały takie znaczenie? Czy któreś spośród książek ważnych zostały przeoczone? Chcemy rozmawiać przede wszystkim o polskich autorach, ale też zapytać o ważne przekłady. Każdą z zaproszonych redakcji poprosiliśmy o przedstawienie własnej listy trzech książek polskich autorów oraz trzech przekładów wydanych w minionym roku.
„Bilans idei 2023” to również nieformalny początek poszukiwań książki-laureatki tegorocznej, trzeciej już edycji Nagrody im. Marcina Króla. Nagrodę Fundacja Batorego ustanowiła, by wspierać rozwój debaty publicznej poprzez zachętę do pogłębionej refleksji nad zjawiskami i trendami współczesności oraz wyzwaniami przyszłości i do tworzenia nowych idei i prób opisu rzeczywistości.
Udział w debacie „Książki znaczące. Bilans idei 2023” wzięli:
Magdalena M. Baran (Liberté!), Joanna B. Bednarek (Czas Kultury), Ignacy Dudkiewicz (Magazyn Kontakt), Zofia Król (Dwutygodnik), Anna Kuczyńska (Res Publica Nowa), Roman Kurkiewicz (Le Monde diplomatique – edycja polska), Dominika Kozłowska (Znak), Magdalena Kicińska (Pismo), Zbigniew Nosowski (Więź), Konstanty Pilawa (Pressje), Katarzyna Skrzydłowska-Kalukin (Kultura Liberalna), Bogna Świątkowska (Notes Na 6 Tygodni/Bęc Zmiana), Agnieszka Wiśniewska (Krytyka Polityczna), Krzysztof Zalewski (Nowa Konfederacja, Instytut Boyma).
Prowadzenie: Edwin Bendyk (prezes Fundacji im. Stefana Batorego)
Każdą z zaproszonych redakcji poprosiliśmy o przedstawienie własnej listy trzech książek polskich autorów oraz trzech przekładów wydanych w minionym roku, które miały dla nich szczególne znaczenie.
Czas Kultury (Poznań)
Tomasz Nowicki, Zabawa w więzienie. Ogród zoologiczny jako laboratorium władzy, Książka i Prasa, Warszawa 2023
Michał Rauszer, Ludowy antyklerykalizm, Znak, Kraków 2023
Magda Szcześniak, Poruszeni. Awans i emocje w socjalistycznej Polsce, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2023
Dipesh Chakrabarty, Humanistyka w czasach antropocenu, tłum. zespół, red. Ewa Domańska, Małgorzata Sugiera, Universitas, Kraków 2023
Max Fisher,W trybach chaosu. Jak media społecznościowe przeprogramowały nasze umysły i nasz świat, tłum. Mateusz Borowski, Wydawnictwo Szczeliny, Kraków 2023
Bernard Stiegler i Kolektyw Internacja, praca zbiorowa, Konieczna bifurkacja. „Nie ma alternatywy”, tłum. Michał Krzykawski, Karolina Lebek, Miłosz Markiewicz, red. Franciszek Chwałczyk, Michał Krzykawski, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2023
Azar Nafisi, Czytaj niebezpiecznie. Wywrotowa siła literatury na burzliwe czasy, tłum. Dawid Czech, Karakter. Kraków 2023
Dwutygodnik (Warszawa)
Grzegorz Bogdał, Idzie tu wielki chłopak, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2023.
Agnieszka Pajączkowska, Historie chłopskiej fotografii, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2023
Renata Lis, Moja ukochana i ja, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2023
William Faulkner, Światłość w sierpniu, przeł. Piotr Tarczyński, Znak Literanova, Kraków 2023
Adani Shibli, Drobny szczegół, przeł. Hanna Jankowska, Wydawnictwo Drzazgi, Czersk 2023
Benjamin Labatut, Straszliwa zieleń, przeł. Tomasz Pindel, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2023
Kontakt (Warszawa)
Bartosz Józefiak, Wszyscy tak jeżdżą, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2023
Jan Mencwel, Kto zabiera polską wodę i jak ją odzyskać, Krytyka Polityczna, Warszawa 2023
Mikołaj Grynberg, Jezus umarł w Polsce, Wydawnictwo Agora, Warszawa 2023
Max Fischer, W trybach chaosu. Jak media społecznościowe przeprogramowały nasze umysły i nasz świat, przeł. Mateusz Borowski, Wydawnictwo Szczeliny, Kraków 2023
Patrick Radden Keefe, Imperium bólu. Baronowie przemysłu farmaceutycznego, przeł. Jan Dzieżgowski, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2023
Amia Srinivasan, Prawo do seksu.Feminizm w XXI wieku, przeł. Katarzyna Majkowska, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2023
Krytyka Polityczna (Warszawa)
Aleksandra Herzyk, Patrycja Wieczorkiewicz, Przegryw: mężczyźni w pułapce gniewu i samotności, Wydawnictwo W.A.B, Warszawa 2023
Dorota Karaś, Marek Sterlingow, Biografia, Wydawnictwo Znak, Kraków 2023.
Ranata Lis, Moja ukochana i ja, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2023
Ishbel Szatrawska, Toń, Wydawnictwo Cyranka, Warszawa 2023
George Monbiot, Jak wyżywić świat nie pożerając planety, przeł. Andrzej Wojtasik, Krytyka Polityczna, Warszawa 2023
Amia Srinivasan,Prawo do seksu. Feminizm w XXI wieku, przeł. Katarzyna Majkowska, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2023
Kultura Liberalna (Warszawa)
Konstanty Gebert, Pokój z widokiem na wojnę. Historia Izraela, Wydawnictwo Agora, Warszawa 2023
Joanna Kuciel-Frydryszak, Chłopki. Opowieść o naszych babkach, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2023
Cezary Łazarewicz, Na Szewskiej. Sprawa Stanisława Pyjasa, Czytelnik, Warszawa 2023
Ralf Fucks, Rainald Manthe, Detoks po populizmie. Jak odbudować zaufanie do liberalizmu, przeł. Paweł Masłowski, Kultura Liberalna, Warszawa 2023
Katarzyna Kasia i Grzegorz Markowski, praca zbiorowa, Siedem życzeń. Rozmowy o źródłach nadziei, Znak Koncept, Kraków 2023.
Mateusz Mazzini, Koniec Tęczy. Chile po Pinochecie, Wydawnictwo Szczeliny, Kraków 2023
Le Monde diplomatique – edycja polska (Warszawa)
Mikołaj Grynberg, Jezus umarł w Polsce, Wydawnictwo Agora, Warszawa 2023
Joanna Kuciel-Frydryszak, Chłopki. Opowieść o naszych babkach, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2023
Adam Leszczyński, Obrońcy pańszczyzny, Krytyka Polityczna, Warszawa 2023
Catherine Liu, Luminarze postępu i cnoty. Rzecz przeciw profesjonalnej klasie menedżerskiej, przeł. Katarzyna Górska, Wydawnictwo Moskowitz Media, Warszawa 2023
Adani Shibli, Drobny szczegół, przeł. Hanna Jankowska, Wydawnictwo Drzazgi, Czersk 2023
Rebecca Solnit, Róże Orwella, przeł. Dawid Czech, Wydawnictwo Karakter, Kraków 2023
Liberté! (Łódź)
Tadeusz Gadacz, Etyka dobromyślności, Wydawnictwo Stentor, Warszawa 2023
Konstanty Gebert, Pokój z widokiem na wojnę. Historia Izraela, Wydawnictwo Agora, Warszawa 2023
Maciej Kisilowski, Anna Wojciuk, praca zbiorowa, Umówmy się na Polskę, Wydawnictwo ZNAK, Kraków 2023
Jan Zielonka, Stracona przyszłość i jak ją odzyskać, przeł Violetta Dobosz, Wydawnictwo Post Factum, Katowice 2023
Kenneth N. Waltz, Człowiek, państwo, wojna, przeł. Jan Sadkiewicz, Universitas, Kraków 2023
Barbara Ehrenreich, Rytuały krwi, przeł. Piotr Kołyszko, Grupa Wydawnicza Relacja, Warszawa 2023
NN6T (Warszawa)
Michał Książek, Atlas dziur i szczelin, Znak Literanova, Kraków 2023
Jan Mencwel, Kto zabiera polską wodę i jak ją odzyskać, Krytyka Polityczna, Warszawa 2023
Agata Szydłowska, Futerał. O urządzaniu mieszkań w PRL-u, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2023
Beatriz Colomina, Prywatne i publiczne. Architektura nowoczesna jako medium, przeł. Dariusz Żukowski, Centrum Architektury, Warszawa 2023
William Davies, Przemysł szczęścia. Jak politycy i biznesmeni sprzedali nam well-being, przeł. Bartłomiej Kaniewski, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2023
Benjamin Labatut, Straszliwa zieleń, przeł. Tomasz Pindel, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2023
Nowa Konfederacja (Warszawa)
Igor Janke, Siła Polski, Wydawnictwo Czerwone i czarne, Warszawa 2023
Joanna Kuciel-Frydryszak, Chłopki. Opowieść o naszych babkach, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2023
Bartłomiej Radziejewski, Nowy porządek globalny. Mocarstwa, średniacy i niewidzialne siły kierujące światem, Wydawnictwo Nowej Konfederacji, Warszawa 2023
Kishore Mahbubani, Czy Chiny (już) wygrały?, Wydawnictwo Nowej Konfederacji, Warszawa 2023
John Mearsheimer, Stephen M. Walt,Izraelskie lobby a polityka zagraniczna USA, przeł. Rafał Modzelewski, Wydawnictwo Nowej Konfederacji, Warszawa 2023
Henry A. Kissinger, Daniel Huttenlocher, Eric Schmidt, Era Sztucznej Inteligencji, Wydawnictwo Nowej Konfederacji, Warszawa 2023
Pismo (Warszawa)
Mikołaj Grynberg, Jezus umarł w Polsce, Wydawnictwo Agora, Warszawa 2023
Bartek Sabela, Wędrówka tusz, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2023
Przemysław Wielgosz, praca zbiorowa, Ludowa historia kobiet, Wydawnictwo RM, Warszawa 2023
Linda Nochlin, Dlaczego nie było wielkich artystek?, przeł. Agnieszka Nowak-Młynikowska, Wydawnictwo Smak Słowa, Sopot 2023
Joanna Macy, Chris Johnstone, Aktywna nadzieja, przeł. Alex Gierlińskie, Joanna Wis-Bielewicz i Patrice Reczulskie, Krytyka Polityczna, Warszawa 2022
Rebecca Solnit, Róże Orwella, przeł. Dawid Czech, Wydawnictwo Karakter, Kraków 2023
Pressje (Kraków)
Marek Budzisz, Pauza strategiczna. Polska wobec ryzyka wojny z Rosją, Wydawnictwo Zona Zero, Warszawa 2023
Antoni Dudek, Historia Polityczna Polski 1989-2023, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2023
Maciej Kisilowski, Anna Wojciuk, praca zbiorowa, Umówmy się na Polskę, Wydawnictwo ZNAK, Kraków 2023
Chantal Delsol, Koniec świata chrześcijańskiego, przeł. Piotr Napiwocki, Wydawnictwo WAM, Kraków 2023
Jonathan Haidt, Greg Lukianoff, Rozpieszczony umysł. Jak dobre intencje i złe idee skazują pokolenia na porażkę, przeł. Filip Filipowski, Zysk i S-ka, Warszawa 2023
Yoram Hazony, Pochwała państwa narodowego, przeł. Eliza Litak, Teologia Polityczna, Warszawa 2023
Res Publica Nowa (Warszawa)
Michał Kokot, Polska na podsłuchu.Jak Pegasus, najpotężniejszy szpieg w historii, zmienił się w narzędzie brudnej polityki, Wydawnictwo Agora, Warszawa 2023
Joanna Kuciel-Frydryszak, Chłopki. Opowieść o naszych babkach, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2023
Maciej Kisilowski, Anna Wojciuk, praca zbiorowa, Umówmy się na Polskę, Wydawnictwo ZNAK, Kraków 2023
Walter Isaacson, O tym, jak grupa hakerów, geniuszy i geeków wywołała cyfrową rewolucję, przeł. Michał Strąkow, Michał Jóźwiak, Krzysztof Krzyżanowski, Wydawnictwo Insignis, Kraków 2023
Robert D. Kaplan, Tragizm polityki naszych czasów. Strach, fatum i brzemię władzy, przeł. Michał Głatki, Wydawnictwo Prześwity, Warszawa 2023 (1. wyd. pol. 2016)
Chris Miller, Wielka wojna o chipy. Jak USA i Chiny walczą o technologiczną dominację nad światem, przeł. Aleksandra Samson-Banasik, Michał Głatki, Wydawnictwo Prześwity, Warszawa 2023
Więź (Warszawa)
Joanna Kuciel-Frydryszak, Chłopki. Opowieść o naszych babkach, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2023
Wojciech P. Grygiel, Damian Wąsek, Teologia ewolucyjna. Założenia – problemy – hipotezy, Copernicus Center Press, Kraków 2022 (książka ukazała się w lutym 2023)
abp Grzegorz Ryś, Chrześcijanie wobec Żydów. Od Jezusa po inkwizycję. 15 wieków trudnych relacji, Wydawnictwo WAM, Kraków 2023
Jon Fosse, Drugie imię. Septologia I-II, przeł. Iwona Zimnicka, ArtRage, Warszawa 2023
Richard Rohr, Uniwersalny Chrystus. Prawda, która zmienia wszystko, przeł. Czesław Drążek, Wydawnictwo WAM 2023
Robin Dunbar, Religijni. Jak ewolucja wierzeń wpływa na historię i kulturę człowieka?, przeł. Kasper Kalinowski, Copernicus Center Press, Kraków 2023
Znak (Kraków)
Maciej Kisilowski, Anna Wojciuk, praca zbiorowa, Umówmy się na Polskę, Wydawnictwo ZNAK, Kraków 2023
Joanna Kuciel-Frydryszak, Chłopki. Opowieść o naszych babkach, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2023
Andrzej Leder, Ekonomia to stan umysłu.Ćwiczenie z semantyki języków ekonomicznych, Krytyka Polityczna, Warszawa 2023
Krzysztof Pomian, Muzeum. Historia światowa (tom I-II), przeł. Tomasz Strożyński, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2023
Amia Srinivasan, Prawo do seksu. Feminizm w XXI wieku, przeł. Katarzyna Majkowska, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2023
Azar Nafisi, Czytaj niebezpiecznie. Wywrotowa siła literatury na burzliwe czasy, przeł Dawid Czech, Karakter, Kraków 2023
Zgłoszenia publiczności
KSIĄŻKI POLSKIE:
Marta Abramowicz, Irlandia wstaje z kolan, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2023
Barbara Sosińska-Kalata, Piotr Tafiłowski, praca zbiorowa, Nauka o informacji w okresie zmian. Nauka wobec współczesności: Wojny informacyjne, Wydawnictwo Naukowe i Edukacyjne Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, 2023
Dariusz Błaszczyk, Brat generała. Jerzy Sosnkowski (1893–1954), Centrum Architektury, 2023
Stasia Budzisz, Jak znikają Kaszuby, Wydawnictwo Poznańskie, 2023
Szymon Bujalski, Recepta na lepszy klimat. Zdrowsze miasta dla chorującego świata, Wydawnictwo Wysoki Zamek, 2022.
Max Cegielski, Kongo w Polsce. Włóczęgi z Josephem Conradem, Wydawnictwo Agora, 2023
Bogdan Frankiewicz, Sydonia, Wydawnictwo Glob, 1986
Magdalena Chułek, Jak wytwarzany jest slums? Studium przypadku mieszkańców Kibery i Korogocho w Nairobi, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 2023
Justyna Dąbrowska, Przeprowadzę cię na drugi brzeg. Rozmowy o porodzie, traumie i ukojeniu, Wydawnictwo Agora, 2023
Jan Doktór, Jakub Frank i jego mesjańska droga. Nowe spojrzenie, Żydowski Instytut Historyczny, 2023
Olga Drenda, Słowo humory, Wydawnictwo Karakter, 2023
Antoni Dudek, Historia polityczna Polski 1989-2023, Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2023
Anna Duńczyk-Szulc, Agnieszki Kajczyk, Antologia spojrzeń. Getto warszawskie – fotografie i filmy, Żydowski Instytut Historyczny, 2023
Lucjan Ferus, Doradztwo religijne, Wydawnictwo Stapis, 2024
Julia Fiedorczuk, Dom Oriona, Wydawnictwo Literackie, 2023
Joanna Flis, Co ze mną nie tak? O życiu w dysfunkcyjnym domu, środowisku, w Polsce i o tym, jak sobie z tym (nie) radzimy, Wydawnictwo Znak, 2023
Tadeusz Gadacz, Etyka dobromyślności, Wydawnictwo Stentor, 2023
Konstanty Gebert, Pokój z widokiem na wojnę. Historia Izraela, Wydawnictwo Agora, 2023
Mateusz Górniak, Dwie powieści ruchu, Wydawnictwo Filtry 2023
Mikołaj Grynberg, Jezus umarł w Polsce, Wydawnictwo Agora, 2023
Maja Heban, Godność proszę. O transpłciowości, gniewie i nadziei, Krytyka Polityczna, 2023
Monika Helfer, Hałastra, Wydawnictwo Filtry, 2023
Kamil Iwanicki, Śląskie mikrokosmosy. Opowieści o mieszkańcach ceglanych domów, Wydawnictwo Editio, 2023
Wojciech Jóźwiak, Nasze zwierzęta mocy, Wydawnictwo Ha!art, 2023
Natalia Judzińska, Po lewej stronie sali. Getto ławkowe w międzywojennym Wilnie, Krytyka Polityczna 2023
Monika Kaczmarek-Śliwińska, praca zbiorowa, Etyka public relations. Profesjonalizacja branży PR w Polsce, Wydawnictwo Naukowe i Edukacyjne Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, 2023
Tomasz Kasprzak, Świat społeczny osób głuchoniewidomych. Analiza socjologiczna, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2022
Iwona Kienzler, W oparach absyntu. Skandale Młodej Polski, Wydawnictwo Bellona, 2017
Justyna Kulikowska, Obóz zabaw, Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu, 2023
Maciej Kisilowski, Anna Wojciuk, praca zbiorowa, Umówmy się na Polskę, Kraków 2023
Mateusz Kołodziej, Polskie poetki, o których nie mówi się w szkole, Miejska Biblioteka Publiczna im. Juliusza Słowackiego, 2023
Helena Kowalik, Szymon Krawiec, Polowanie Jak się w Polsce niszczy biznes, Agencja Wydawniczo-Reklamowa Wprost, 2023
Ryszard Koziołek, Czytać, dużo czytać, Wydawnictwo Czarne, 2023
Joanna Kuciel-Frydryszak, Chłopki. Opowieść o naszych babkach, Wydawnictwo Marginesy, 2023
Roman Kuźniar, Książeczka o złym człowieku, Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2023
Andrzej Leder, Ekonomia to stan umysłu. Ćwiczenie z semantyki języków ekonomicznych, Krytyka Polityczna, 2023
Adam Leszczyński, Obrońcy pańszczyzny, Krytyka Polityczna 2023
Elżbieta Lipska, Zalzala Ziemia drży, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna 2023
Michał Lubina, Chiński obwarzanek. Od Tajwanu po Tybet, czyli jak Chiny tworzą imperium, Wydawnictwo Szczeliny 2023
Cezary Łazarewicz, Na Szewskiej. Sprawa Stanisława Pyjasa, Wydawnictwo Czytelnik, 2023
Mikołaj Łoziński, Stramerowie, Wydawnictwo Literackie, 2023
Wojciech Łukowski, Małe miasto w wielkim świecie, Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2023
Marcin Matczak, Kraj, w którym umrę, Wydawnictwo Znak, 2023
Mateusz Mazzini, Koniec tęczy. Chile po Pinochecie, Wydawnictwo Szczeliny, 2023
Jan Mencwel, Kto zabiera polską wodę i jak ją odzyskać, Krytyka Polityczna, 2023
Michał Michalczyk, Do granic wszechświata, Wydawnictwo Ridero, 2018
Michał Michalczyk, Jak pióra orła białego, Wydawnictwo Ridero, 2023
Michał Michalczyk, Portrety i sceny z „Wesela”, Wydawnictwo Ridero, 2023
Wiktoria Michałkiewicz, Kraj nie dla wszystkich. O szwedzkim nacjonalizmie, Wydawnictwo Poznańskie, 2020
Katarzyna Nandzik, Ciszej jaśniej, Wydawnictwo J, 2023
Andrzej Nowicki, Ateizm, Wydawnictwo Stapis, 2024 (1. wyd. pol. 1964)
Michał Ochnik, Apokalipsa popkultury, Wydawnictwo Znak Horyzont, 2023
Emilia Padoł,Rodziewicz-ówna. Gorąca dusza, Wydawnictwo Literackie, 2023
Zośka Papużanka, Żaden koniec, Wydawnictwo Marginesy, 2023
Tomasz Patora, Łowcy skór. Tajemnice zbrodni w łódzkim pogotowiu, Wydawnictwo Otwarte, 2023
Marcin Piątkowski, Złoty wiek. Jak Polska została europejskim liderem wzrostu i jaka czeka ją przyszłość, Wydawnictwo Prześwity, 2023
Agnieszka Pikulicka-Wilczewska, Nowy Uzbekistan, Wydawnictwo Czarne, 2023
Patryk Pufelski, Pawilon małych ssaków, Wydawnictwo Karakter, 2022
Piotr Pytlakowski, Strefa niepamięci, Wydawnictwo Agora, 2023
Małgorzata Reimer, Ciężar skóry, Wydawnictwo Literackie, 2023
Zbigniew Rokita, Podróż po Ziemiach Odzyskanych, Wydawnictwo Znak Literanova, 2023
Agata Romaniuk, Krótko i szczęśliwie. Historie późnych miłości, Wydawnictwo Poznańskie, 2022
Paweł Rudnicki, Kto jak nie my? Wspólnota i działanie na Dworcu Głównym we Wrocławiu (marzec-kwiecień 2022), Uniwersytet Dolnośląski DSW, 2023
abp Grzegorz Ryś, Jak Bóg pomyślał Kościół. Odnaleźć się mimo kryzysu, Wydawnictwo WAM, 2023
Bartek Sabela, Wędrówka tusz, Wydawnictwo Czarne, 2023
Bartłomiej Sienkiewicz, Imć posła Sienkiewicza z diariusza fragmenta, Kultura Liberalna, 2023
Jacek K. Sokołowski, Transnaród. Polacy w poszukiwaniu politycznej formy, Wydawnictwo Ośrodek Myśli Politycznej, 2023
Irena Stachura, Na wschód od Berlina, Wydawnictwo Poligraf, 2022
Marcin Strzyżewski, Mocarstwo absurdu i nonsensu, Wydawnictwo Szczelin, 2023
Justyna Suchecka, Pokolenie zmiany. Młodzi o sobie i świecie, który nadejdzie, Wydawnictwo W.A.B, 2023
Ishbel Szatrawska, Toń, Wydawnictwo Cyranka, 2023
Magda Szczęśniak, Awans i emocje w socjalistycznej Polsce, Krytyka Polityczna, 2023
Łukasz Szurmiński, Propaganda w świecie nowych plemion. Perspektywa medioznawcza, Wydawnictwo Naukowe i Edukacyjne Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, 2023
Jacek Tacik, Jak nie lubić Żyda?, Wydawnictwo Post Factum, 2023
Tomasz P. Terlikowski, Karolina Wigura, Polka ateistka kontra Polak katolik, Kultura Liberalna, 2022
Wojciech Tochman, Historia na śmierć i życie, Wydawnictwo Literackie, 2023
Piotr Toczyski, Srebrne treści cyfrowe. Starość i mądrość w internetowych social media, Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej, 2023
Przemysław Wielgosz, praca zbiorowa, Ludowa historia kobiet, Wydawnictwo RM, 2023
Przemysław Witkowski, Faszyzm, który nadchodzi, Instytut Wydawniczy Książka i Prasa, 2023
Mirosław Woroniecki, Polski model państwa wyznaniowego, Wydawnictwo Stapis, 2021
Marcin Zaremba, Wielkie rozczarowanie. Geneza rewolucji Solidarności, Wydawnictwo Znak Horyzont, 2023
Marta Żakowska, Jak odstawić samochód w polskim mieście, Krytyka Polityczna, 2023
Andrzej Żbikowski, O nadziei, cierpieniu, bólu. Ludność cywilna w czasie powstania w getcie warszawskim, Żydowski Instytut Historyczny, 2023
PRZEKŁADY:
Zuzanna Benesz-Goldfinger, Niewielkie resztki z Solnej. Izaak Celnikier wobec doświadczenia Zagłady, przeł. Aleksandra Szkudłapska, Żydowski Instytut Historyczny, 2023
William Faulkner, Światłość w sierpniu, przeł. Piotr Tarczyński, Wydawnictwo Znak Literanova, 2023
Michal Hvorecký, Utopia, przeł. Michał Wirchniański, Wydawnictwo Biblioteka Słów 2023
Walter Isaacson, Kod życia. Jennifer Doudna, edycja genów i przyszłość ludzkości, przeł. Michał Strąkow, Wydawnictwo Insignis 2023
Anne Marie O’Connor, Złota dama. Gustav Klimt i tajemnica wiedeńskiej Mona Lisy, Wydawnictwo Znak Literanova, 2023 (1. wyd. pol. 2016)
Ewa Sapieżyńska, Nie jestem twoim Polakiem. Reportaż z Norwegii, przeł. Ilona Wiśniewska, Krytyka Polityczna 2022
Alphons Silbermann, O sztuce płaszczenia się, przeł. Rafał Michalski, Monika Kwiecińska-Zdrenka, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2023
Rebecca Solnit, Nadzieja w mroku. Nieznane opowieści, niebywałe możliwości, przeł. Anna Dzierzgowska, Sławomir Królak, Wydawnictwo Karakter, 2019
Éric Vuillard, Porządek dnia, przeł. Katarzyna Marczewska, Wydawnictwo Literackie, 2017
Nagrodę im. Marcina Króla 2023 otrzymał Konstanty Gebert za książkę Ostateczne rozwiązania. Ludobójcy i ich dzieło, Wydawnictwo Agora.
Do finału Nagrody nominowani byli także:
Joanna Erbel, Wychylone w przyszłość. Jak zmienić świat na lepsze, Wysoki Zamek
Leszek Koczanowicz, Niedokończone polityki. Demokracja, populizm, autokracja, Wydawnictwo Pasaże
Marcin Napiórkowski, Naprawić przyszłość. Dlaczego potrzebujemy lepszych opowieści, żeby uratować świat, Wydawnictwo Literackie
Grzegorz Piątek, Gdynia obiecana. Miasto, modernizm, modernizacja 1920-1939, Wydawnictwo W.A.B.
Książkę-laureatkę wybrała Kapituła w składzie: Agata Bielik-Robson (University of Nottingham), Przemysław Czapliński (Uniwersytet Adama Mickiewicza), Dariusz Gawin (Instytut Filozofii i Socjologii PAN), Iwona Jakubowska-Branicka (Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego), Zofia Król, („Dwutygodnik”), Elżbieta Matynia (New School for Social Research w Nowym Jorku), Zbigniew Nosowski, („Więź), Andrzej Rychard (Instytut Filozofii i Socjologii PAN, Przewodniczący Rady Fundacji im. Stefana Batorego), Henryk Woźniakowski (Fundacja Kultury Chrześcijańskiej Znak).
Nagroda dla autora wynosi 50 000 zł.
Wręczeniu Nagrody towarzyszyła debata „Kreować i generować. Idee w dobie sztucznej inteligencji” z udziałem nominowanych do finału autorów. Nie chcemy w rozmawiać o technicznym wymiarze takich rozwiązań jak ChatGPT, skupiać się na eksperckim wymiarze tego problemu, lecz zapytać o wyzwania, jakie on niesie dla twórców nowych idei, pojęć czy wyobrażeń wizualnych. Jak oni mogą odnaleźć się w świecie, w którym większość treści będzie „generowana”? Jakie wartości i narracje powinni starać się zachować ludzcy twórcy wobec zalewu opowieści „generowanych”?
Utopia jako gatunek literacki i jako sposób myślenia nieprzypadkowo powstała i zdobyła popularność w renesansie. Wśród historyków idei panuje zgoda, że od Thomasa More’a przez Antona Francesco Doniego, Francesco Patrizi’ego i Ludovico Zuccolo po Tommaso Campanellę, w twórczości tej wyraz znajdowały przeżycie dezorientacji i świadomość chaosu, w którym pogrążała się Europa wraz z reformacją, odkryciami geograficznymi, powstawaniem państw narodowych, centralizacją władzy. Utopie były próbą odpowiedzi na kryzys związany z początkami nowoczesności. Nieprzypadkowo też szanująca się renesansowa utopia – prócz wyspiarskiego ulokowania, które izoluje od zła i bezrozumności otaczającego świata – była niemal zawsze miastem. Urbanizacja ludzkiego świata jest bowiem znakiem czasów nowoczesnych, a racjonalnie zaprojektowane miasto spełnia warunki dzieła sztuki łącząc rozum z pięknem.
Po pięciuset latach od publikacji książeczki More’a, antropogeniczne zmiany klimatu konfrontują człowieka z kryzysem, który zapowiada koniec nowoczesności. Podobnie jak wtedy, istotna części odpowiedzi, której potrzebujemy wiąże się z urbanistycznymi projektami zazielenienia miast, w których według prognoz ONZ w 2050 roku ma mieszkać 68% ludzi na Ziemi. Współczesna kultura zamiast utopii oferuje jednak wielość apokaliptycznych dystopii, a jako że współczesnych miast nie da się zbudować od zera, całościowe wizje idealnego zielonego miasta wydają się mało przydatne.
Czy jednak lepsza przyszłość jest w ogóle możliwa bez utopii i ambitnych projektów? Czy w dzisiejszej Polsce można by wybudować Gdynię lub Nową Hutę? Na ile te miasta, w których już żyjemy są miejscami, w których można próbować zrealizować wizje zielonej modernizacji? A przede wszystkim, skąd te wizje czerpać?
Zapraszamy do obejrzenia zapisu trzeciej z cyklu debat z autorami książek nominowanych do finału Nagrody im. Marcina Króla za rok 2022. Punktem odniesienia do dyskusji były książki Joanny Erbel Wychylone w przyszłość. Jak zmienić świat na lepsze (Wysoki Zamek) oraz Grzegorza Piątka Gdynia obiecana. Miasto, modernizm, modernizacja 1920-1939 (Wydawnictwo W.A.B.).
W dyskusji udział wezmą:
Joanna Erbel (autorka książki-finalistki Wychylone w przyszłość. Jak zmienić świat na lepsze, Wysoki Zamek)
Łukasz Galusek (Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie)
Rafał Matyja (Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, laureat Nagrody im. Marcina Króla 2022)
Grzegorz Piątek (autor książki-finalistki Gdynia obiecana. Miasto, modernizm, modernizacja 1920-1939, Wydawnictwo W.A.B.)
Prowadzenie: Edwin Bendyk (prezes Fundacji im. Stefana Batorego).
Celem ustanowionej i przyznanej po raz pierwszy w ubiegłym roku przez Fundację Batorego Nagrody im. Marcina Króla jest wspieranie rozwoju debaty publicznej poprzez zachętę do pogłębionej refleksji nad zjawiskami i trendami współczesności oraz wyzwaniami przyszłości, tworzenia nowych idei i prób opisu rzeczywistości, poszukiwania odpowiedzi na kryzys demokracji oraz wartości demokratycznych oraz poszerzania przestrzeni intelektualnego dyskursu ponad podziałami.
Na początku marca Kapituła Nagrody wybrała pięć książek-finalistek drugiej edycji konkursu. Zwycięski tytuł ogłoszony zostanie 25 maja. Przed ogłoszeniem książki-laureatki tegorocznej Nagrody Fundacja Batorego organizuje publiczne debaty z autorami książek nominowanych do Nagrody oraz innymi ważnymi uczestniczkami i uczestnikami polskiej debaty intelektualnej.
Więcej informacji o Nagrodzie oraz lista nominowanych w tegorocznej edycji książek znajduje się tutaj.
Debata Fundacji Batorego i Świetlicy Krytyki Politycznej
Rosyjska inwazja na Ukrainę, wojna domowa w Syrii i wojny w Afryce przypominają, że wojenna przemoc jest ciągle narzędziem polityki. Przemoc ta zazwyczaj nie ogranicza się do konfrontacji sił zbrojnych. Masowe gwałty, przymusowe deportacje i wynaradawianie dzieci, ataki na cele niewojskowe, tortury, egzekucje jeńców, eksterminacja ludności cywilnej pokazują, że ludobójcze praktyki są niezmiennie integralną częścią działań wojennych.
Wojna, nieograniczona przemoc i ludobójstwo zdają się tworzyć nierozerwalny splot. Co decyduje o jego trwałości? Czy jego źródeł należy szukać w naturze polityki, czy raczej w naturze ludzkiej? A co w takim razie z kulturą i religią? A może źródłem jest odwieczna walka o ograniczone zasoby nasilająca się zwłaszcza w chwilach kryzysów ekologicznych? Jak w świetle tych pytań odczytywać to, co dzieje się w Ukrainie?
Co jest wynikiem znanych od wieków mechanizmów polityki imperialnej, a co jest rezultatem głębokiego ekologiczno-ekonomicznego kryzysu, w który wchodzi nasz świat? Czy ludobójcze praktyki Rosjan wynikają z fantazji Putina, z fantomowych bólów upadającego imperium, czy też są formą walki o ukraińskie zasoby, bez których nie do utrzymania jest obecny, oparty na surowcach kopalnych model rosyjskiego reżimu? Czy eksplozja przemocy spowodowanej przez rosyjską agresję jest kolejnym wyrazem odwiecznego przekleństwa, czy zwiastunem tego, co dopiero nadchodzi?
Zapraszamy do obejrzenia zapisu drugiej z cyklu debat z autorami książek nominowanych do finału Nagrody im. Marcina Króla za rok 2022. Punktem odniesienia do dyskusji była książka Konstantego Geberta „Ostateczne rozwiązania. Ludobójcy i ich dzieło” (Wydawnictwo Agora, 2022).
W dyskusji udział wezmą:
Konstanty Gebert (autor książki-finalistki „Ostateczne rozwiązania. Ludobójcy i ich dzieło”, Wydawnictwo Agora)
Miłada Jędrysik (dziennikarka i publicystka)
Tadeusz Sławek (literaturoznawca, poeta, profesor nauk humanistycznych)
Prowadzenie: Edwin Bendyk (prezes Fundacji im. Stefana Batorego).
Ustanowiona i przyznana po raz pierwszy w ubiegłym roku przez Fundację Batorego Nagroda im. Marcina Króla ma wspierać rozwój debaty publicznej poprzez zachętę do pogłębionej refleksji nad zjawiskami i trendami współczesności oraz wyzwaniami przyszłości, tworzenia nowych idei i prób opisu rzeczywistości, poszukiwania odpowiedzi na kryzys demokracji oraz wartości demokratycznych oraz poszerzania przestrzeni intelektualnego dyskursu ponad podziałami.
Na początku marca Kapituła Nagrody wybrała pięć książek-finalistek drugiej edycji konkursu. Zwycięski tytuł ogłoszony zostanie 25 maja. Przed ogłoszeniem książki-laureatki tegorocznej Nagrody Fundacja Batorego organizuje publiczne debaty z autorami książek nominowanych do Nagrody oraz innymi ważnymi uczestniczkami i uczestnikami polskiej debaty intelektualnej.
Edwin Bendyk – prezes Fundacji im. Stefana Batorego. Dziennikarz, pisarz i publicysta związany z tygodnikiem „Polityka”. Wykłada w Graduate School for Social Research PAN i Collegium Civitas, gdzie współtworzył Ośrodek Badań nad Przyszłością. Członek European Council on Foregin Relations. Autor m. in. książek „W Polsce, czyli wszędzie. Rzecz o upadku i przyszłości świata” (2020) oraz „Bunt sieci” (2012).
Konstanty Gebert – dziennikarz, publicysta i tłumacz. Stały współpracownik „Kultury Liberalnej”. Był dyrektorem Warszawskiego Biura ECFR – Europejskiej Rady Polityki Zagranicznej oraz współpracownikiem „Gazety Wyborczej”. Założyciel i były redaktor naczelny miesięcznika „Midrasz”. Wydał m.in.: Przerwa na myślenie (1986), Mebel (1990), Obrona poczty sarajewskiej (1996), Dziesięć dni Europy: archeologia pamięci (2004), Wojna czterdziestoletnia (2004), 54 komentarze do Tory (2004), Miejsce pod słońcem. Wojny Izraela (2008) oraz Ostateczne rozwiązania. Ludobójcy i ich dzieło (2022).
Miłada Jędrysik – dziennikarka, publicystka. Przez prawie 20 lat związana z „Gazetą Wyborczą”. Była korespondentką podczas konfliktu na Bałkanach (Bośnia, Serbia i Kosowo) i w Iraku. Publikowała też m.in. w „Tygodniku Powszechnym”, kwartalniku „Książki. Magazyn do Czytania”. Była szefową bazy wiedzy w serwisie Culture.pl. Od listopada 2018 roku do marca 2020 roku pełniła funkcję redaktorki naczelnej kwartalnika „Przekrój”.
Tadeusz Sławek – literaturoznawca, eseista, poeta, tłumacz i samorządowiec. Były rektor Uniwersytetu Śląskiego. Członek Komitetu Nauk o Literaturze PAN, Prezydium Komitetu „Polska w Zjednoczonej Europie” PAN, Prezydium Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego. Laureat nagrody „Lux ex Silesia” (2002) i Literackiej Nagrody „Solidarności” (2003) za całokształt twórczości. W 2020 nominowany do Nagrody Literackiej Nike za Kafka. Życie w przestrzeni bez rozstrzygnięć. Stale współpracuje z Radiem Katowice i „Tygodnikiem Powszechnym”.
Debata Fundacji Batorego i Wrocławskiego Instytutu Kultury
Można zaryzykować tezę, że przynajmniej od początków XXI wieku podstawą kultury i siłą napędzającą spory polityczne naszych społeczeństw stał się mniej lub bardziej skutecznie wypierany strach. Świadczy o tym zarówno bogactwo postapokaliptycznych wizji we współczesnych filmach, serialach i powieściach, jak i sukcesy konserwatywnych populistów, którzy w kolejnych krajach obiecują uchronić lud przed upadkiem, przywracając tradycyjne wartości i tożsamość. Lęk od początku towarzyszył nowoczesności, która właśnie po to, by uwolnić człowieka od strachu, napędza wciąż przyśpieszającą zmianę świata i rozbija naturalne wspólnoty oparte na więzach krwi, religii czy tradycji. Wydaje się jednak, że ta dawno już rozpoznana „dialektyka oświecenia” osiąga właśnie punkt kulminacyjny w postaci katastrofy klimatyczną. Zajmuje ona w zbiorowej świadomości miejsce centralne, ale też paraliżujące. Ślady kryzysu ekologicznego dostrzegalne są w większości zjawisk koncentrujących naszą uwagę – od martwej Odry przez kryzysy migracyjne po rosnące ceny oraz toczącą się za naszą wschodnią granicą wojnę, która jest przecież także imperialną walką o zasoby. Jednocześnie wszystko wskazuje na to, że kwestie klimatyczne będą wielkim nieobecnym rozpoczynającej się kampanii wyborczej. Trudno się temu dziwić, jeśli często nie umiemy o nich rozmawiać nawet z bliskimi.
Czy strach faktycznie charakteryzuje dzisiejszą kulturę i organizuje sferę polityczną? Jak sprawić, by zagrożenie jednoczyło i mobilizowało do działania, a nie dzieliło i paraliżowało? Jak strachy globalne przekładają się na te lokalne? Jeśli kryzys klimatyczny wymaga, byśmy nauczyli się myśleć i opowiadać o przyszłości ludzkości, to jakie miejsce w tych opowieściach znaleźć dla wspólnot narodowych?
W dyskusji udział wzięli:
Leszek Koczanowicz (autor książki-finalistki Nagrody im. Marina Króla Niedokończone polityki. Demokracja, populizm, autokracja, Wydawnictwo Pasaże)
Marcin Napiórkowski (autor książki-finalistki Nagrody im. Marcina Króla Naprawić przyszłość. Dlaczego potrzebujemy lepszych opowieści, żeby uratować świat, Wydawnictwo Literackie)
Prowadzenie: Edwin Bendyk (prezes Fundacji im. Stefana Batorego).
Ustanowiona i przyznana po raz pierwszy w ubiegłym roku przez Fundację Batorego Nagroda im. Marcina Króla ma wspierać rozwój debaty publicznej poprzez zachętę do pogłębionej refleksji nad zjawiskami i trendami współczesności oraz wyzwaniami przyszłości, tworzenia nowych idei i prób opisu rzeczywistości, poszukiwania odpowiedzi na kryzys demokracji oraz wartości demokratycznych oraz poszerzania przestrzeni intelektualnego dyskursu ponad podziałami.
Na początku marca Kapituła Nagrody wybrała pięć książek-finalistek drugiej edycji konkursu. Zwycięski tytuł ogłoszony zostanie 25 maja. Przed ogłoszeniem książki-laureatki tegorocznej Nagrody Fundacja Batorego organizuje w różnych miastach publiczne debaty z autorami książek nominowanych do Nagrody oraz innymi ważnymi uczestniczkami i uczestnikami polskiej debaty intelektualnej.
(Więcej informacji o Nagrodzie oraz lista nominowanych w tegorocznej edycji książek znajduje się tutaj)
Edwin Bendyk – prezes Fundacji im. Stefana Batorego. Dziennikarz, pisarz i publicysta związany z tygodnikiem „Polityka”. Wykłada w Graduate School for Social Research PAN i Collegium Civitas, gdzie współtworzył Ośrodek Badań nad Przyszłością. Członek European Council on Foregin Relations. Autor m. in. książek W Polsce, czyli wszędzie. Rzecz o upadku i przyszłości świata (2020) oraz Bunt sieci (2012).
Leszek Koczanowicz – prof. dr hab., politolog, filozof, psycholog. Zajmuje się filozofią polityki, koncepcjami demokracji i etyką polityki. Interesuje się filozofią kultury, kulturą współczesną oraz sztuką współczesną. Prowadził badania i wykłady na wielu uczelniach zagranicznych, w tym na Uniwersytecie Columbia, Uniwersytecie w Berkeley, Uniwersytecie w Buffalo oraz Uniwersytecie w Oxfordzie. Autor wielu książek, m.in. Wspólnota i emancypacje. Spór o społeczeństwo postkonwencjonalne (2005), Politics of Time. Dynamics of Identity in Post-Communist Poland (2008), Lęk nowoczesny. Eseje o demokracji i jej adwersarzach (2011), Polityka dialogu. Demokracja niekonsensualna i wspólnota krytyczna (2015), Lęk i olśnienie: eseje o kulturze niepokoju (2020) i najnowszej Niedokończone polityki. Demokracja, populizm, autokracja (2022). Laureat konkursu MISTRZ Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej.
Marcin Napiórkowski – dr hab., semiotyk kultury, badacz współczesnych mitów, pamięci zbiorowej i kultury popularnej. Wykłada w Instytucie Kultury Polskiej UW. Publikuje w „Tygodniku Powszechnym”, „Tygodniku Powszechnym”, „Krytyce Politycznej”, „Więziach”, „Znaku” i „Gazecie Wyborczej”. Pomysłodawca i współscenarzysta rapowego musicalu „1989”. Prowadzi blog mitologiawspolczesna.pl. Autor książek Naprawić przyszłość (2022), Turbopatriotyzm (2019), Kod kapitalizmu (2019), Mitologia współczesna (2013), Powstanie Umarłych. Historia pamięci 1944-2014 (2016) oraz Władza wyobraźni (2014).
Agnieszka Wolny-Hamkało – poetka, autorka powieści, sztuk teatralnych i książek dla dzieci. Ostatnio wydała książkę z wierszami Raster Lichtensteina. Autorka antologii opowiadań, kuratorka Międzynarodowego Festiwalu Opowiadania. Nominowana do Nagrody Literackiej Gdynia za Spamy miłosne, laureatka nagrody PS IBBY za Lato Adeli (Książka Roku 2019). Nominowana do nagrody Literacka Podróż Hestii za powieść Po śladach. Tłumaczka ukraińskiej poetki Hanny Osadko ( wyd. Pogranicze). Redaktorka i współzałożycielka społeczno-poetyckiego pisma „Zakład”. Jej sztuki były wystawiane m.in. w Teatrze Polskim, Teatrze Dramatycznym im. Szaniawskiego, Teatrze Muzycznym Capitol, Teatrze Grotowskiego (w ramach MFO). „Dzień dobry, wszyscy umrzemy” zekranizowano w cyklu Teatroteka. Doktorantka IBL PAN. Członkini zespołu badawczego Archiwum Kobiet IBL PAN. Od trzech lat prowadzi interdyscyplinarne seminaria humanistyczne we Wrocławiu. Naukowo zajmuje się kampem w nowej poezji polskiej.
Wielu komentatorów_ek i uczestników_czek polskiej sceny intelektualnej zwraca uwagę na stan debaty publicznej narzekając, że brakuje w niej nowych idei, które byłyby podstawą dla interpretacji rzeczywistości, wizji ładu politycznego i społecznego, krytyki kultury, scenariuszy przyszłości, odpowiedzi na zjawiska kryzysowe, jak katastrofa klimatyczna, przełom demograficzny czy wyzwania nowych technologii.
Czy rzeczywiście brakuje nowych, atrakcyjnych propozycji intelektualnych? A jeśli tak, to co jest źródłem kryzysu? Brak podaży? Czy coraz większa trudność z „przebiciem” się do debaty? Ograniczenie debaty do mniejszych „baniek”? Polaryzacja polityczna i rosnąca temperatura konfliktu? A może brak odpowiednich platform poważnej dyskusji i wymiany poglądów?
Niezależnie od odpowiedzi, wierzymy, że najważniejszym medium do wprowadzania w obieg nowych idei pozostaje książka. Dlatego zaprosiliśmy pisma i portale kształtujące polską debatę publiczną do tego, by wspólnie dokonać bilansu idei za 2022 rok. Porozmawiajmy o tym, jakie książki były w minionym roku dla różnych środowisk intelektualnym wydarzeniem, skłaniały do namysłu, refleksji, a może nawet do rewizji poglądów. Dlaczego miały takie znaczenie? Czy któreś spośród książek ważnych zostały przeoczone? Chcemy rozmawiać przede wszystkim o polskich autorach, ale też zapytać o ważne przekłady. Każdą z zaproszonych redakcji poprosiliśmy o przedstawienie własnej listy trzech książek polskich autorów oraz trzech przekładów wydanych w minionym roku.
„Bilans idei 2022” to również nieformalny początek poszukiwań książki-laureatki tegorocznej edycji Nagrody im. Marcina Króla. Nagrodę Fundacja Batorego ustanowiła w zeszłym roku, by wspierać rozwój debaty publicznej poprzez zachętę do pogłębionej refleksji nad zjawiskami i trendami współczesności oraz wyzwaniami przyszłości i do tworzenia nowych idei i prób opisu rzeczywistości.
W tym roku zaprosiliśmy również publiczność do zgłaszania ważnych polskich książek opublikowanych w 2022 roku. Listę publikujemy poniżej. Tytuły spełniające kryteria przekazaliśmy osobom nominującym do Nagrody jako inspirację.
Udział w debacie „Książki znaczące. Bilans idei 2022” wzięli: Magdalena M. Baran (Liberté!), Joanna B. Bednarek (Czas Kultury), Sebastian Duda (Więź), Ignacy Dudkiewicz (Magazyn Kontakt), Michał Jędrzejek (miesięcznik Znak), Tomasz Kasprowicz (Res Publica Nowa), Zofia Król (Dwutygodnik), Roman Kurkiewicz (Le Monde diplomatique – edycja polska), Konstanty Pilawa (Pressje), Katarzyna Przyborska (Krytyka Polityczna), Katarzyna Skrzydłowska-Kalukin (Kultura Liberalna), Bogna Świątkowska (Notes Na 6 Tygodni/Bęc Zmiana), Jan Tokarski (Przegląd Polityczny).
Prowadzenie: Edwin Bendyk (prezes Fundacji im. Stefana Batorego)
Każdą z zaproszonych redakcji poprosiliśmy o przedstawienie własnej listy trzech książek polskich autorów oraz trzech przekładów wydanych w minionym roku, które miały dla nich szczególne znaczenie.
Dwutygodnik (Warszawa)
Urszula Honek, Białe noce, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec, 2022
Patryk Pufelski, Pawilon małych ssaków, Karakter, Kraków 2022
Piotr Siemion, Bella, ciao!, Wydawnictwo Filtry, Warszawa 2022
Torrey Peters, Trans i pół, bejbi, przeł. Aga Zano, W.A.B., Warszawa 2022
David Foster Wallace, Niewyczerpany żart, przeł. Jolanta Kozak, W.A.B., Warszawa 2022
Oksana Zabużko, Planeta Piołun, przeł. Katarzyna Kotyńska, Anna Łazar, Wydawnictwo Agora, Warszawa 2022
Czas Kultury (Poznań)
Cała siła jaką czerpie na życie. Świadectwa, relacje, pamiętniki osób LGBTQ+, Wydawnictwo Karakter, Kraków 2022
Konstanty Gebert, Ostateczne rozwiązania. Ludobójcy i ich dzieło, Wydawnictwo Agora, Warszawa 2022
Maja Głowacka, Monika Helak, Małgorzata Łukianow, Justyna Orchowska, Mateusz Mazzini, Pamiętniki pandemii, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2022
Katarzyna Kończal, Sygnatury Sebalda. Zwierzęta–Widma–Ruiny, Ossolineum, Wrocław 2022
Agnieszka Kościańska, Michał Petryk, Odejdź. Rzecz o polskim rasizmie, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2022
Justyna Tabaszewska, Humanistyka służebna. Negocjowanie pola i budowanie autonomii w dobie kryzysu, Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich, Warszawa 2022
Anne Dufourmantelle, Pochwała ryzyka, przeł. Barbara Brzezicka, Wyd. Naukowe Scholar, Warszawa 2022
Byung-Chul Han, Społeczeństwo zmęczenia i inne eseje, przeł. Marcin Hernas, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2022
Brian Porter-Szűcs, Wiara i ojczyzna. Katolicyzm, nowoczesność i Polska, przeł. Jan Dzierzgowski, Wydawnictwo Filtry, Warszawa 2022
Paul B. Preciado, Mieszkanie na Uranie. Kroniki przeprawy, przeł. Agata Araszkiewicz, Karakter, Kraków 2022
Kontakt (Warszawa)
Joanna Erbel, Wychylone w przyszłość. Jak zmienić świat na lepsze, Wysoki Zamek, Poznań 2022
Marcin Gutowski, Bielmo. Co wiedział Jan Paweł II?, Wydawnictwo Agora, Warszawa 2022
Mike Davis, Późnowiktoriańskie holokausty. Głód, el nino i tworzenie Trzeciego Świata, tłum. Paweł Szadkowski, Wydawnictwo Glowbook, Sieradz 2022
David Graeber, Dawid Wengrow, Narodziny wszystkiego. Nowa historia ludzkości, przeł. Robert Filipowski, Wydawnictwo Zysk i s-ka, Poznań 2022
Tomáš Halík, Popołudnie chrześcijaństwa. Odwaga do zmiany, przeł. Tomasz Maćkowiak, Kraków 2022
Elizabeth Kolbert, Szóste wymieranie Historia nienaturalna, przeł. Piotr Grzegorzewski, Tatiana Grzegorzewska, Wydawnictwo Filtry, Warszawa 2022
Krytyka Polityczna (Warszawa)
Agnieszka Kościańska, Michał Petryk, Odejdź. Rzecz o polskim rasizmie, Wydawnictwo Krytyka Polityczna, Warszawa 2022
Grzegorz Piątek, Gdynia obiecana. Miasto, modernizm, modernizacja 1920–1939, W.A.B., Warszawa 2022
To wróci. Przeszłość i przyszłość pandemii, red. Przemysław Czapliński, Joanna B. Bednarek, Wydawnictwo Książka i Prasa, Warszawa 2022
David Graeber, Dawid Wengrow, Narodziny wszystkiego. Nowa historia ludzkości, przeł. Robert Filipowski, Wydawnictwo Zysk i s-ka, Poznań 2022
Byung-Chul Han, Społeczeństwo zmęczenia i inne eseje, przeł. Marcin Hernas, Wydawnictwo Krytyka Polityczna, Warszawa 2022
Jason Stanley, Jak działa faszyzm, przeł. Antoni Gustowski, Aleksandra Stelmach Wydawnictwo Krytyka Polityczna, Warszawa 2022
Kultura Liberalna (Warszawa)
Hubert Czyżewski, Kołakowski i poszukiwanie pewności, Wydawnictwo Znak, Kraków 2022
Jarosław Kurski, Dziady i dybuki, Wydawnictwo Agora, Warszawa 2022
Tomasz Sawczuk, Pragmatyczny liberalizm. Richard Rorty i filozofia demokracji, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Fundacja Kultura Liberalna Warszawa 2022
Tomasz Stawiszyński, Reguły na czas chaosu, Wydawnictwo Znak, Kraków 2022
Jan-Werner Müller, Demokracja rządzi, przeł. Tomasz Sawczuk, Fundacja Kultura Liberalna, Warszawa 2022
Elie Wiesel, Noc, przeł. Hanny Abramowicz, Wydawnictwo Kompania Mediowa, Warszawa 2022
Le monde diplomatique (Warszawa)
Cała siła jaką czerpie na życie. Świadectwa, relacje, pamiętniki osób LGBTQ+, Wydawnictwo Karakter, Kraków 2022
Agnieszka Kościańska, Michał Petryk, Odejdź, Rzecz o polskim rasizmie, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2022
Iwona Krupecka, Kartezjusz i kanibale, Wydawnictwo słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2022
Mike Davis, Późnowiktoriańskie holokausty. Głód, el nino i tworzenie Trzeciego Świata, tłum. Paweł Szadkowski, Wydawnictwo Glowbook, Sieradz 2022
Silvia Federici, Poza granicą skóry, tłum. Joanna Bednarek, Wydawnictwo Książka i Prasa, Warszawa 2022
David Graeber, Dawid Wengrow, Narodziny wszystkiego. Nowa historia ludzkości, przeł. Robert Filipowski, Wydawnictwo Zysk i s-ka, Poznań 2022
Liberté (Łódź)
Leszek Koczanowicz, Niedokończone polityki. Demokracja, populizm, autokracja, Wydawnictwo Pasaże, Kraków 2022
Agnieszka Kościańska, Michał Petryk, Odejdź. Rzecz o polskim rasizmie, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2022
To wróci. Przeszłość i przyszłość pandemii, red. Przemysław Czapliński, Joanna B. Bednarek, Wydawnictwo Książka i Prasa, Warszawa 2022
Luc Boltanski, Ève Chiapello, Nowy duch kapitalizmu, przeł. Filip Rogalski, Oficyna Naukowa, Warszawa 2022
Timothy Garton Ash, Obrona liberalizmu, przekł. Anna Halberstat i inni, Fundacja Kultura Liberalna, Warszawa 2022
Adam Gopnik, Manifest nosorożca. Rozprawa z liberalizmem, przeł. Piotr Beniuszys, Fundacja Liberté, Łódź 2022
NN6T (Warszawa)
Atlas wszystkich mieszkańców, red. Aleksandra Litorowicz, Fundacja Puszka, Warszawa 2022
Joanna Erbel, Wychylone w przyszłość. Jak zmienić świat na lepsze, Wysoki Zamek, Poznań 2022
Jak rozmawiać o antyfaszyzmie przy wspólnym stole?, red. Sebastian Cichocki, Jakub Depczyński, Marianna Dobkowska, Bogna Stefańska, Kuba Szreder, Biuro Usług Postartystycznych/Bęc Zmiana, Warszawa 2022
Grzegorz Piątek, Gdynia obiecana. Miasto, modernizm, modernizacja 1920–1939, W.A.B., Warszawa 2022
Tomasz Stawiszyński, Reguły na czas chaosu, Wydawnictwo Znak, Kraków 2022
W przejściu. 43 teksty o architekturze i przestrzeni. Wybór esejów i wywiadów z kwartalnika „Autoportret. Pismo o dobrej przestrzeni” 2002-2022, red. Dorota Leśniak-Rychlak, Marcin Wicha, Małopolski Instytut Kultury, Kraków 2022
David Graeber, Dawid Wengrow, Narodziny wszystkiego. Nowa historia ludzkości, przeł. Robert Filipowski, Wydawnictwo Zysk i s-ka, Poznań 2022
Sharon Rotbard, Białe miasto, czarne miasto. Architektura i wojna w Tel Awiwie i Jafie, przeł. Katarzyna Makaruk, Wydawnictwo Filtry, Warszawa 2022 , Białe miasto, czarne miasto. Architektura i wojna w Tel Awiwie i Jafie, przeł. Katarzyna Makaruk, Filtry, 2022
Pressje (Kraków)
Jan Maciejewski, Milczenie katedry. Felietony i portrety, Teologia Polityczna, Warszawa 2022
Tomasz Stawiszyński, Reguły na czas chaosu, Wydawnictwo Znak, Kraków 2022
Rafał Ziemkiewicz, Wielka Polska, Fabryka Słów, Warszawa 2022
Hannah Arendt, Kryzys republiki, przeł. Piotr Nowak, Fundacja Augusta hr. Cieszkowskiego, Warszawa 2022 (Biblioteka Kwartalnika Kronos)
Tomáš Halík, Popołudnie chrześcijaństwa. Odwaga do zmiany, przeł. Tomasz Maćkowiak, Kraków 2022
Michel Houellebecq, Unicestwienie, przeł. Beata Geppert, W.A.B., Warszawa 2022
Przegląd Polityczny (Gdańsk)
Hubert Czyżewski, Kołakowski i poszukiwanie pewności, Wydawnictwo Znak, Kraków 2022
Tadeusz Klimowicz, Pożegnanie z Rosją, Wydawnictwo Paśny Buriat, Kielce 2022
Marcin Napiórkowski, Naprawić przyszłość, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2022
Timothy Garton Ash, Obrona liberalizmu, przekł. Anna Halberstat i inni, Fundacja Kultura Liberalna, Warszawa 2022
Ralf Dahrendorf, Pokusy wyzbycia się wolności. Intelektualiści w czasach próby, przeł. Adam Romaniuk, Wydawnictwo Agora, Warszawa 2022
Adam Gopnik, Manifest nosorożca. Rozprawa z liberalizmem, przeł. Piotr Beniuszys, Fundacja Liberté, Łódź 2022
Res Publica Nowa (Warszawa)
Sylwia Czubkowska, Chińczycy trzymają nas mocno. Pierwsze śledztwo o tym, jak Chiny kolonizują Europę, w tym Polskę, Wydawnictwo Znak, Kraków 2022
Witold Jurasz, Demony Rosji, Wydawnictwo Czerwone i Czarne, Warszawa 2022
Grzegorz Piątek, Gdynia obiecana. Miasto, modernizm, modernizacja 1920–1939, W.A.B., Warszawa 2022
George Friedman, Następne 100 lat. Prognoza na XXI wiek, przeł. Maciej Antosiewicz, Wydawnictwo Zysk i s-ka, Poznań 2022
John Green, Antropocen Twój i mój świat, przeł. Zbigniew Zawadzki, Wydawnictwo Bukowy Las, Wrocław 2022
Diamond Jared, Trzeci szympans. Ewolucja i przyszłość zwierzęcia zwanego człowiekiem, przeł. January Weiner, Copernicus Center Press, Kraków 2022
Więź (Warszawa)
Konstanty Gebert, Ostateczne rozwiązania. Ludobójcy i ich dzieło, Wydawnictwo Agora, Warszawa 2022
Andrzej Friszke, Zawód: historyk, rozmawiają Jan Olaszek i Tomasz Siewierski, Wydawnictwo Więź
Karolina Wigura, Tomasz Terlikowski, Polka ateistka kontra Polak katolik, Fundacja Kultura Liberalna, Warszawa 2022
Annie Ernaux, Lata, przeł. Krzysztof Jarosz, Magdalena Budzińska, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec, 2022
Tomáš Halík, Popołudnie chrześcijaństwa. Odwaga do zmiany, przeł. Tomasz Maćkowiak, Kraków 2022
Michel Houellebecq, Unicestwienie, przeł. Beata Geppert, W.A.B., Warszawa 2022
Znak (Kraków)
Jarosław Kurski, Dziady i dybuki, Wydawnictwo Agora, Warszawa 2022
Marcin Napiórkowski, Naprawić przyszłość, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2022
Alicja Urbanik-Kopeć, Matrymonium. O małżeństwie nieromantycznym, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2022
David Graeber, Dawid Wengrow, Narodziny wszystkiego. Nowa historia ludzkości, przeł. Robert Filipowski, Wydawnictwo Zysk i s-ka, Poznań 2022
Brian Porter-Szűcs, Wiara i ojczyzna. Katolicyzm, nowoczesność i Polska, przeł. Jan Dzierzgowski, Wydawnictwo Filtry, Warszawa 2022
Mykoła Riabczuk, Czternasta od końca. Opowieści o współczesnej Ukrainie, przeł. Kotyńska Katarzyna i inni, Wydawnictwo Znak, Kraków 2022
Zgłoszenia publiczności
KSIĄŻKI POLSKIE
Andrzej Andrysiak, Lokalsi. Nieoficjalna historia pewnego samorządu, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2022
Szymon Bujalski, Recepta na lepszy klimat. Zdrowsze miasta dla chorującego świata, Wysoki Zamek, 2022
Sylwia Chutnik, Tyłem do kierunku jazdy, Wydawnictwo Znak, 2022
Ivan Davydenko, Halal, Wydawnictwo papierwdole, 2022
Joanna Erbel, Wychylone w przyszłość. Jak zmienić świat na lepsze, Wysoki Zamek 2022
Jakub Gałęziowski, Niedopowiedziane biografie. Polskie dzieci urodzone z powodu wojny, Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2022
Olga Gitkiewicz, Nie zdążę, Dowody na Istnienie 2017
Anna Goc, Głusza, Dowody na Istnienie 2022
Małgorzata Goca, Żyletkę zawsze noszę przy sobie, Filia 2022
Jerzy Haszczyński, Rzeźnia numer jeden i inne reportaże z Niemiec, Wydawnictwo Czarne 2022
Bartosz Jakubowski, Zderzenie czołowe. Historia katastrofy pod Szczekocinami, Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2022
Za pięć dwunasta koniec świata. Kryzys klimatyczno-ekologiczny głosem wielu nauk, red. Kasia Jasikowska, Michał Pałasz, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2022
Katarzyna Jasiołek,Hanna Lachert. Wygoda ważniejsza niż piękno, Marginesy 2022
Łukasz Kamieński, Mimowolne cyborgi. Mózg i wojna przyszłości, Wydawnictwo Czarne 2022
Remigiusz Kijak, CripSex. Ekspresje seksualne osób z niepełnosprawnością intelektualną, Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2022
Tadeusz Klimowicz, Pożegnanie z Rosją, Wydawnictwo Paśny Buriat 2022
Grzegorz W. Kołodko, Wojna i pokój, Wydawnictwo Naukowe PWN
Agnieszka Kościańska, Michał Petryk, Odejdź. Rzecz o polskim rasizmie, Wydawnictwo Krytyki Polityczne 2022
Janina Koźbiel, Słowo i płeć. Rozmowy Janiny Koźbiel, Wydawnictwo JanKa 2022
Ewa Koźmińska-Frejalk, Po Zagładzie. Praktyki asymilacyjne ocalałych jako strategie zadomawiania się w Polsce (1944/45–1950), Żydowski Instytut Historyczny 2022
Jan Król, Życie polityką naznaczone, Wydawnictwo Nieoczywiste 2022
Michał Lubina, Niedźwiedź w objęciach smoka. Jak Rosja została młodszym bratem Chin, Wydawnictwo Otwarte 2022
Andrzej Marzec, Antropocień. Filozofia i estetyka po końcu świata, PWN 2021
Jan Mencwel, Betonoza. Jak się niszczy polskie miasta, Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2020
Julia Mendel, Walka naszego życia. Moja praca z Zełenskim, ukraińskie zmagania o demokrację i co to wszystko znaczy dla świata, Wydawnictwo Agora 2022
Anna Mierzyńska, Efekt niszczący. Jak dezinformacja wpływa na nasze życie, Wydawnictwo Agora 2022
Andrzej Muszyński, Dom ojców, Wydawnictwo Agora 2022
Marcin Napiórkowski, Naprawić przyszłość. Dlaczego potrzebujemy lepszych opowieści, żeby uratować świat, Wydawnictwo Literackie 2022
Nekroprzemoc. Polityka, kultura i umarli, red. Jakub Orzeszek, Stanisław Rosiek, Wydawnictwo słowo/obraz terytoria 2022
Szymon Pękała, Wojna idei. Myśl po swojemu, Wydawnictwo Znak 2022
Patryk Pufelski, Pawilon małych ssaków, Karakter 2022
Adam Robiński, Pałace na wodzie. Tropem polskich bobrów, Wydawnictwo Czarne 2022
Karolina Rogalska, Bez wstydu. Sekspraca w Polsce, Wydawnictwo Poznańskie 2022
Cezary Rudnicki, Etyka przeciwko moralności. Foucaultowskie studia nad starożytnością i wczesnym średniowieczem, Wydawnictwo Benedyktynów Tyniec 2022
Zyta Rudzka, Ten się śmieje, kto ma zęby, Wydawnictwo W.A.B 2022
Piotr Sadzik, Regiony pojedynczych herezji. Marańskie wyjścia w prozie polskiej XX wiek, Austeria 2022
Jakub Sieczko, Pogo, Dowody na Istnienie 2022
Tomasz Stawiszyński, Reguły na czas chaosu, Wydawnictwo Znak 2022 – 3 zgłoszenia
Karolina Sulej, Ciałaczki. Kobiety, które wcielają feminizm, Wydawnictwo Znak 2022
Patryk Szaj, Pamiętnik z końca świata (jaki znamy), Wydawnictwo Wolno 2022
Ishabel Szatrawska, Żywot i śmierć pana Hersza Libkina z Sacramento w stanie Kalifornia, Wydawnictwo Cyranka 2022
Katarzyna Szaulińska, Czarna ręka, zsiadłe mleko, Filtry 2022
Ziemowit Szczerek, Wymyślone miasto Lwów, Wydawnictwo Czarne 2022
Wit Szostak, Szczelinami, Wydawnictwo Powergraph 2022
Rusłan Szoszyn, Lodołamaczka. Swiatłana Cichanouska, Wydawnictwo Literackie 2022
Agnieszka Szpila, Heksy, Wydawnictwo W.A.B 2021
Marek Szymaniak, Zapaść. Reportaże z mniejszych miast , Wydawnictwo Czarne 2021
Tomasz Terlikowski, Karolina Wigura, Polka ateistka kontra Polak katolik, Fundacja Kultura Liberalna 2022
Szczepan Twardoch, Chołod, Wydawnictwo Literackie, 2022
Alicja Urbanik-Kopeć, Matrymonium. O małżeństwie nieromantycznym, Wydawnictwo Czarne 2022
Ewa Wanat, Pieprzyć wstyd. Historia rewolucji seksualnej, Filtry 2022
Katarzyna Waniek, Ucieczka jako przyczyna mobilności Europejczyków. Socjolingwistycznie ugruntowana analiza procesów społecznych w relacjach autobiograficznych, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2020
Jan Wasiewicz, Pamięć. Chłopi. Bunt, Książka i Prasa, 2021
Cezary Wąs, Cień Boga w ogrodzie filozofa. Parc de La Villette w Paryżu w kontekście filozofii chory, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego 2021
Ilona Wiśniewska, Migot, Wydawnictwo Czarne 2022
Bartosz Wójcik, Wojna i motłoch. Sprzeczności nowoczesne w filozofii Hegla, Universitas 2022
Andrzej Wronka, Iluzja, Novae Res 2022
Anna Wylęgała, Był dwór, nie ma dworu. Reforma rolna w Polsce, Wydawnictwo Czarne 2021
Filip Zawada, Weź z nią zatańcz, Wydawnictwo Znak 2022
Mark Fisher, Realizm kapitalistyczny. Czy nie ma alternatywy?, przeł. Andrzej Karalus, Książka i Prasa 2022
David Graeber, Dawid Wengrow, Narodziny wszystkiego. Nowa historia ludzkości, przeł. Robert Filipowski, Wydawnictwo Zysk i s-ka 2022
Agnieszka Graff, Elżbieta Korolczuk, Kto się boi gender? Prawica, populizm i feministyczne strategie oporu, przeł. Michał Sutowski, Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2022
Brian Porter-Szűcs, Wiara i ojczyzna. Katolicyzm, nowoczesność i Polska, przeł. Jan Dzierzgowski, Filtry 2022
Kate Rawoth, Ekonomia obwarzanka. Siedem sposobów myślenia o ekonomii XXI wieku, przeł. Aleksandra Paszkowska, Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2021
Shoshana Zuboff, Wiek kapitalizmu inwigilacji, przeł. Alicja Unterschuetz, Zysk i S-ka 2020