polityka zagraniczna Archives - Strona 4 z 14 - Fundacja im. Stefana Batorego

Debata organizowana przez forumIdei Fundacji im. Stefana Batorego, Warszawskie Biuro ECFR oraz Instytut Nauk o Człowieku w Wiedniu.

Wartości zapisane w Artykule 2 Traktatu o Unii Europejskiej – „poszanowanie godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji, równości, państwa prawnego, jak również poszanowanie praw człowieka” – są coraz częściej kwestionowane. W Unii Europejskiej na sile zyskują ruchy, które otwarcie się im sprzeciwiają, nie sposób też spodziewać się wsparcia dla nich ze strony Stanów Zjednoczonych pod przywództwem Donalda Trumpa.

W tej sytuacji potrzebne są nowe metody działania, koalicje, środki prawne i sposoby mobilizacji poparcia dla przestrzegania wartości europejskich. Trwające wciąż działania w obronie rządów prawa w Polsce pozwoliły zgromadzić doświadczenia, pokazując, jakie działanie są skuteczne, a jakie nie. Wyostrzyła ona też spór o to, co to znaczy być europejskim krajem. W maju br. Fundacja im. Stefana Batorego i European Stability Initiative opublikowały raport „Where the law ends. The collapse of the rule of law In Poland – and what to do” autorstwa Piotra Burasa i Geralda Knausa, który wraz z zainicjowaną przez Fundację oraz autorów kampanią przyczynił się do zgłoszenia przez Komisje Europejską skargi do unijnego Trybunału na ustawę o Sądzie Najwyższym.

Otwarte pozostaje też pytanie, jak w nowych realiach Unia Europejska może podkreślić swoje przywiązanie do deklarowanych wartości i skutecznie realizować je w swojej polityce zewnętrznej. Jak w UE można zbudować wspólny front wobec państw i osób, które łamią prawa człowieka i pokazać, że pewne działania są bezwzględnie niedopuszczalne?

Relacje polsko-ukraińskie, mimo wzajemnych deklaracji o strategicznym partnerstwie, znajdują się dziś w najtrudniejszym momencie od ich nawiązania w 1991 roku. Konflikt o wspólną historię negatywnie wpływa na stan dialogu między Warszawą a Kijowem, a otoczenie międzynarodowe obu krajów staje się coraz bardziej skomplikowane: polityka bezpieczeństwa Stanów Zjednoczonych pod kierownictwem Donalda Trumpa budzi zaniepokojenie sojuszników, w UE narastają podziały polityczne, a prorosyjski głos populistów staje się coraz głośniejszy.

Rosyjski atak na ukraińskie okręty wojskowe i wprowadzenie przez władze w Kijowie stanu wojennego pokazują, że konflikt rosyjsko-ukraiński jest daleki od zamrożenia. Sytuacja ta ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo Polski i całego regionu. W czasie debaty rozmawialiśmy o tym, jak na obecny kryzys powinny reagować polskie i ukraińskie władze, a także co sytuacja ta oznacza dla dalszych strategicznych relacji między naszymi krajami.

Zapytaliśmy panelistów także o to, jakie znaczenie mają, a jakie mogą mieć relacje polsko-ukraińskie w nowej sytuacji międzynarodowej. Jaki wpływ ma na nie sytuacja wewnętrzna w obu krajach, a jaki zmiany w otoczeniu zewnętrznym? Czego od relacji z Ukrainą oczekuje Polska? A co chciałby uzyskać Kijów ze stosunków ze swoim zachodnim sąsiadem?

Łukasz Adamski – historyk i analityk polityczny, specjalizujący się w historii krajów Europy Wschodniej, rosyjskiej polityce zagranicznej oraz stosunkach polsko-rosyjskich i polsko-ukraińskich. Od 2016 r. zastępca dyrektora Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia. Członek Polsko-Ukraińskiego Forum Partnerstwa. W latach 2006–2011 pracował w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych. W 2014 roku sprawozdawca Specjalnej Misji Obserwacyjnej OBWE na Ukrainie.

Taras Kachka – zastępca dyrektora Międzynarodowej Fundacji “Odrodzenie” w Kijowie. Ekspert w dziedzinie prawa międzynarodowego. Był Pełnomocnik ds. przesiębiorstwa przy Państwowej Służbie Fiskalnej Ukrainy. W 2014-2015 wiceprezesem ds. rozwoju strategicznego Amerykańskiej Izby Handlowej w Ukrainie. W roku 2011 pracował w Ministerstwie Polityki Rolnej Ukrainy (szef wydziału relacji zewnętrznych). W 2007-2012 był uczestnikiem delegacji ukraińskiej na negocjacjach z UE ws. przygotowania umowy stowarzyszeniowej.

Nadiia Koval – szefowa Centrum Studiów Międzynarodowych Akademii Dyplomatycznej przy MSZ Ukrainy. Członkini zarządu Rady Polityki Zewnętrznej “Ukraiński Pryzmat”. Zajmuje się problematyką rozwiązania konfliktów międzynarodowych, polityką pojednania, polityką wewnętrzną i zewnętrzną UE oraz poszczególnych krajów Europejskich (Francja, Grecja, Polska, Turcja i Wielka Brytania).

Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz – dyrektorka forumIdei, think tanku pro publico bono Fundacji im. Stefana Batorego. Była Ambasador RP w Moskwie, wcześniej m. in. podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych oraz zastępca dyrektora Ośrodka Studiów Wschodnich.

Debata odbędzie się w języku polskim i ukraińskim. Zapewniamy tłumaczenie na język angielski.

Wystąpienie wprowadzające: Jacek Czaputowicz, minister spraw zagranicznych RP.

Komentarze i pytania: Bogumiła Berdychowska (Zespół Laboratorium „Więzi”), Piotr Buras (dyrektor warszawskiego biura ECFR), Paweł Musiałek (Centrum Analiz Klubu Jagiellońskiego) oraz Michał Sutowski (publicysta „Krytyki Politycznej”).

Prowadzenie: Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz (dyrektorka forumIdei Fundacji Batorego).

Tezy:
Unia Europejska i świat Zachodni mierzą się dzisiaj z bardzo poważnymi wyzwaniami, poczynając od narastających zagrożeń w swym najbliższym otoczeniu, kończąc na pogłębiających się podziałach w Unii i w relacjach transatlantyckich. Efektem tych problemów są kryzysy, które dotykają bardzo różnych wymiarów rzeczywistości: gospodarki, instytucji międzynarodowych, a także sfery wartości, na jakich jest oparta Wspólnota. Jak w tych trudnych czasach powinna wyglądać polska polityka zagraniczna? Jakie są jej priorytety? W jakim stopniu działania polskiego rządu odpowiadają na problemy nowej rzeczywistości międzynarodowej?

Wprowadzenia do debaty: Janusz Czapiński (Uniwersytet Warszawski), Joanna Konieczna-Sałamatin, (Uniwersytet Warszawski), Mirosława Marody (Uniwersytet Warszawski), Adam Traczyk (Global.Lab).

Prowadzenie: Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz (dyrektorka forumIdei Fundacji Batorego).

Podczas dyskusji zastanawialiśmy się, co decyduje o stosunku Polaków do Unii: jakie znaczenie ma status społeczny, wiek i miejsce zamieszkania, poglądy polityczne, religijność, tolerancja wobec inności oraz przywiązanie do fundamentalnych cech liberalnej demokracji. Przedstawiliśmy najnowsze badania opisujące, jak na stosunek do Unii wpływają wyznawane wartości.

Punktem wyjścia do dyskusji była analiza Joanny Koniecznej-Sałamatin „Unia Europejskich wartości?” przedstawiająca postawy Polaków wobec Unii Europejskiej na podstawie aktualnych danych Europejskiego Sondażu Wartości (European Values Survey). Opracowanie pokazuje, że na przestrzeni ostatniej dekady zaszły w polskim społeczeństwie znaczące zmiany, także dotyczące stosunku do UE, a wyznawane wartości w znaczącym stopniu warunkują dziś to, co myślimy o Unii Europejskiej.

Pierwsze spotkanie miało charakter eksperckiej dyskusji okrągłego stołu i odbyło się w formule Chatham House. Wzięło w nim udział 26 osób, praktycy, eksperci i naukowcy zajmujący się sprawami bezpieczeństwa i obronności. Komentarze do tez raportu Łukasza Kulesy wygłosili Marcin Terlikowski (PISM) i Michał Baranowski (GMF Polska). Spotkanie prowadziła Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz (Forum Idei Fundacji Batorego).

Drugie spotkanie odbyło się w formie publicznej dyskusji pt. Polska samotna w (nie)bezpieczeństwie? Prelegentami, oprócz autora tekstu, Łukasza Kulesy, byli: Beata Górka-Winter (niezależna ekspertka w sprawach bezpieczeństwa i obronności) oraz Jacek Najder (dyplomata, były ambasador RP przy NATO). Moderatorką debaty była Agnieszka Łada z Instytutu Spraw Publicznych.

Po dwóch i pół roku zadaliśmy naszym gościom pytanie, jaki jest bilans zapowiadanych przez PiS radykalnych zmian w polityce bezpieczeństwa? Czy Polska może się czuć bardziej bezpieczna? Przed jakimi wyzwaniami bezpieczeństwa stoi dzisiaj nasz kraj i czy są one właściwie oceniane przez polskie władze? Czy Polska dzisiaj może liczyć na Stany Zjednoczone, Europę i na gwarancje NATO, czy też powinna raczej polegać na własnych zdolnościach obronnych?

W pytaniach i komentarzach uczestnicy spotkania wyrażali zaniepokojeni rosnącym osamotnieniem Polski w kwestiach obronności a także pytali o rolę Ukrainy i konfliktu na Donbasie w polityce bezpieczeństwa obecnego rządu.

Wprowadzenie do debaty: Piotr Buras (dyrektor warszawskiego biura ECFR), Dominika Kozłowska (redaktor naczelna „Znaku”), Tomasz Rowiński („Christianitas”) i Michał Szułdrzyński (zastępca redaktora naczelnego „Rzeczpospolitej”).

Prowadzenie dyskusji: Aleksander Smolar (prezes Fundacji im. Stefana Batorego)

Tezy
Polityka Prawa i Sprawiedliwości wobec Unii Europejskiej, a nawet szerzej Europy, jest radykalnie odmienna od tego, co znaliśmy za rządów poprzednich, nawet w stosunku do całego 25-ciolecia. Chociaż PiS deklaruje, że w żadnym razie nie myśli o wyprowadzaniu Polski z Unii, sposób, w jaki opisuje akceptowalną dla siebie Unię daleko odbiega od rzeczywistości UE i od jej ewolucji (praktycznie od Traktatu Rzymskiego).

Jak się wydaje, nie jest to wyłącznie problem polityczny: koncepcji suwerenności narodowej. Za wyobrażeniami pożądanej przez PiS Unii Europejskiej kryje się głęboka niezgoda kulturowa – żeby nie powiedzieć cywilizacyjna – na współczesną Unię, czy w ogóle na współczesny kształt polityczny i kulturowy zachodu. Wydaje się, iż zrozumienie postawy obecnych władz wobec UE wymaga refleksji nad głębszymi tendencjami ideowymi (intelektualnymi), które występują w Kościele, oraz w środowiskach intelektualnych, które można utożsamiać z obozem obecnie rządzącym Polską.

Uczestnikom panelu postawiliśmy m.in. pytania: Jak Kościół oraz środowiska z nim związane postrzegają współczesną Europę i miejsce Polski w Europie? Jak definiują europejskość? Do jakich idei, wzorów postaw się odwołują? Jaki wpływ na postrzeganie Europy odgrywają środowiska prawicowe czy też konserwatywne związane z Kościołem?

Piotr Buras (ur. 1974) – ekspert ds. europejskich, publicysta. Dyrektor warszawskiego biura ECFR. W latach 2008-2012 korespondent „Gazety Wyborczej” w Berlinie. Wcześniej pracował w Centrum Stosunków Międzynarodowych w Warszawie, Institute for German Studies na Uniwersytecie w Birmingham oraz na Uniwersytecie Wrocławskim. Ostatnio wydał Europe and its discontents: Poland’s collision course with the European Union (2017).

Dominika Kozłowska (ur. 1978) – filozofka, dr. Redaktor naczelna miesięcznika „Znak”. Współpracowniczka Instytutu Myśli Józefa Tischnera. Była redaktor naczelna pisma „Thinking in Values”.

Tomasz Rowiński (ur. 1981) – historyk idei, publicysta i redaktor. Od 2008 roku redaktor kwartalnika „Christianitas”. W latach 2005-2008 współpracował z „Res Publicą Nową”. Pracował w Centrum Myśli Jana Pawła II w Warszawie i był sekretarzem redakcji kwartalnika „Fronda”. Ostatnio wydał Bękarty Dantego. Szkice o zanikaniu i odradzaniu się widzialnego chrześcijaństwa (2015).

Michał Szułdrzyński (ur. 1980) – filozof i publicysta, zastępca redaktora naczelnego „Rzeczpospolitej”, wcześniej kierownik działu krajowego. Wcześniej pracował w Wyższej Szkole Europejskiej im. ks. Józefa Tischnera. W latach 2006–2008 redaktor naczelny kwartalnika „Nowe Państwo” oraz członek redakcji kwartalnika „Pressje”. Był prezesem stowarzyszenia Klub Jagielloński.

Miesiąc, jaki upłynął od rozpoczęcia rosyjskiej agresji to dobry moment na podsumowanie i próbę odpowiedzi, co powoduję, że ukraińska obrona jest tak skuteczna? Aspektom militarnym poświęcono już wiele analiz, armia jednak działa tylko tak dobrze, jak sprawnie zorganizowane jest zaplecze. Przyjrzyjmy się więc ukraińskim tyłom tworzącym fundament odporności państwa i społeczeństwa w czasie wojny – pisze w komentarzu Edwin Bendyk.

Wprowadzenia: Marek A. Cichocki (Centrum Europejskie Natolin), Maciej Gdula („Krytyka Polityczna”)

Uczestnicy: Marek Beylin („Gazeta Wyborcza”), Piotr Buras (Warszawskie Biuro ECFR), Mikołaj Cześnik (Instytut Nauk Społecznych SWPS), Ludwik Dorn (b. marszałek Sejmu RP), Jakub Dymek („Krytyka Polityczna”), Dariusz Gawin (Instytut Filozofii i Socjologii PAN), Bartosz Jastrzębski (Instytut Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Wrocławskiego), Rafał Kalukin („Polityka”), Paweł Kowal (Instytut Studiów Politycznych PAN), Tomasz F. Krawczyk (Centrum Analiz Klubu Jagiellońskiego), Marcin Król (przewodniczący rady Fundacji im. Stefana Batorego), Piotr Laskowski (Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego), Piotr Leszczyński („Przegląd Polityczny”), Michał Łuczewski (Instytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego), Anna Materska-Sosnowska (Instytut Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego), Janusz Ostrowski (Instytut Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego), Łukasz Pawłowski („Kultura Liberalna”), Wojciech Przybylski (Res Publica Nowa”), Bartłomiej Radziejewski („Nowa Konfederacja”), Mikołaj Rakusa-Suszczewski (Centrum Europejskie Uniwersytetu Warszawskiego), Błażej Sajduk (Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józef Tischnera), Andrzej Szahaj (Instytut Filozofii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika), Michał Szułdrzyński („Rzeczpospolita”), Jan Tokarski („Kronos”), Andrzej Waśkiewicz (Instytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego), Maciej Zięba OP, Marta de Zuniga (Laboratorium Więzi).

Tezy
W wielu państwach Zachodu możemy obserwować antyliberalny zwrot. Jaki charakter ma ta zmiana? Czy mamy do czynienia z rewolucją, czy też z kontrrewolucją? Ze zwrotem konserwatywnym czy tradycjonalistycznym? Wreszcie, jak dziś można opisywać prawicowość (i czym jest alt-prawica)? I czym jest obecnie konserwatyzm?

Wprowadzenia: Paweł Kowal (były wiceminister spraw zagranicznych), Adam Daniel Rotfeld były minister spraw zagranicznych),

Uczestnicy: Adam Balcer (Kolegium Europy Wschodniej), Michał Baranowski (dyrektor warszawskiego oddziału German Marshall Fund), Bogumiła Berdychowska (kwartalnik „Więź”), Krzysztof Blusz (prezes demosEUROPA – Centrum Strategii Europejskiej), Michał Broniatowski (redaktor naczelny „Forbes”), Piotr Buras (dyrektor warszawskiego biura European Council on Foreign Relations), Marek A. Cichocki (Centrum Europejskie Natolin), Włodzimierz Cimoszewicz (były minister spraw zagranicznych), Jacek Czaputowicz (Instytut Europeistyki Uniwersytetu Warszawskiego), Mirosław Czech („Gazeta Wyborcza”, członek zarządu Fundacji im. Stefana Batorego), Jarosław Giziński („Wprost”), Grzegorz Gromadzki (ekspert Fundacji im. Stefana Batorego), Tomasz Grzegorz Grosse (Instytut Europeistyki Uniwersytetu Warszawskiego, Instytut Sobieskiego), Jerzy Haszczyński („Rzeczpospolita”), Marcin Kędzierski (Centrum Analiz Klubu Jagiellońskiego), Michał Kobosko (redaktor naczelny portalu Project Syndicate Polska, dyrektor polskiego biura Atlantic Council), Agnieszka Lichnerowicz (TOK FM), Agnieszka Magdziak-Miszewska (była ambasador RP w Izraelu), Bartłomiej E. Nowak (Akademia Finansów i Biznesu Vistula), Jerzy M. Nowak (Centrum Stosunków Międzynarodowych), Łukasz Pawłowski („Kultura Liberalna”), Jan Rokita (niezależny komentator), Radosław Sikorski (były minister spraw zagranicznych), Eugeniusz Smolar (Centrum Stosunków Międzynarodowych), Jacek Stawiski (TVN24 Biznes i Świat), Andrzej Towpik (dyplomata, były Stały Przedstawiciel RP przy ONZ), Paweł Wroński („Gazeta Wyborcza”), Marcin Zaborowski (wiceprezes Center for European Policy Analysis).

W sytuacji powstałej po ostatnich wyborach parlamentarnych nasuwa się pytanie: czy polskie władze mają politykę zagraniczną. Szczątkowa obecność problematyki międzynarodowej w exposé premier Beaty Szydło i towarzyszące mu wystąpienie prezesa PiS-u Jarosława Kaczyńskiego mogłyby sugerować niskie jej ulokowanie na liście priorytetów partii rządzącej. Z kolei przeprowadzane zaś w Polsce radykalne zmiany, dotyczące m.in. Trybunału Konstytucyjnego, mediów publicznych, służby cywilnej, ale też język używany przez ludzi obozu rządzącego wobec krytyków wewnętrznych i zewnętrznych, wypowiedzi publiczne osób na szczytach władzy o dostępie Polski do broni nuklearnej czy o gotowości zaakceptowania dyskryminacji obywateli Polskich pracujących w Wielkiej Brytanii w przypadku poparcia przez Londyn postulatów dotyczących ulokowania baz NATO w Polsce – czyli wszystko to, co znacząco wpływa na percepcję Polski w Europie i w świecie – mają, jak się wydaje, charakter wyłącznie wewnętrzny. Wszystkie te fakty muszą skłaniać do zadania pytania: jaka jest polityka zagraniczna PiS-u, którego przywódcy, poddając ostrej krytyce politykę poprzedników, formułowali bardzo ambitne cele.