Is the cooling of Polish-Ukrainian relations just a local historical dispute, or a sign of deeper rivalry over the future of Europe? In his analysis Edwin Bendyk explores how Ukraine’s internal transformation in the fifth year of the war is reshaping the balance of power with Warsaw, Europe, and the US.
The analysis highlights the growing asymmetry in perceptions of the war in Ukraine and in Poland – for Ukrainians, the war is an existential issue, whilst Poles are primarily seeking to avoid a direct confrontation.
Edwin Bendyk describes how the changes taking place in Ukraine in the fifth year of the war are shaping a new asymmetry and balance of power in relations with Warsaw, Europe and the US. Ukrainians are prepared to fight to the end. Poles (and others) want to avoid war at all costs, so they are preparing for it – he summarises this difference.
Kyiv’s determination and aspirations are underpinned by a genuine modernisation breakthrough, reform of military structures and a surge in technological innovation on the front line. Despite severe losses, the Ukrainian economy remains stable, and its own industrial base – which already meets over half the army’s requirements – is becoming a key driver of resistance. Edwin Bendyk illustrates this breakthrough with hard data: “During the war, the Ukrainian defence industry has increased its production capacity 50-fold, from one billion dollars in 2022 to 50 billion today”. He sums up Ukraine’s current geopolitical situation by writing that a year and a half after Volodymyr Zelenskyy’s memorable meeting with Donald Trump at the White House, it turns out that Ukraine is not losing the war after all, and Zelenskyy himself holds quite a few cards in his hand.
Militarily and technologically strengthened, Ukraine is gaining a strong, independent sense of its own agency and redefining its geopolitical objectives. With an army comprising over 100 brigades, Kyiv sees itself as a key provider of security for the entire Old Continent and expects to be treated as an equal partner by its western neighbours.
At the same time, as Edwin Bendyk points out, the authorities in Kyiv should not expect Poland or Romania to base their own security on Ukrainian optimism and the conviction that victory is possible. Polish elites, for their part, must abandon the anachronistic belief in their own strategic superiority. Warsaw now needs a new approach to relations with Kyiv, one free from cyclical emotional outbursts.
Czy w obecnym ochłodzeniu relacji polsko-ukraińskich chodzi jedynie o spory historyczne, czy jest to też zapowiedź głębszej rywalizacji o przyszłą pozycję w regionie i Europie?
Edwin Bendyk opisuje, jak zmiany zachodzące w Ukrainie w piątym roku wojny kształtują nową asymetrię i układ sił w stosunkach z Warszawą, Europą i USA. Ukraińcy gotowi są walczyć do końca. Polacy (i nie tylko) chcą wojny za wszelką cenę uniknąć, więc się do niej przygotowują – podsumowuje te różnicę.
Determinacja i aspiracje Kijowa opierają się przy tym na realnym przełomie modernizacyjnym, reformie struktur wojskowych oraz skokowym rozwoju innowacji technologicznych na froncie. Mimo dotkliwych strat, ukraińska gospodarka zachowuje stabilność, a kluczowym motorem oporu staje się własna baza przemysłowa, która pokrywa już ponad połowę zapotrzebowania armii. Edwin Bendyk obrazuje ten przełom twardymi danymi: „W czasie wojny ukraiński przemysł obronny zwiększył swoje zdolności produkcyjne 50-krotnie, z miliarda dolarów w 2022 roku do 50 miliardów dziś”. A obecną sytuację geopolityczną Ukrainy podsumowuje pisząc, że po półtora roku od pamiętnego spotkania Wołodymyra Zełenskiego z Donaldem Trumpem w Białym Domu okazuje się, że jednak Ukraina wojny nie przegrywa, a sam Zełenski ma w ręku całkiem sporo kart.
Wzmocniona militarnie i technologicznie Ukraina zyskuje silną, podmiotową świadomość własnego sprawstwa i redefiniuje swoje cele geopolityczne. Dysponując armią liczącą ponad 100 brygad, Kijów postrzega siebie jako kluczowego dostawcę bezpieczeństwa dla całego Starego Kontynentu i oczekuje symetrycznego, partnerskiego traktowania przez zachodnich sąsiadów.
Jednocześnie, jak zaznacza Edwin Bendyk, władze w Kijowie nie powinny oczekiwać, że Polska czy Rumunia opierać będą własne bezpieczeństwo na ukraińskim optymizmie i przekonaniu o możliwości wygranej. Polskie elity z kolei muszą porzucić anachroniczne przekonanie o własnej wyższości strategicznej. Warszawa potrzebuje dziś nowego, oczyszczonego z cyklicznych emocji pomysłu na relacje z Kijowem.
Despite the recent warming of relations and numerous economic and civic initiatives, Polish-Ukrainian relations have once again been threatened by historical tensions, this time triggered by Volodymyr Zelenskyy naming one of his military units after the Heroes of the UPA. Edwin Bendyk, president of the Batory Foundation, explains this decision in terms of the domestic context and the profound process of decolonisation of Ukrainian identity, for whom the symbolism of the UPA today signifies above all an uncompromising struggle against the Russian aggressor, rather than the Volhynia conflict. Despite the war that has been raging for many years, corruption and internal social burdens, Ukrainian society demonstrates tremendous resilience, economic stability and unity around defence objectives. In conclusion, the author points out that the future of both nations depends on building a symmetrical partnership and Ukraine’s integration with the European Union, which will enable it to become a key pillar of the new security system in Europe.
Relacjom polsko-ukraińskim, mimo niedawnego ocieplenia i licznych inicjatyw gospodarczo-obywatelskich, ponownie zagroziły napięcia na tle historycznym wywołane tym razem nadaniem przez Wołodymyra Zełenskiego imienia Bohaterów UPA jednej z jednostek wojskowych. Edwin Bendyk tłumaczy tę decyzję kontekstem wewnętrznym oraz głębokim procesem dekolonizacji i transformacji tożsamości Ukraińców, dla których symbolika UPA oznacza dziś przede wszystkim bezkompromisową walkę z rosyjskim agresorem, a nie konflikt wołyński. Pomimo trwającej od wielu lat wojny, korupcji oraz wewnętrznych obciążeń społecznych, społeczeństwo ukraińskie wykazuje się ogromną odpornością, stabilnością gospodarczą oraz jednością wokół celów obronnych. W podsumowaniu autor wskazuje, że przyszłość obu narodów zależy od zbudowania symetrycznego partnerstwa i integracji Ukrainy z Unią Europejską, co pozwoli jej stać się kluczowym filarem nowego systemu bezpieczeństwa w Europie.
The war has turned into a protracted struggle of attrition, testing the resilience not only of the Ukrainian state but also of the entire security architecture of Europe. For Ukraine, the very existence of the state and the nation is at stake, which determines its unwillingness to make territorial concessions. Edwin Bendyk cites research conducted by the Kyiv Institute of Sociology in the last week of January 2026, which shows that as many as 65% of respondents declare their willingness to endure the hardships of war for as long as necessary, and comments: Most Ukrainians consider the most essential aspect of the war to be its existential nature. Any possible compromise with the aggressor is seen there as a threat to the survival of society and the sovereign state.
The analysis highlights the profound social transformation that has taken place in Ukraine as a result of the aggression. Despite the destruction of infrastructure, fatigue and mobilisation problems, society has consolidated around civic values and a pro-Western course. Although a decade ago public sentiment was sceptical towards NATO, the Kremlin’s brutal policy has accelerated the processes it was supposed to prevent. Vladimir Putin was probably more afraid of the democratising potential of the Revolution than of the threat of Ukraine being “pulled” towards the West. However, by occupying Crimea in March 2014 and then starting a war in Donbas, he accelerated the process by which he wanted to “protect” Ukraine and its younger brother, the supposedly non-existent Ukrainian nation – writes Edwin Bendyk.
Wojna przekształciła się w długotrwałe zmagania na wyczerpanie, które testują odporność nie tylko państwa ukraińskiego, ale i całej architektury bezpieczeństwa Europy. Dla Ukrainy stawką pozostaje samo istnienie państwa i narodu, co determinuje brak zgody na ustępstwa terytorialne. Edwin Bendyk przywołuje badania kijowskiego Instytutu Socjologii z ostatniego tygodnia stycznia 2026 roku, z których wynika, że aż 65% respondentów deklaruje gotowość do znoszenia trudów wojny tak długo, jak będzie trzeba i komentuje: W ocenie większości Ukraińców wojna ma przede wszystkim charakter egzystencjalny. Każdy ewentualny kompromis z agresorem postrzegany jest tam jako zagrożenie dla przetrwania społeczeństwa i suwerennego państwa.
Analiza zwraca uwagę na głęboką transformację społeczną, jaka dokonała się w Ukrainie pod wpływem agresji. Mimo zniszczeń infrastruktury, zmęczenia i problemów z mobilizacją, społeczeństwo skonsolidowało się wokół wartości obywatelskich i prozachodniego kursu. Choć jeszcze dekadę temu nastroje społeczne bywały sceptyczne wobec NATO, brutalna polityka Kremla przyspieszyła procesy, którym miała zapobiec. Władimir Putin najprawdopodobniej bardziej się przestraszył demokratyzacyjnego potencjału Rewolucji Godności niż zagrożenia „przeciągnięciem” Ukrainy na Zachód. Zajmując Krym w marcu 2014 roku, a potem wszczynając wojnę w Donbasie, przyspieszył jednak proces, przed którym chciał „uchronić” Ukrainę i młodszego brata – rzekomo nieistniejący naród ukraiński – pisze Edwin Bendyk.
1 grudnia 2025 roku – w rocznicę referendum, które w 1991 roku zadecydowało o niepodległości Ukrainy – ukraińscy intelektualiści i intelektualiści, politycy i polityczki, działacze i działaczki społeczne oraz ludzie kultury ogłosili manifest „Przetrwać, wytrwać, zwyciężyć!”. Publikujemy manifest wraz z odpowiedzią autorstwa Edwina Bendyka, prezesa Fundacji im. Stefana Batorego.
Як Польща, так і Україна – зацікавлені у якомога кращому розвитку співпраця. Проте, не можна забувати про умови, які цю співпрацю формують. Переконання, що заради чітко визначеної та спільної стратегічної мети ці умови можна оминути та забути про асиметрію, яка виникає з різного бачення ресурсів, якими володіють обидві держави – було б небезпечною ілюзією. Набагато кращим способом упоратися з викликами є чесний аналіз і максимально точне представлення складності польсько-українських відносин. Тільки знання побудовані на фактах, а не на ілюзіях, дозволяють вибудовувати ефективні взаємні відносини.
Фундація імені Стефана Баторія вже багато років керується цією засадою, здійснюючи діяльність на користь польсько-українських відносин. Від початку повномасштабної війни ми інтенсифікували цю роботу, підготувавши, зокрема, низку аналітичних звітів, створених експертними командами з Польщі та України. Ця збірка текстів, що є спробою підсумувати польсько-українські відносини від 2022 року, є результатом застосування саме такого підходу — представлення обох перспектив одночасно. Вона містить аналіз еволюції взаємних відносин у сфері війська й оборонної промисловості, зовнішньої політики, міграції та інтеграції, економіки й торгівлі, культури й пам’яті, а також суспільної думки. Показуючи в одному виданні польську й українську перспективи, ми відкриваємо їхню асиметричність. Навіть якщо в багатьох випадках ми не можемо зменшити цю асиметрію, ми повинні намагатися її зрозуміти.
Автори: Едвін Бендик, Євген Магда, Любов Акуленко, Марія Голубицька, Міхал Потоцький, Михайло Гончар, Олександра Булана, Павло Лакійчук, Сергій Герасимчук, Сергій Сидоренко, Сніжана Дяченко, Томаш Савчук, Яцек Сєвєра
W interesie Polski i Ukrainy jest, by wzajemna współpraca rozwijała się jak najlepiej. Nie można jednak zapominać o uwarunkowaniach, które współpracę tę kształtują. Niebezpieczną iluzją byłoby przekonanie, że w imię wyraźnego i wspólnego celu strategicznego można te uwarunkowania pominąć i zapomnieć o asymetrii wynikającej z różnego postrzegania zasobów, jakimi dysponują oba państwa. O wiele lepszym sposobem na radzenie sobie z wyzwaniami jest rzetelna analiza i jak najbardziej precyzyjne przedstawianie złożoności relacji polsko-ukraińskich. Tylko taka wiedza – dostarczająca odniesień do faktów, a nie iluzji – umożliwia budowanie efektywnych stosunków wzajemnych.
Fundacja im. Stefana Batorego od lat kieruje się powyższą przesłanką, podejmując działania na rzecz relacji polsko-ukraińskich. Od początku pełnoskalowej wojny zintensyfikowaliśmy te prace, przygotowując m.in. szereg opracowań analitycznych, tworzonych przez zespoły eksperckie z Polski i Ukrainy. Niniejszy zbiór tekstów, będący próbą bilansu relacji polsko-ukraińskich od 2022 roku, jest rezultatem zastosowania tej właśnie metody opisu z dwóch perspektyw jednocześnie. Zawiera on analizy ewolucji wzajemnych stosunków w obszarze wojska i przemysłu obronnego, polityki zagranicznej, migracji i integracji, gospodarki i handlu, kultury i pamięci, a także opinii publicznej. Pokazując w jednym opracowaniu perspektywy polską i ukraińską, odsłaniamy ich asymetryczność. Nawet jeśli w wielu przypadkach nie jesteśmy w stanie zmniejszyć tej asymetryczności, musimy próbować ją zrozumieć.
Ukraina ogłosiła niepodległość 24 sierpnia 1991 roku. Polska jako pierwsza uznała tę deklarację, a dziś należy do państw konsekwentnie wspierających wschodniego sąsiada w walce z rosyjską agresją. Rosja bowiem w istocie nigdy suwerenności ukraińskiego państwa nie zaakceptowała. Gdy Rewolucja Godności zniweczyła kremlowskie kalkulacje na utrzymanie politycznego wpływu w Kijowie i powstrzymanie euroatlantyckich aspiracji ukraińskiego społeczeństwa, w marcu 2014 roku aneksja Krymu przez Rosję okazała się pierwszym aktem wojny, trwającej już jedenasty rok.
Ukraińskie społeczeństwo świętuje 34. rocznicę niepodległości, tocząc wojnę obronną przeciwko rosyjskiej agresji. I choć ofensywa dyplomatyczna Stanów Zjednoczonych, Unii Europejskiej oraz państw wspierających Ukrainę przyniosła szansę na zatrzymanie walk zbrojnych, to jednak trwały pokój jest bardzo odległy.
Rosja nie zamierza zrezygnować z realizacji swoich celów strategicznych, przy czym najważniejszym z nich nie jest wcale podbój Ukrainy, tylko rewizja porządku światowego, a likwidacja ukraińskiej suwerenności stanowi kluczowy środek prowadzącym do tego celu. Ukraińcy nie chcą rezygnować z suwerenności, przekonani, że są w stanie niepodległość swego państwa obronić i realizować własną strategię – integrację ze strukturami euroatlantyckiej przestrzeni geostrategicznej.
