We współpracy z WiseEuropa i Fundacją im. Heinricha Bölla współorganizowaliśmy debatę Czy “nowy nacjonalizm” rozsadzi Europę? Pięcioro ekspertów i blisko sześćdziesięcioosobowa publiczność dyskutowała na temat populizmu w Europie (ale i na świecie), poruszając wątki polityczne, kulturowo-cywilizacyjne oraz ekonomiczne.
Paneliści:
Agnieszka Łada – Instytut Spraw Publicznych
Bulcsú Hunyadi – Political Capital, Węgry
Dick Pels – socjolog i publicysta, Holandia
Brian Porter-Szűcs – University of Michigan, USA
Prowadzenie: Krzysztof Blusz – WiseEuropa
Debatę otworzyła Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, dyrektor programu Otwarta Europa w Fundacji im. Stefana Batorego. Przyczynkiem do dyskusji było wystąpienie Adama Balcera, Kierownika Projektu Eurazja w WiseEuropa, i przedstawienie głównych tez najnowszego raportu jego autorstwa – „Powracająca pokusa narodowej demokracji w Polsce i na Węgrzech”.
„Aby zrozumieć fenomen takich partii jak PiS czy Fidesz, konieczna jest analiza procesu formowania się obu narodów i państw, polityki tożsamościowej oraz politycznej pamięci tych partii. Można wyróżnić trzy kluczowe obszary, w obrębie których zmiana rozumienia narodu jest szczególnie jaskrawa – są to stosunek do państwa, demokracji oraz Zachodu.” – możemy przeczytać w opracowaniu Adama Balcera (dostępnym do pobrania na stronie WiseEuropa).
Po prezentacji raportu odbyła się dyskusja panelowa, podczas której paneliści zaprezentowali swoją perspektywę na kwestię „nowego nacjonalizmu” w Europie oraz odpowiadali na pytania i komentarze publiczności.
Nagranie wideo debaty (przygotowane przez Fundację Boella):
Nagranie audio dyskusji jest dostępne tutaj.
Dyskusja z udziałem prof. Grzegorza Motyki, autora książki „Wołyń’43. Ludobójcza czystka – fakty, analogie, polityka historyczna”, Piotr Skwiecińskiego, z tygodnika „W sieci” oraz Michała Sutowskiego z „Krytyki Politycznej”.
W dyskusji wzięli również udział:
dr Łukasz Adamski, Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia
dr Włodzimierz Cimoszewicz, były Prezes Rady Ministrów
Jan Andrzej Dąbrowski, Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego
Zbigniew Gluza, Fundacja Ośrodka Karta
dr Łukasz Jasina, Polski Instytut Spraw Międzynarodowych
Wojciech Konończuk, Ośrodek Studiów Wschodnich
prof. dr hab. Grzegorz Mazur, Uniwersytet Jagielloński
Zbigniew Parafianowicz, Dziennik Gazeta Prawna
dr Krzysztof Persak, Instytut Studiów Politycznych PAN
dr hab. Jan Pisuliński, Uniwersytet Rzeszowski
Tomasz Potkaj, historyk, dziennikarz, współautor książki Kres
Michał Potocki, Dziennik Gazeta Prawna
prof dr hab. Waldemar Rezmer, Uniwersytet Mikołaja Kopernika
dr Andrzej Szeptycki, Uniwersytet Warszawski
Piotr Tyma, Związek Ukraińców w Polsce
dr hab. Przemysław Żurawski vel Grajewski, Ministerstwo Spraw Zagranicznych
Profesor Grzegorz Motyka w swojej nowej książce „Wołyń’43. Ludobójcza czystka – fakty, analogie, polityka historyczna” przedstawił konkretną propozycję jak mogłoby wyglądać kompromisowe zdanie wypowiedziane przez przedstawicieli władz ukraińskich: „W latach 1943-1945 Ukraińska Powstańcza Armia dopuściła się masowych mordów na Polakach, których nie da się usprawiedliwić, potępiamy je”. Zdanie to było punktem wyjścia do dyskusji. Uczestnicy starali się znaleźć możliwie najskuteczniejszy scenariusz wyjścia z impasu w relacjach polsko-ukraińskich.
Zachęcamy do obejrzenia nagrań z dyskusji:
Wystąpienie Grzegorza Motyki:
Wystąpienie Piotra Skwiecińskiego:
Wystąpienie Michała Sutowskiego:
Dyskusja „Wołyń 1943 – granice kompromisu” – całość:
Sesja I. Formowanie ukraińskiego narodu politycznego
Pierwsza sesja była poświęcona formowaniu ukraińskiego narodu politycznego. Dyskusję panelową z udziałem Iryny Bekeszkiny, socjolożki z Fundacji Inicjatyw Demokratycznych im. Ilka Kuczeriwa, Wołodymyra Fesenki, politologa z Centrum Analityczne „Penta”, Pawło Kazarina, dziennikarza i Andrija Portnowa z Uniwersytetu Humboldta w Berlinie, moderowała Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, dyrektorka programu Otwarta Europa Fundacji Batorego. Uczestnicy dyskusji odpowiadali na pytania: Wokół jakich wartości budowana jest dziś wspólnota? Czy można mówić o jednym, czy o wielu modelach integracji? I czym one się różnią od przyjmowanych po 1991 roku? Jak zmieniała się tożsamość ukraińska i tożsamości regionalne w ostatnich latach? Jaki wpływ na ten proces miały rewolucja godności i agresja Rosji?
Sesja II. Ukraińska pamięć historyczna
Drugą sesję poświęciliśmy ukraińskiej pamięci historycznej. W dyskusji, moderowanej przez prezesa Fundacji Batorego, Aleksandra Smolara, wzięli udział: Ihor Iljuszyn, historyk, Wachtang Kipiani, dziennikarz, redaktor naczelny portalu „Prawda historyczna”, Ołeksandr Suszko, prezes Międzynarodowej Fundacji Odrodzenie i Borys Tarasiuk, deputowany do Rady Najwyższej Ukrainy. Poruszono problem stosunku Ukraińców do XX wieku. Zastanawiano się, jakie miejsce w ukraińskiej pamięci zajmują dziś druga wojna światowa i pamięć o sowieckich czasach? Jaki jest stosunek do ukraińskich ruchów narodowo-wyzwoleńczych w ubiegłym wieku? Wskazano na problem wewnętrznych podziałów w społeczeństwie i stosunku do przeszłości. Dyskutowano także o dekomunizacji, problemie Wołynia oraz sprawie ukraińskiej polityki historycznej i jej wpływu na stosunki z sąsiadami, w tym z Polską.
Zapis relacji „na żywo” z debaty na Twitterze
Sesja I
godz. 14.00-15.15
Wyzwania dla nowego rządu Ukrainy
Wprowadzenie: Leszek Balcerowicz (przedstawiciel prezydenta Petro Poroszenki w Radzie Ministrów Ukrainy)
Sesja II
godz. 15.45-18.00
Ukraina 2014-2016: próba bilansu i perspektywy
Dyskutanci: Oksana Neczyporenko (Inicjatywa Reanimacyjny Pakiet Reform), Ihor Umański (były wiceminister finansów Ukrainy), Maria Zołkina (Fundacja Demokratyczne Inicjatywy im. Ilki Kuczeriwa)
Zapis wystąpienia wprowadzającego wersja polska
Zapis wystąpienia wprowadzającego wersja ukraińska więcej
Zapis 1 sesji debaty wersja polska
Zapis 1 sesji debaty wersja ukraińska więcej
Omówienie 1 sesji debaty [PDF 255 KB]
Omówienie 1 sesji debaty wersja ukraińska [PDF 268 KB]
Zapis 2 sesji debaty wersja polska
Zapis 2 sesji wersja ukraińska
Tezy
Dwa lata po rewolucji godności i objęciu władzy przez prezydenta Petro Poroszenkę nie ustają dyskusje o tym, czy i na jakim etapie są reformy na Ukrainie. Znaczący postęp miał miejsce w dziedzinach takich jak niezależność energetyczna od Rosji czy urynkowienie cen gazu. Udało się także przeprowadzić gruntowną reformę policji oraz spełnić wymagania Unii Europejskiej dotyczące zlikwidowania wiz dla Ukraińców.
Jednak pojawiają się głosy, że znacząca część reform pozostaje jedynie „na papierze”, ze sztandarowym przykładem walki z korupcją. Pomajdanowej władzy zarzuca się też, że mimo zapowiedzi nie zmniejszyła wpływu oligarchów na świat polityki. Dowodem na siłę tego wpływu może być fakt, że do sformowania po długim kryzysie politycznym rządu Wołodymyra Hrojsmana, konieczne było wsparcie jednego z najważniejszych oligarchów na Ukrainie, Ihora Kołomojskiego.
Jaki zatem jest rzeczywisty postęp w reformowaniu Ukrainy? Jakie są plany nowego rządu i czy jest on tym gabinetem, który wprowadzi rzeczywiste zmiany? Jakie najważniejsze wyzwania stoją przed Kijowem?
Polecamy także streszczenie opracowania na temat postępów reform na Ukrainie przygotowanego dla Międzynarodowej Grupy Konsultacyjnej ds. reform przy prezydencie Petro Poroszence przez ukraińskiego ekonomistę Ołeha Hawryłyszyna. [PDF 112 KB]. Cały raport w języku angielskim [PDF 289 KB].
Noty biograficzne :
Leszek Balcerowicz (ur. 1947) – polityk i ekonomista, były minister finansów, wicepremier i prezes Narodowego Banku Polskiego. Autor transformacji polskiej gospodarki z modelu centralnie planowanego w wolnorynkowy. Obecnie przedstawiciel prezydenta Petro Poroszenki w Radzie Ministrów Ukrainy i członek powołanej przez niego Międzynarodowej Rady Konsultacyjnej.
Oksana Neczyporenko –politolożka, członkini Rady „Reanimacyjnego Pakietu Reform” (RPR), eksperckiej platformy społecznej skupiającej największe ukraińskie organizacje pozarządowe i wspierającej proces reformowania państwa po Rewolucji Godności. W RPR odpowiada za koordynację projektów i pracy grup tematycznych oraz współpracę z grupami parlamentarnymi. W 2009 roku zakładała ukraiński oddział Edynburskiej Szkoły Biznesu w Europie Wschodniej (ang. Edinburgh Business School Eastern Europe), odpowiadając za rozwój przedsięwzięcia, marketing, zarządzanie i współpracę międzynarodową.
Ihor Umański (ur. 1975) – ekonomista, doktor ekonomii, polityk, urzędnik państwowy, w latach 2008-2010 i ponownie 2014-2015 pierwszy wiceminister finansów Ukrainy w gabinetach Julii Tymoszenko i Arsenija Jaceniuka. Na przełomie 2009 i 2010 roku pełnił obowiązki Ministra Finansów Ukrainy. W 1997 roku ukończył studia ekonomiczne na Kijowskim Państwowym Uniwersytecie Ekonomicznym. W 2011 roku oraz w latach 2012-2013, starszy wykładowca w katedrze ekonomii przedsiębiorstw i zarządzania korporacyjnego Odeskiej Państwowej Akademii Telekomunikacyjnej.
Maria Zołkina – politolożka, analityczka i ekspert Fundacji Demokratyczne Inicjatywy im. Ilki Kuczeriwa. Ukończyła nauki polityczne na Uniwersytecie Państwowym „Akademii Kijowsko-Mohylańskiej”. Współpracuje także z PASOS – stowarzyszeniem think-tanków z Europy Środkowo-Wschodniej i Azji Centralnej.
Przemysław Żurawski vel Grajewski (ur. 1963) – politolog, dr hab. Wykładowca na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego. W latach 2005–2006 ekspert frakcji EPL–ED w Parlamencie Europejskim w Brukseli – zajmował się monitorowaniem polityki wschodniej UE. Współpracownik Instytutu Europejskiego w Łodzi i Ośrodka Myśli Politycznej w Krakowie. W roku 2014 został członkiem rady programowej Prawa i Sprawiedliwości, a od 2015 roku należy do Narodowej Rady Rozwoju powołanej przez prezydenta Andrzeja Dudę.
Debata poświęcona postępom Ukrainy w procesie reform. Wzięło w niej udział około 40 osób: studentów, polityków, naukowców oraz przedstawicieli organizacji pozarządowych i mediów.
W ramach wizyty studyjnej zorganizowanej na Litwie dla białoruskich dziennikarzy przez naszego partnera, litewsko-białoruską organizację Belarus Watch, przeprowadziliśmy wykład dotyczący polityki wizowej Unii Europejskiej i perspektyw wprowadzenia ułatwień w otrzymaniu wizy dla obywateli Białorusi, którzy z powodu braku stosownych porozumień Mińska i Brukseli, płacą za wizę najwięcej spośród wschodnich sąsiadów UE.
W wizycie studyjnej wzięło udział 15 przedstawicieli białoruskich mediów, zarówno państwowych jak i opozycyjnych.
Na zaproszenie członka Koalicji na rzecz Ruchu Bezwizowego w Europie, białorusko-litewskiej organizacji BY Watch, prowadziliśmy w Jowaryszkach (rejon trocki) warsztaty „Bariery dla mobilności – wizy”, podczas których zaprezentowaliśmy problematykę reżimów wizowych, ułatwień w wydawaniu wiz i liberalizacji wizowej. Z uczestnikami ćwiczyliśmy także tworzenie narzędzi rzeczniczych i możliwości ich wykorzystania w przekonywaniu instytucji Unii Europejskiej i władz krajów sąsiednich do znoszenia obowiązku wizowego.
W szkoleniu zorganizowanym przy wsparciu programu Erasmus+ wzięło udział 25 osób, między innymi z: Polski, Litwy, Białorusi, Mołdawii, Gruzji i Francji.
