Koncepcja polskiej strategii zagranicznej na czas polikryzysu i reorientacji polityki USA.
Świat, jaki znamy, rozpada się na naszych oczach, a wraz z nim wyczerpała się dotychczasowa polska opowieść o „powrocie do Europy”. W epoce globalnego chaosu nie możemy już postrzegać Unii Europejskiej w kategoriach bankomatu. Edwin Bendyk i Piotr Buras przekonują, że musimy zobaczyć we Wspólnocie kluczowy zasób, niezbędny do obrony naszych żywotnych interesów państwowych. Nowa rzeczywistość, naznaczona powrotem polityki siły, populizmem oraz naciskami gospodarczymi mocarstw, wymaga od Polski porzucenia roli biernego beneficjenta integracji na rzecz stania się aktywnym twórcą nowej Europy.
Kluczowym wyzwaniem zdiagnozowanym w publikacji jest konieczność odrzucenia wiary w bezalternatywność amerykańskich gwarancji bezpieczeństwa. Narastająca rozbieżność interesów po obu stronach Atlantyku oraz niepewność co do zaangażowania USA oznaczają, że Polska i Europa muszą być przygotowane do obrony przy mniejszym udziale Stanów Zjednoczonych, a w razie konieczności nawet bez nich.
Obok kwestii transatlantyckiej autorzy podkreślają dwa inne pilne wyzwania: niepewną przyszłość Ukrainy oraz drastyczną podatność naszej gospodarki na globalne wstrząsy, takie jak chińska nadprodukcja czy zakłócenia łańcuchów dostaw. Ponieważ dotychczasowe silniki polskiego wzrostu słabną ze względu na niekorzystną demografię i niską innowacyjność, państwo potrzebuje zupełnie nowego modelu odporności. Wymaga to zintegrowania polityki obronnej z technologiczną i przemysłową oraz skutecznego przełamania paraliżującego „europesymizmu”.
Odpowiedzią na te wyzwania jest proponowana w publikacji „strategia realistycznego przywództwa”. Przynosi ona konkretne rekomendacje dla Polski i dla UE. Autorzy postulują, by Ukraina stała się podmiotowym uczestnikiem europejskiego systemu bezpieczeństwa, a nie pozostawioną w strategicznej próżni strefą buforową. W wymiarze gospodarczym Polska potrzebuje asertywnej obrony europejskiej bazy przemysłowej i pogłębiania wspólnego rynku, a także skutecznej polityki wobec cyfrowych gigantów zagrażających demokracji. Aby osiągnąć te cele, unijna sprawczość powinna opierać się na zinstytucjonalizowanych „koalicjach chętnych” – mniejszych, elastycznych formatach państw zdolnych do szybkiego działania.
To nie są czasy dla wielkich architektów unijnych traktatów, lecz dla pragmatycznych rzemieślników budujących europejską siłę.
pobierz pdf