Społeczeństwo Obywatelskie

Społeczeństwo obywatelskie w Polsce znajduje się w przełomowym momencie. Po latach działania pod presją różnych kryzysów i w ramach słabo dostosowanego do ich potrzeb systemu finansowania, uzależniającego od środków publicznych, widać zmęczenie wchodzących w jego skład podmiotów. Środowisko pracy w organizacjach jest niekorzystne, warunki pracy mało konkurencyjne, a przywództwo często w kryzysie. Organizacjom brakuje też możliwości rozwoju kompetencji wspomagających adaptację do szybko zmieniających się warunków i korzystanie z nowych technologii.

Jednocześnie, tuż za granicą trwa konflikt zbrojny, który zwłaszcza w wymiarze informacyjnym dawno przekroczył granice Polski, stawiając przed organizacjami obywatelskimi dodatkowe wyzwania, a działających w nich ludzi pod presją. Wciąż nie udało się wypracować rozwiązań na inne kryzysy o charakterze egzystencjalnym, jak klimatyczny czy demograficzny, a na horyzoncie pojawiają się nowe, jak związany z gospodarczymi konsekwencjami konfliktu na Bliskim Wschodzie. To wszystko wpływa na dynamikę pogłębiających się w kraju napięć społeczno-politycznych, potencjalnie zwiększających podziały i niepewność sytuacji politycznej w kolejnych latach.

To wszystko stawia organizacje społeczne wobec konieczności przyjrzenia się własnej sytuacji oraz zastanowienia nad strategiami działania w przyszłości. By wspólnie poszukać drogowskazów na tej drodze zdecydowaliśmy się podjąć opracowania foresightu społeczeństwa obywatelskiego w Polsce.

W ramach partycypacyjnego procesu z grupą organizacji społecznych pochodzących z różnych części sektora obywatelskiego spróbujemy zidentyfikować alternatywne scenariusze rozwoju do 2036 roku. W pracy nad ustaleniem kierunków dalszej budowy sektora uwzględnimy najważniejsze trendy, w tym społeczne, kulturalne, ekonomiczne, informacyjne oraz technologiczne, mogące wpłynąć na funkcjonowanie społeczeństwa obywatelskiego w przyszłości. Nie zatrzymamy się na tym, ale zastanowimy też, jak przygotować się do tych wersji przyszłości, które preferujemy.

W rezultacie dostarczymy podmiotom należącym do sektora wiedzę i narzędzia, które powinny im pomóc w lepszym rozwoju i przygotowaniu się do działania w przyszłości. Wnioski z foresightu pozwolą też sformułować rekomendacje dotyczące wsparcia potrzebnego organizacjom społeczeństwa obywatelskiego i wskazujące rozwiązania systemowe, pozwalające zapewnić większą stabilność całemu sektorowi.

Etapy pracy:

1. Trzy panele eksperckie. Przeprowadzimy szeroką dyskusję w gronie zaproszonych osób liderskich i aktywistycznych. Celem będzie „otwarcie głów” i zmapowanie krajobrazu zmian, by wygenerować maksymalnie dużą liczbę hipotez dotyczących przyszłości. Zidentyfikowane zostaną zarówno oczywiste trendy, jak i potencjalne zaburzenia, które mogą zdestabilizować sektor do 2036 roku (tezy i „słabe sygnały”).
2. Real-Time Delphi. Wnioski z paneli zostaną poddane ocenie w badaniu online z udziałem szerokiego grona kilkudziesięciu osób eksperckich. Uczestnicy ocenią siłę wpływu i prawdopodobieństwo zidentyfikowanych zjawisk. Dzięki temu będzie możliwe oddzielenie szumu informacyjnego od faktów i wyłonienie „kluczowych niepewności”, czyli czynników, które będą miały decydujący, choć trudny do przewidzenia wpływ na przyszłość.
3. Budowa scenariuszy. Na bazie danych z etapu Delphi zostaną zbudowane minimum 4 alternatywne, spójne narracje o tym, jak może wyglądać Polska i społeczeństwo obywatelskie w 2036 roku. W rezultacie nie będziemy próbować zgadnąć „jednej” przyszłości, lecz utworzymy wachlarz możliwości. Pozwoli to wyobrazić sobie różne warianty rozwoju wydarzeń.
4. Wdrożenie. Scenariusze zostaną nie tylko podsumowane w raporcie, ale przede wszystkim przełożone na praktyczne narzędzie służące zarządzaniu wewnętrznemu w organizacji. Opracowany w ten sposób mechanizm autorefleksji pozwoli każdej organizacji społecznej w Polsce porównać swoją obecną strategię lub plan działania z wypracowanymi scenariuszami.

Zapraszamy do wspólnego namysłu nad tym, jakie możliwe przyszłości nas czekają i jak można się do nich przygotować!

Działanie realizujemy dzięki wsparciu eksperckiemu 4CF. Jest to polska firma doradcza zajmująca się foresightem strategicznym i budową długoterminowych strategii, z doświadczeniem w realizacji podobnych działań z firmami prywatnymi, instytucjami publicznymi i podmiotami międzynarodowymi. Osoby eksperckie z 4CF będą obecne na każdym etapie pracy – od moderacji paneli po budowę narzędzia – wykorzystując nowoczesne metody badawcze skracające czas i zwiększające zaangażowanie osób uczestniczących.