 |
Ukraina walczy i się zmienia. Prowadzone w czasie wojny badania społeczne odsłaniają jak dramatycznie, czasem zaskakująco zmienia się ukraińskie społeczeństwo, państwo oraz gospodarka. Z czego wynika odporność Ukrainek i Ukraińców? Jakie są scenariusze na przyszłość? W podcaście Rozumieć Ukrainę będziemy przedzierać się przez tzw. „mgłę wojny”, stereotypy i powierzchowne przekonania, by lepiej rozumieć te fascynujące zmiany. Podcast realizowany jest wspólnie z OKO.press. Prowadzą Edwin Bendyk i Agnieszka Lichnerowicz. |
Jakie są faktyczne dane dotyczące tzw. uchylantów i jak wygląda problem mobilizacji w ukraińskim społeczeństwie? Czy Ukraina rzeczywiście ulega „banderyzacji” i jak zmienia się rola Stepana Bandery jako symbolu w czasie wojny? Dlaczego prezydent Zełenski jest obarczany odpowiedzialnością za korupcję przez większość społeczeństwa?
Czym dokładnie jest ekobójstwo (ekocyd) i dlaczego Ukraina walczy o uznanie go za piątą zbrodnię międzynarodową? W jaki sposób zniszczenie tamy w Nowej Kachowce wpisuje się w historyczne strategie wojskowe Związku Radzieckiego? Na czym polega praca ukraińskich inspektorów ekologicznych na terenach przyfrontowych i jak zbierane są dowody zbrodni przeciwko naturze?
8 stycznia 2026
Dlaczego sukces amerykańskiej operacji w Wenezueli jest uznawany za wizerunkową porażkę Rosji i Putina? Co zarzuca się Służbie Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU) w kontekście dymisji Wasyla Maluka? Dlaczego Artur Droń w swojej książce twierdzi, że Hemingway niczego nie wiedział o wojnie? Omawiamy burzliwy początek 2026 roku, w którym Donald Trump zaskoczył świat spektakularną operacją wojskową w Wenezueli i uprowadzeniem Nicolasa Maduro. Analizujemy również trzęsienie ziemi na szczytach ukraińskiej władzy: dymisję potężnego Andrija Jermaka i zastąpienie go przez szefa wywiadu wojskowego Kyryła Budanowa, a także kontrowersyjne odwołanie szefa SBU Wasyla Maluka. Nie zapominamy o kulturze – Edwin dzieli się wrażeniami z lektury najnowszych ukraińskich książek wojennych. Dyskutujemy o tym, jak ukraińscy żołnierze-pisarze dekonstruują mit „hemingwayowskiej” przygody wojennej, pokazując konflikt jako ciężką, egzystencjalną pracę, a nie wybór czy okazję do patosu.
25 grudnia 2025
Jak powrót Donalda Trumpa do władzy wpłynął na relacje amerykańsko-ukraińskie i pozycję Wołodymyra Zełenskiego? W jaki sposób Unia Europejska zareagowała na wycofanie się USA z finansowania Ukrainy? Na czym polega nowa ukraińska doktryna „strategicznej neutralizacji” i jakie sukcesy przyniosła? W tym odcinku „Rozumieć Ukrainę” podsumujemy ten trudny rok, analizując chłodne relacje z USA po powrocie Donalda Trumpa, w tym upokarzające „grillowanie” Zełenskiego w Białym Domu oraz kontrowersyjne spotkanie Trumpa z Putinem na Alasce. Omówimy przebudzenie Europy, która wobec transakcyjnej polityki Waszyngtonu musiała przejąć ciężar finansowania Ukrainy, uruchamiając mechanizm pożyczkowy na 90 miliardów euro. Analizujemy sytuację na froncie, gdzie Ukraina mierzy się z brakiem żołnierzy, ale odnosi sukcesy w wojnie dronowej, w tym spektakularną operację „Pajęczyna” wymierzoną w rosyjskie lotnictwo. Nie pomijamy też wątków wewnętrznych, takich jak dymisja Andrija Jermaka w cieniu skandali korupcyjnych, oraz ewolucji polskiej polityki, która przechodzi od emocjonalnych haseł o wdzięczności do pragmatycznego, transakcyjnego podejścia do bezpieczeństwa.
18 grudnia 2025
Analizujemy najnowsze wzmożenie dyplomatyczne w związku z wojną w Ukrainie, które rozpoczęło się od 28-punktowego planu Donalda Trumpa na zakończenie konfliktu. W jaki sposób wewnętrzna polaryzacja polityczna i słabość zaplecza wpływają na zdolność europejskich liderów do skutecznej realizacji ambitnej polityki wobec Ukrainy? Jakie warunki pokoju są nieakceptowalne dla ukraińskiego społeczeństwa i jak długo Ukraińcy deklarują gotowość ponosić koszty wojny? Omawiamy, jak presja ze strony Stanów Zjednoczonych zmusiła liderów europejskich do „ogarnięcia się”, skutkując m.in. decyzją o bezterminowym zamrożeniu rosyjskich aktywów w celu zapewnienia stabilnej pomocy Ukrainie.
11 grudnia 2025
Czy Europa Środkowa istnieje? Polska i ukraińska ucieczka od „Wschodu”
Zapraszamy na odcinek w którym łączymy analizę bieżących wstrząsów geopolitycznych z naszą relacją z wyprawy na Zakarpacie – regionu, który staje się soczewką przemian wojennej Ukrainy. Zastanawiamy się, dlaczego mimo wydawania 5% PKB na zbrojenia Polska jest nieobecna przy kluczowych stołach negocjacyjnych, co budzi zdziwienie w Kijowie. Następnie przenosimy się na Zakarpacie, by opowiedzieć o fenomenie „wielkiej relokacji” – przenoszeniu całych fabryk i szkół z zagrożonego wschodu do małych miasteczek jak Pereczyn, co rodzi zarówno szanse gospodarcze, jak i napięcia kulturowe czy płacowe między „miejscowymi” a przybyszami. Całość klamrujemy refleksją Witalija Portnikowa o tym, że wojna ta może nie mieć klasycznego finału, więc najważniejszym wyzwaniem staje się to, by w cieniu stałego zagrożenia nieuczciwość nie stała się normą społeczną, oraz polecamy poruszające filmy dokumentujące tę nową rzeczywistość.
4 grudnia 2025
Dlaczego Zachód wstrzymuje pomoc? Strach przed eskalacją to broń Putina
W tym wyjątkowym odcinku, nagranym z udziałem publiczności w Muzeum Sztuki Nowoczesnej, wspólnie z prof. Jarosławem Hrycakiem zastanawiamy się nad przyszłością wojny, która trwa już niemal 12 lat. Nie pytamy tylko o to, kiedy ucichną działa, ale przede wszystkim o to, czym w obecnych realiach jest zwycięstwo Ukrainy. Czy to wciąż marzenie o „kawie na Krymie”, czy raczej pragmatyczna „strategiczna neutralizacja” Rosji, która uniemożliwi jej realizację imperialnych celów?
20 listopada 2025
W najnowszym odcinku „Rozumieć Ukrainę” przyglądamy się jednocześnie sytuacji społecznej, politycznej i militarnej Ukrainy, zaczynając od świeżej relacji z Charkowa – miasta żyjącego pod stałym ostrzałem.Jak wygląda codzienność w Charkowie i co mówi o odporności ukraińskiego społeczeństwa? Jaka jest realistyczna perspektywa zakończenia wojny według Ukraińskich ekspertów? Dlaczego Ukraińcy ufają armii?
20 listopada 2025
Korupcja i oligarchowie – Walka Ukrainy o stabilność
Czego o nowym paradygmacie wojny i zarządzaniu zmianą może się nauczyć Polska od Ukrainy? Czy afera Energoatomu osłabi ukraińską odporność, a korupcja jest większym zagrożeniem niż wojna? Ukraina jest źródłem innowacji społecznych, które mogą inspirować Europę do budowania odporności. Analizujemy asymetrie w relacjach polsko-ukraińskich: Ukraińcy widzą się jako tarczę powstrzymującą Rosję, podczas gdy Polacy często podkreślają rolę hubu logistycznego. Oceniamy paradoks polskiej „realpolitik”, która nagle ustępuje miejsca opowieściom honorowo-godnościowym o niewdzięczności.
W latach 2020-2025 podcast prowadzony był we współpracy z Fundacją TOK FM.
Sezon 1-3 do posłuchania na stronie TOK.FM
