Since November 2013, when Ukrainians first gathered in Kyiv’s Independence Square to protest President Viktor Yanukovych’s refusal to sign the Association Agreement with the European Union, they have remained unwavering in their European aspirations. The full-scale Russian invasion on 24 February 2022 only cemented their conviction that European integration is not merely a choice but an existential necessity for their country. In response, President Volodymyr Zelensky moved swiftly to prepare Ukraine’s EU membership application, submitting it in the immediate aftermath of the Russian attack. By early June 2024, accession negotiations had formally begun.

The process of accession to the European Union follows a predetermined framework that applies uniformly to all candidate countries. The the accession negotiation phase is also strictly and precisely regulated. These negotiations are divided into clusters and chapters, each corresponding to specific areas where the candidate country must implement EU laws and standards. Progress in each area requires unanimous approval from all EU member states, confirming that the necessary requirements have been met. This study, crafted by a Polish-Ukrainian team of experts, offers a dual perspective on the challenges and opportunities within the six negotiation clusters, illuminating the mutual benefits that Poland and Ukraine stand to gain by overcoming these obstacles together.

Przynajmniej od listopada 2013 roku, gdy Ukraińcy i Ukrainki wyszli na kijowski plac Niepodległości, aby zaprotestować przeciwko odmowie podpisania przez prezydenta Wiktora Janukowycza umowy stowarzyszeniowej z Unią Europejską, obywatele Ukrainy konsekwentnie dają wyraz swoim europejskim aspiracjom. Eskalacja działań wojennych 24 lutego 2022 roku tylko wzmocniła przekonanie Ukraińców, że nie ma alternatywy dla europejskiej integracji ich kraju. Dlatego prezydent Wołodymyr Zełenski zdecydował się zaraz po rosyjskim ataku przygotować wniosek o członkostwo Ukrainy w Unii Europejskiej. Na początku czerwca 2024 roku formalnie rozpoczęły się negocjacje akcesyjne.

Proces akcesji do Unii Europejskiej przebiega według z góry ustalonego schematu, wspólnego dla wszystkich państw kandydujących. Również etap negocjacji akcesyjnych jest ściśle i precyzyjnie uregulowany. Negocjacje te są mianowicie zorganizowane według klastrów i rozdziałów odpowiadających obszarom, w których kraj kandydujący wdraża przepisy i standardy UE. Państwa członkowskie UE bez wyjątku muszą zgodzić się, że wszystkie wymagania w każdym z obszarów zostały spełnione. Niniejsze opracowanie, przygotowane przez polsko-ukraiński zespół ekspertów i ekspertek, przedstawia polskie i ukraińskie spojrzenie na najważniejsze wyzwania w obszarach wyznaczanych przez sześć klastrów negocjacyjnych oraz prezentuje wzajemne korzyści, jakie mogą wyniknąć z przezwyciężenia tych wyzwań.

US President Donald Trump has called Volodymyr Zelensky, the president of Ukraine who is defending his country against a Russian invasion, a „dictator without elections”. The US administration is said to be pushing for the organisation of presidential elections in Ukraine, which have not taken place in 2024 due to the armed conflict throughout the country and the ongoing martial law. An analysis by Olha Aivazovska (chair of the board of the civil rights organisation OPORA and expert in electoral law and political processes) shows the true state of Ukrainian democracy during the war.

Olha Aivazovska explains the legal and factual reasons why no presidential elections were held in Ukraine in 2024, even though Volodymyr Zelensky’s five-year term had ended. She also cites a study according to which the percentage of Ukrainian citizens who were against holding elections during the active phase of the war in October 2023 was 81%, while in May 2024 it was 74%. Only 24% of citizens support the idea of holding elections during the war.

As the Aivazovska shows, even without elections, Ukraine has a structured system of citizen participation in governance during wartime, which is not so visible against the backdrop of military threats, but prevents any political figure from becoming an authoritarian leader. It is also important to note that Ukraine is an unprecedented case of a developed representative democracy forced to simultaneously fight for the country’s survival, adhere to standards regarding potential post-war elections and implement an ambitious package of fundamental reforms necessary for accession to the European Union.

Prezydent USA Donald Trump nazwał prezydenta broniącej się przed rosyjską inwazją Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego „dyktatorem bez wyborów”. Amerykańska administracja ma nalegać na zorganizowanie w Ukrainie wyborów prezydenckich, które nie odbyły się w 2024 roku ze względu na działania zbrojne na terenie całego kraju i obowiązujący stan wojenny. Analiza autorstwa Olhi Ajwazowskiej – przewodniczącej rady Obywatelskiej Sieci OPORA, ekspertki w dziedzinie prawa wyborczego i procesów politycznych – pokazuje, jaki naprawdę jest stan ukraińskiej demokracji w czasie wojny.

Autorka wyjaśnia prawne i faktycznie przyczyny, dla których w 2024 roku w Ukrainie nie odbyły się wybory prezydenckie choć zakończyła się pięcioletnia kadencja Wołodymyra Zełenskiego. Przytacza też badania, według których odsetek ukraińskich obywateli opowiadających się przeciwko przeprowadzeniu wyborów w czasie aktywnej fazy wojny w październiku 2023 roku stanowił 81%, natomiast w maju 2024 roku – 74%. Ideę przeprowadzenia wyborów w czasie wojny popiera jedynie 24% obywateli.

Jak pokazuje autorka, nawet bez wyborów Ukraina w czasie wojny ma ustrukturyzowany system uczestnictwa obywateli w rządzeniu, który nie jest tak widoczny na tle zagrożeń militarnych, ale zapobiega temu, by jakakolwiek postać polityczna stała się przywódcą autorytarnym. Trzeba także zauważyć, Ukraina jest bezprecedensowym przypadkiem rozwiniętej demokracji przedstawicielskiej, zmuszonej jednocześnie walczyć o przetrwanie kraju, przestrzegać standardów dotyczących potencjalnych powojennych wyborów i realizować ambitny pakiet fundamentalnych reform, niezbędnych do przystąpienia do Unii Europejskiej.

— Далі українською —

24 lutego będziemy obchodzili drugą rocznicę rosyjskiej agresji na Ukrainę, która otworzyła nowy rozdział trwającej od 2014 roku wojny. Miliony obywateli Ukrainy musiały opuścić swój kraj, znajdując schronienie m.in. w Polsce. Władze, a przede wszystkim polskie społeczeństwo zaangażowało się w pomoc uchodźcom, ale też wspierało i nadal wspiera ukraińską walkę przeciwko agresorowi. Powszechne stało się przekonanie, że relacje między Polska i Ukrainą weszły w nowy etap. Jednak od kilku miesięcy tematem, który zdominował relacje polsko-ukraińskie, stała się napięta sytuacja na granicy.

Płynny ruch towarowy na granicy polsko-ukraińskiej odgrywa bardzo ważną rolę w utrzymaniu sił ukraińskich żołnierzy walczących na froncie. Nie należy też zapominać o członkach rodzin rozdzielonych przez wojnę, w większości kobietach i dzieciach, które często stoją nawet kilkanaście godzin w kolejkach na granicy. Tymczasem trwające od wielu miesięcy i wciąż nawracające polskie protesty i blokady granicy nie tylko utrudniają wsparcie walczącej Ukrainy, psują wzajemne relacje i wizerunek Polski w Ukrainie, ale przede wszystkim są zapowiedzią konfliktów interesów, które mogą narastać w procesie integracji Ukrainy do UE.

W jaki sposób zarządzać interesami gospodarczymi naszych krajów, nie negując kwestii spornych, ale przede wszystkim nie tracąc z oczu wspólnego celu, którym jest odparcie rosyjskiej agresji? Jakie rozwiązania w zarządzaniu granicą polsko-ukraińską mogą pomóc w osiągnięciu trwałego porozumienia?

W debacie udział wzięli:

Prowadzenie: Edwin Bendyk (prezes Fundacji im. Stefana Batorego)

Transmisja na żywo w języku ukraińskim będzie dostępna na kanale YouTube Fundacji Batorego.


24 лютого друга річниця російської агресії проти України, яка відкрила нову сторінку у війні, що розпочалась у 2014 році. Мільйонам громадян України довелося покинути свою країну, шукаючи і знаходячи притулок поза межами країни, в тому числі і в Польщі. Влада, а насамперед польське суспільство, не тільки надали допомогу біженцям, але й підтримали і надалі підтримують українську боротьбу з агресором. Стало прийнято вважати, що відносини між Польщею та Україною вийшли на новий етап. Проте, уже кілька місяців, напружена ситуація на кордоні стала домінуючою темою польсько-українських відносин.

Безперебійний рух вантажів через польсько-український кордон, відіграє важливу роль у забезпеченні українських військових, які воюють на фронті. Не можна також забувати про розлучені війною родини. Жінки та діти, перетинаючи польсько-український кордон, до кількох годин проводять у черзі. Тимчасом, протести та блокади кордону з польської сторони, які тривають багато місяців і мають тенденцію поворюватись, не тільки ускладнюють підтримку воюючої України і псують взаємні відносини та імідж Польщі в Україні, але, перш за все, стають передвісником конфлікту інтересів, які у процесі інтеграції України до ЄС можуть поглиблюватись.

Як управляти економічними інтересами наших країн не заплющуючи очі на суперечливі моменти, одночасно не забуваючи про спільну мету — відсіч російській агресії? Які розв’язки у забезпеченні функціонування польсько-українського кордону можуть допомогти досягти тривалої згоди?

У дебатах візьмуть участь:

Модерація: Едвін Бендик (голова правління Фундації Стефана Баторія)

Запрошуємо взяти участь у дискусії наживо  у штаб-квартирі Фундації Баторія зпа адресою вул. Сапєжинська 10Aб Варшава

Реєстрація обов’язкова. Формуляр реєстраційної форми – https://crm.batory.org.pl/formularz-online/granica-polsko-ukrainska-jak-nie-dac-sie-podzielic

Пряма трансляція з перекладом на польську та польську жестову мову буде доступна у профілях Фундації Баторія в соціальних мережах.

Пряма трансляція українською мовою буде доступна на YouTube-каналі Фундації Баторія.

Format Forum ma służyć rozwojowi dialogu między społeczeństwami obywatelskimi obu krajów i wzmacnianiu relacji dwustronnych. Stosunki te nabrały nowej dynamiki od lutego 2022 roku, kiedy byliśmy świadkami bezprecedensowej solidarności i poparcia polskiego społeczeństwa dla Ukraińców broniących swojej wolności przed agresją Moskwy.

Bezpośrednim kontekstem i jednym z głównych tematów obrad Forum była podjęta przez Radę Europejską 15 grudnia 2023 decyzja o rozpoczęciu negocjacji akcesyjnych z Ukrainą. Trudnym tłem dyskusji była też niestety trwająca od ponad 6 tygodni blokada największych przejść na polsko-ukraińskiej granicy przez grupę polskich przewoźników. Obie te okoliczności dobitnie pokazują, jak pilny jest obecnie polsko-ukraiński dialog.

Uczestnikami Forum byli działacze społeczni, naukowcy, analitycy, dziennikarze, byli i obecni urzędnicy (ministrowie i ambasadorzy) obu krajów oraz przedstawiciele stowarzyszeń biznesowych.


W obradach XV Forum Polska-Ukraina udział wzięli:

Anton Antonenko (wiceprezes centrum analitycznego „DIXY GROUP”), Liubow Akułenko (dyrektor wykonawczy, Ukraińskie Centrum Polityki Europejskiej), Edwin Bendyk (prezes Fundacji im. Stefana Batorego), Wasyl Babicz ( „Easy Business”, ekspert Centrum Odnowy Ekonomicznej), Wołodymyr Balin (wiceprezes Stowarzyszenia Międzynarodowych Samochodowych Przewoźników Ukrainy), Nazar Bobycki (szef brukselskiego biura Ukraińskiego Klubu Biznesu Agrarnego UKAB), Piotr Buras (dyrektor ECFR Warszawa), Serhij Herasimczuk (Rada Polityki Zagranicznej „Ukraiński pryzmat”), Oksana Daszczakiwska (Międzynarodowa Fundacja „Odrodzenie”), Taras Dobko (rektor Ukraińskiego Uniwersytetu Katolickiego), Ołena Hałuszka (Międzynarodowe Centrum Zwycięstwa Ukrainy), Aliona Hetmanczuk (dyrektorka Centrum „Nowa Europa”), Jewhen Hlibowycki (dyrektor Centrum Analitycznego pro.mova), Jewhienija Hrihorjewa (Centrum Analityczne „Europa bez granic”), Switłana Jaworska (Ambasada Brytyjska w Ukrainie), Taras Kaczka (wiceminister Gospodarki, Przedstawiciel Handlowy Ukrainy), Stefan Kawalec (prezes Zarządu Capital Strategy, b. wiceminister finansów), Pawło Klimkin (były Minister Spraw Zagranicznych Ukrainy), Bartłomiej Kot (Fundacja im. Kazimierza Pułaskiego, dyrektor programowy Warsaw Security Forum), Mykoła Kuzio (starszy ekspert projektu unijnego „Wsparcie realizacji Porozumienia ws. stowarzyszenia Ukrainy z UE, faza II”), Olha Kwaszuk (Międzynarodowa Fundacja „Odrodzenie”), Serhij Leszczenko (doradca szefa Kancelarii Prezydenta Ukrainy, członek Rady Nadzorczej Ukrzaliznycia), Hennadij Maksak (dyrektor wykonawczy Rady Polityki Zagranicznej „Ukraiński Pryzmat”), Agnieszka Lichnerowicz (radio TOK FM), Paweł Marczewski (forumIdei Fundacji im. Stefana Batorego), Michał Matlak (Uniwersytet Środkowoeuropejski, Uniwersytet Łódzki), Weronika Moczan (Instytut Ekonomicznych Badań i Politycznych Konsultacji), Krzysztof Nieczypor (Ośrodek Studiów Wschodnich), Bartłomiej E. Nowak (Akademia Biznesów i Finansów Vistula), Jurij Panczenko („Europejska Prawda”), Jacek Piechota (Prezes Polsko-Ukraińskiej Izby Gospodarczej), Bohuslaw Prah (Ukraiński Uniwersytet Katolicki), Taras Rad (Sieć obywatelska OPORA we Lwowie), Ołena Romanowa (Międzynarodowa Fundacja „Odrodzenie”), Ołeksandr Suszko (dyrektor wykonawczy Międzynarodowej Fundacji „Odrodzenie”), Jan Strzelecki (Polski Instytut Ekonomiczny), Dmytro Szerenhowski (prorektor Ukraińskiego Uniwersytetu Katolickiego), Dmytro Szulha (Międzynarodowa Fundacja „Odrodzenie”), Jan Truszczyński  (Europe Direct Polska, b. pełnomocnik rządu ds. negocjacji o członkostwo RP) Dmytro Tużanski (dyrektor Instytutu Strategii Środkowoeuropejskiej), Marek Wąsiński (Polski Instytut Ekonomiczny), Hlib Wyszlinski (dyrektor wykonawczy Centrum Strategii Gospodarczej), Andrij Zahorodniuk (prezes Centrum Strategii Obronnych, b. minister Obrony Ukrainy), Jarosław Żaliło (Narodowy Instytut Studiów Strategicznych), Marek Ziółkowski (dyplomata, b. ambasador Polski w Ukrainie).


PROGRAM XV FORUM POLSKA-UKRAINA

15 grudnia (piątek)

Słowo powitania od organizatorów: Oleksandr Suszko (dyrektor wykonawczy Międzynarodowej Fundacji „Odrodzenie”), Edwin Bendyk (prezes Fundacji im. Stefana Batorego)

Sesja 1. Polska polityka po wyborach

Wprowadzenia: Edwin Bendyk (prezes Fundacji im. Stefana Batorego), Agnieszka Lichnerowicz (radio TOK FM)

Moderacja: Bartłomiej E. Nowak (Akademia Biznesów i Finansów Vistula)

Sesja 2: Ukraińska dynamika strategiczna w przededniu 2024 roku

Wprowadzenia: Hlib Wyszlinski (dyrektor wykonawczy Centrum Strategii Gospodarczej), Andrij Zahorodniuk (prezes Centrum Strategii Obronnych, b. minister Obrony Ukrainy)

Moderacja: Jewhen Hlibowycki (dyrektor Centrum Analitycznego pro.mova)

Debata publiczna: Obawy oraz nadzieje Polski i Ukrainy w procesie integracji europejskiej z udziałem Edwina Bendyka (prezes Fundacji im. Stefana Batorego), Aliony Hetmańczuk (dyrektorka Centrum „Nowa Europa”, członkini Komitetu Konsultacyjnego Prezydentów Polski i Ukrainy), Pawło Klimkina (były minister spraw zagranicznych Ukrainy w latach 2014-19), Jacka Piechoty (prezes Polsko-Ukraińskiej Izby Gospodarczej, były minister gospodarki) i Jana Truszczyńskiego (Europe Direct Polska, b. pełnomocnik rządu ds. negocjacji o członkostwo RP w Unii Europejskiej). Prowadzenie: Oleksandr Suszko (dyrektor wykonawczy Międzynarodowej Fundacji „Odrodzenie”)

 

 

16 grudnia (sobota)

Sesja 3: Wspólna dyskusja o rezultatach szczytu Rady Europejskiej

Wprowadzenia: Piotr Buras (dyrektor ECFR Warszawa), Dmytro Szulha (Międzynarodowa Fundacja „Odrodzenie”)

Moderacja: Hennadij Maksak (dyrektor wykonawczy Rady Polityki Zagranicznej „Ukraiński Pryzmat”)

Sesja 4: Interesy Polski a integracja Ukrainy ze wspólnym rynkiem UE

Wprowadzenia: Jacek Piechota (Prezes Polsko-Ukraińskiej Izby Gospodarczej), Nazar Bobycki (szef brukselskiego biura Ukraińskiego Klubu Biznesu Agrarnego UKAB)

Moderacja: Marek Wąsiński (Polski Instytut Ekonomiczny)

Rozmowa z Tarasem Kaczką na temat historii integracji Ukrainy z Unią Europejską, moderowana przez Jurija Panczenkę, redaktora portalu „European Prawda”

Wspólnie z Międzynarodową Fundacją „Odrodzenie” zapraszamy na relację z debaty, którą zorganizowaliśmy w ramach XV Forum Polska-Ukraina we Lwowie.

W gronie polskich i ukraińskich ekspertów rozmawialiśmy o tematach i problemach, które mogą mieć wpływ na stosunki ukraińsko-polskie w nadchodzącym roku. Omówiliśmy w tym kontekście rezultaty szczytu Rady Europejskiej z 14-15 grudnia w sprawie Ukrainy. Co oznaczają one dla przyszłorocznego kalendarza stosunków Ukraina-UE i Polska-Ukraina? Jak będzie zmieniać się stanowisko Polski w procesie integracji Ukrainy z UE? Czy Polska pozostanie orędownikiem Ukrainy w UE? Czy będzie wspierać ją politycznie i dzielić się doświadczeniami własnej integracji czy też raczej będzie w coraz większym stopniu postrzegać Ukrainę jako konkurenta gospodarczego? Jak na wzajemne relacje wpłynie zmiana rządu i większości parlamentarnej w Polsce?

W dyskusji udział wzięli:

Prowadzenie: Oleksandr Suszko (dyrektor wykonawczy Międzynarodowej Fundacji „Odrodzenie”)

The report provides an in-depth review of judicial reforms in Ukraine from 2014 to September 2024, prepared in collaboration with experts from the Ukrainian analytical center DeJure. These judicial reforms are a key component of Ukraine’s progress towards European Union membership. The report highlights key achievements, challenges, and strategic priorities within the reform process. It examines the historical context and reasons for past reform failures and underscores the value of international expertise in implementing innovative solutions, including the establishment of the Supreme Anti-Corruption Court. The report also details future steps that are essential to ensure the transparency and independence of the judiciary in line with EU integration standards.

Particular attention is paid to developments after 2021, when the Verkhovna Rada adopted two important laws to restructure the High Qualifications Commission of Judges (HQCJ) and The High Council of Justice (HCJ), the bodies responsible for judicial selection and disciplinary oversight. The restructured HQCJ and HCJ  began their work in 2023. The report assesses the trends and effectiveness of these bodies and highlights the need for further reforms in critical institutions, including The Constitutional Court, The Supreme Court, and The Higher Administrative Court, which remain focal points for Ukrainian society and international partners.

— Далі українською —

Dyskusja z Ołeksandrą Matwijczuk, ukraińską działaczką na rzecz praw człowieka, aktywistką na rzecz reform demokratycznych i przewodniczącą Centrum Wolności Obywatelskich, nagrodzonego w 2022 roku Pokojową Nagrodą Nobla. Rozmowę prowadził Edwin Bendyk oraz Marek Prawda.

Rozmawialiśmy o problemach, przed jakimi stoi Ukraina w drugim roku pełnoskalowej agresji rosyjskiej, a w szczególności o zadaniach, które wojna stawia przed społeczeństwem obywatelskim, nie tylko ukraińskim, ale też polskim. Ukraińskie państwo i społeczeństwo zaskoczyło cały świat swoją odporności w obliczu rosyjskiej inwazji. Jaką rolę ogrywa społeczeństwo obywatelskie w budowaniu tej odporności i osiągnięciu zwycięstwa w wojnie? Co warto wiedzieć o ukraińskim ruch wolontariackim – jego zasięgu, aktorach, trendach i potrzebach? Jak zmienił się funkcjonowania ukraińskiego społeczeństwa obywatelskiego po 24 lutego 2022? W jaki sposób dążyć do wzmocnienia dwustronnej współpracy polskiego i ukraińskiego społeczeństwa obywatelskiego w celu przyspieszenia zwycięstwa Ukrainy, ale także łagodzenia politycznych konfliktów między naszymi państwami? Co robić, by obniżyć retoryczne napięcia takie, jakie te, które narosły na tle rozbieżności handlowych? Jak szukać punktów wspólnych i odbudowywać wzajemne zaufanie, które jak nigdy przedtem połączyło Polaków i Ukraińców w minionym roku?

Te i inne pytania Ołeksandrze Matwijczuk (przewodniczącej Centrum Wolności Obywatelskich) zadał Edwin Bendyk (prezes Fundacji im. Stefana Batorego) oraz dr Marek Prawda (Collegium Civitas, były dyrektor Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce).


Запрошуємо до дискусії з українською правозахисницею Олександрою Матвійчук активісткою демократичних реформ, Головою організації «Центр громадянських свобод», лауреаткою Нобелівської премії миру 2022 року. Розмову ведуть Едвін Бендик та Марек Правда.

Запрошуємо на дискусію у приміщенні Фундації Стефана Баторія за адресою Варшава, Сапєжинська 10A
Пряма трансляція українською мовою буде доступна на YouTube-каналі Фундації Стефана Баторія.
Будемо розмовляти про проблеми, з якими стикається Україна на другому році повномасштабної російської агресії, зокрема, про завдання, які війна ставить перед громадянським суспільством, не лише українським, а й польським. Українська держава і суспільство здивували весь світ своєю стійкістю перед обличчям російської навали. Якою є роль громадянського суспільства у формуванні цієї стійкості та досягненні перемоги у війні? Що варто знати про український волонтерський рух – його масштаби, суб’єктів, тенденції та потреби? Як змінилося функціонування українського громадянського суспільства після 24 лютого 2022 року? Яким чином посилити двосторонню співпрацю між польським та українським громадянським суспільством, щоб пришвидшити перемогу України, а також пом’якшити політичні конфлікти між нашими країнами? Що можна зробити, щоб зменшити риторичну напругу, подібну до тієї, що виникла через торгові розбіжності? Як шукати точки дотику та відновлювати взаємну довіру, яка минулого року, як ніколи, об’єднувала поляків і українців?
Ці та інші запитання Олександрі Матвійчук, Голові Центру громадянських свобод, зададуть Едвін Бендик, президент Фундації Стефана Баторія та доктор Марек Правда, Collegium Civitas, колишній директор Представництва Європейської Комісії в Польщі.

Звіт, підготовлений за участі експертів українського аналітичного центру DeJure, охоплює детальний огляд реформи судової системи в Україні з 2014 року до вересня 2024 року.  Реформа системи правосуддя є ключовим елементом на шляху України до членства в Європейському Союзі. Звіт представляє основні досягнення, виклики та стратегічні пріоритети реформи . У ньому аналізується історичний контекст, причини попередніх невдач реформ, підкреслюється важливість міжнародного досвіду у впровадженні нових підходів, зокрема при створенні Вищого антикорупційного суду. Також описані подальші кроки, необхідні для забезпечення прозорості та незалежності судової системи відповідно до вимог євроінтеграції.

Основна увага приділена подіям після 2021 року, коли Верховна Рада ухвалила два важливі закони для змін у Вищій кваліфікаційній комісії суддів (ВККС) та Вищій раді правосуддя (ВРП), які обирають суддів та розглядають питання дисциплінарної відповідальності. Оновлені ВРП та ВККС розпочали роботу у 2023 році. У звіті проаналізовано тенденції та ефективність роботи цих органів, а також обговорено необхідність реформування ключових судів: Конституційного суду, Верховного суду та Вищого адміністративного суду, реформування яких очікують суспільство та міжнародні партнери України.