Samorządowcy, podkreślając swoją rolę, często mówią: pomogliśmy rządowi. Czy zgodnie z zasadą pomocniczości to przede wszystkim rząd nie powinien pomagać samorządom, czyli lokalnym wspólnotom? I czy zgodnie z zasadą pomocniczości władze lokalne nie powinny wspierać mieszkańców w realizacji ich potrzeb?
Jak dzisiaj rozumieć zasadę samorządności i pomocniczości? Jakie są przyczyny, że władze – zarówno centralne, jak i lokalne, mają kłopoty z ich respektowaniem? Wreszcie, jakie inne konstytucyjne zasady są ważne w funkcjonowaniu samorządu? Podczas dyskusji zapytamy, dlaczego należy i warto ich przestrzegać na każdym szczeblu władzy i jakie są konsekwencje ich łamania. Zastanawialiśmy się, jak powinny wyglądać relacje między rządem a samorządem oraz między lokalnymi władzami a mieszkańcami i jakie powinny być standardy stanowienia prawa lokalnego.
W dyskusji udział wzięli:
prof. Hubert Izdebski, Uniwersytet Warszawski
dr Jowanka Jakubek-Lalik, Uniwersytet Warszawski
Spotkanie poprowadził Edwin Bendyk, prezes Fundacji Batorego
Raport Fundacji Batorego „Polki i Polacy o samorządności” pokazał, że mieszkańcy postrzegają samorząd jako najpoważniejszego lokalnego inwestora. Tymczasem pieniędzy na kolejne inwestycje nie będzie – lokalne władze zastanawiają się dziś, jak zapewnić mieszkańcom podstawowe usługi.
Podczas debaty zastanawialiśmy się, jaką rolę powinni odgrywać lokalni liderzy w czasie kryzysu. Gdzie poszukiwać nowych strategii rozwoju? Jak robić więcej za mniej? Czy wystarczy ciąć koszty tam, gdzie mieszkańców najmniej zaboli? Czy warto szukać rozwiązań, które umożliwią dbanie o usługi publiczne w bardziej efektywny sposób, tzn. za pomocą innych zasobów niż pieniądze? Czy energia społeczna i wiedza organizacji społecznych i mieszkańców to zasoby, które warto wykorzystać? Jakie są bariery utrudniające szukanie innowacyjnych rozwiązań? Jakie korzyści? Czy samorządowy lider może eksperymentować, a tym samym popełniać błędy? Czy w samorządzie można wykorzystać doświadczenia ze świata biznesu?
Udział w dyskusji wzięli:
Beata Klimek, prezydentka Ostrowa Wielkopolskiego
Marek Materek, prezydent Starachowic
Bartosz Narzelski, Uniwersytet SWPS
Szymon Osowski, Sieć Obywatelska Watchdog Polska
Spotkanie poprowadził Edwin Bendyk, prezes Fundacji Batorego
Zapraszamy na dyskusję o kluczowym dziś temacie: polityce naszego państwa wobec uchodźców i migrantów. W czasie spotkania wręczyliśmy także Nagrodę im. Olgi Kersten-Matwin przyznawaną za działania na rzecz osób z doświadczeniem uchodźstwa i przymusowej migracji, szczególnie dzieci i młodzieży, przebywających w Polsce.
Nagrodę otrzymała Aleksandra Chrzanowska, członkini Zarządu Stowarzyszenia Interwencji Prawnej, za zaangażowanie na granicy polsko-białoruskiej, opracowanie systemu pomocowego i działania w Grupie Granica oraz Joanna Talewicz, prezeska Zarządu Fundacji w Stronę Dialogu, za stałą pomoc integracyjną, edukacyjną, psychologiczną, prawną i aktywizacyjną dla osób uchodźczych pochodzenia romskiego z Ukrainy.
Udział w dyskusji wzięli:
Aleksandra Chrzanowska (Laureatka Nagrody im. Olgi Kersten-Matwin 2022),
Magdalena Biejat (posłanka na Sejm RP, Lewica),
Michał Szczerba (poseł na Sejm RP, Platforma Obywatelska),
Marysia Złonkiewicz (laureatka Nagrody im. Olgi Kersten-Matwin 2021, członkini Kapituły Nagrody).
Prowadzenie: Agnieszka Lichnerowicz (Tok FM)
Fundusz im. Olgi Kersten-Matwin został utworzony przez rodzinę zmarłej 23 lipca 2020 roku Olgi Kersten-Matwin, psycholożki i psychoterapeutki, specjalizującej się w pomocy psychoterapeutycznej dla osób z doświadczeniem traumy i stresu pourazowego oraz we wsparciu dla osób pomagających uchodźcom i migrantom z rejonów konfliktu. Ze środków Funduszu – zgodnie z życzeniem darczyńcy – finansowana jest coroczna nagroda w wysokości 30 000 zł.
Nominacje do Nagrody w 2022 za działania na rzecz uchodźców i uchodźczyń otrzymali także:
Igor Horków, przewodniczący przemyskiego oddziału Związku Ukraińców w Polsce, za koordynację pracy wolontariuszy zaangażowanych w niesienie wszechstronnej pomocy osobom uciekającym przed wojną w Ukrainie oraz stworzenie punktu noclegowego i informacyjnego w Przemyślu.
Paulina Kremer, społeczniczka i aktywistka, za organizację – we współpracy ze społecznością lokalną – kompleksowego punktu informacyjno-pomocowego dla uchodźców z Ukrainy przyjeżdżających do Tczewa i okolic: Migrant Info Point.
Ewa Natalia Moroz-Keczyńska, mieszkanka Podlasia, za niesienie wszechstronnej pomocy, organizację wsparcia prawnego, psychologicznego i rzeczowego dla uchodźców oraz wparcie aktywistek i aktywistów wiedzą i doświadczeniem.
Beata Siemaszko, mieszkanka Podlasia, za setki interwencji i kompleksową pomoc udzielaną na granicy polsko-białoruskiej dzieciom i osobom dorosłym z całego świata.
Tomasz Sieniow, prawnik kierujący Fundacją Instytut na rzecz Państwa Prawa oraz Sekcją Uchodźczą Uniwersyteckiej Poradni Prawnej w Lublinie, za stałe i wieloletnie zaangażowanie w poradnictwo prawne dla migrantów i uchodźców.
Jana Shostak, polsko-białoruska aktywistka i artystka intermedialna, za społecznie zaangażowany performance, sztukę wideo i sztukę Internetu poruszającą kwestię praw kobiet, migrantek i uchodźczyń.
W świecie wielowymiarowych kryzysów i kurczących się zasobów samorząd nie może dłużej mieć jedynie funkcji instytucjonalnej i inwestycyjnej. Konieczność zaprojektowania na nowo jego roli wynika również z tego, że pod presją obecnego rządu kompetencje i możliwości finansowe lokalnych władz ulegają systematycznemu ograniczaniu. Samorządom odbierane są kolejne prerogatywy. W tym nowym świecie samorządowcy przestają odgrywać rolę głównego lokalnego inwestora i „skarbonki”. Gdzie szukać zasobów i szans na dalszy rozwój?
Kryzys uchodźczy pokazał wielki potencjał, który kryje się we współpracy aktywnych obywatelek i obywateli z lokalnymi władzami. Co zrobić, aby ten potencjał wykorzystywać na co dzień? Jak dostrzec ukryty potencjał intelektualny, finansowy, organizacyjny we wspólnocie lokalnej? Jak budować relacje partnerskie – już nie z pozycji dysponenta pieniędzy i strony zlecającej zadania? Jak zaufać mieszkańcom, organizacjom, lokalnym przedsiębiorcom i instytucjom, samorządowcom? Jak budować solidarność (ekonomiczną, klimatyczną, pokoleniową) na poziomie wspólnot lokalnych? Co w obecnych realiach będzie czynnikiem aktywizującym, a co demobilizującym na poziomie lokalnym?
13 września, o godzinie 14:00 spotkamy się w Bibliotece Europejskiego Centrum Solidarności w Gdańsku.
W dyskusji udział wezmą m.in. uczestniczki i uczestnicy akcji Masz Głos oraz Pracowni Samorządowej Fundacji Batorego. Swój udział potwierdzili:
– Piotr Choroś (dyrektor Biura Partycypacji Społecznej UM Lublin), – Anna Dąbrowska (Stowarzyszenie Homo Faber), – Anna Golędzinowska (radna miasta Gdańsk), – Dariusz Morawiec (z-ca burmistrza Kluczborka), – Anita Pala (Stowarzyszenie Pszczyna Miasto Zielone), – Magdalena Pieczyńska (radna miasta Gryfin), – Robert Waraksa (burmistrz miasta Olsztynek), – Joanna Wons-Kleta (wójt gminy Pawonków), – Krzysztof Wostal (Fundacja Transgresja).
Prowadzenie: Krzysztof Izdebski (Fundacja Batorego)
Link do transmisji online udostępnimy przed seminarium.
Do zobaczenia w Gdańsku lub online!
Organizacjemogły składać wnioski wstępne w dwóch obszarach programu:
Obszar 1: Budowanie bazy społecznej organizacji, przeznaczony dla organizacji społecznych działających na szczeblu lokalnym, regionalnym i/lub krajowym w obszarze ochrony środowiska,w którymdecyzją Zarządu Fundacji Batorego – zgodnie z rekomendacją Komisji Konkursowej – do składania wniosków pełnych zostanie zaproszonych 26 organizacji.
Obszar 2: Przekrojowa współpraca sieci organizacji społecznych, adresowany do sieci, których misja i kluczowa działalność jest zgodna/spójna z wartościami i zasadami UE w obszarze praw podstawowych, demokracji i praworządności zapisanymi w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej, które podejmują działania na rzecz ich ochrony oraz upowszechniania wiedzy na ich temat. W tym obszarzedecyzją Zarządu Fundacji Batorego – zgodnie z rekomendacją Komisji Konkursowej – do składania wniosków pełnych zostanie zaproszonych 15 organizacji.
Poszukujemy zewnętrznego realizatora dwudniowego forum o odporności społecznej w ramach Programu Równych Praw.
Szukamy polskiej organizacji społecznej, która posiada:
wiedzę i doświadczenie w obszarze budowania odporności społecznej i reagowania na kryzysy, wdrażania rozwiązań (np. systemowych), współpracy międzysektorowej,
doświadczenie w organizacji wydarzeń (np. fora tematyczne, konferencje, spotkania eksperckie lub sieciujące).
Program forum powinien obejmować następujące tematy:
Regulacje wokół tematu ochrony ludności i obrony cywilnej: m.in. ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej – możliwości, które są już dostępne oraz zidentyfikowane luki w systemie;
Współpraca międzysektorowa i rola organizacji społecznych. Budowanie systemu odporności na bazie współpracy wielu podmiotów z różnych sektorów: administracja centralna, samorząd, biznes, organizacje społeczne. Tworzenie sprawnych modeli współpracy międzysektorowej w sytuacjach kryzysowych. Udane mechanizmy koordynacji oraz wyzwania związane ze współpracą międzysektorową;
Odporność społeczna i obywatelska – budowanie świadomości, edukacja i mobilizacja społeczeństwa obywatelskiego, wolontariat, inicjatywy oddolne, rola lokalnych liderów, wątek wsparcia osób z grup szczególnie wrażliwych;
Skuteczna komunikacja na linii instytucje publiczne-obywatele-organizacje społeczne oraz wątek identyfikowania i przeciwdziałania dezinformacji. Kanały komunikacji kryzysowej, zaangażowanie mediów i ekspertów, rola mediów, w tym mediów lokalnych, doświadczenia w zakresie walki z dezinformacją oraz budowy zaufania społecznego;
Praktyczne rozwiązania w zakresie budowania odporności społecznej i wnioski na przyszłość z doświadczeń poprzednich i obecnie trwających kryzysów (z uwzględnieniem doświadczeń np. ukraińskich, skandynawskich, bałtyckich).
Założenia forum o odporności społecznej:
Wydarzenie dwudniowe, termin: do 30 listopada 2025 r.;
Maksymalny budżet wydarzenia: 180 000 zł brutto.
W wycenie wydarzenia powinny być ujęte wszystkie koszty związane z organizacją wydarzenia, w tym: zwroty kosztów podróży osób uczestniczących, koszty noclegu (maksymalnie 2 noce) i wyżywienia osób uczestniczących, a także koszty związane z zapewnieniem dostępności wydarzenia oraz relacji foto/video;
Liczba osób uczestniczących – 100;
Grupa docelowa – osoby z polskich organizacji społecznych (min. 80% osób uczestniczących), przedstawiciele i przedstawicielki innych sektorów (min. 10%);
Otwarta rekrutacja, w której priorytetowo będą traktowane mniej doświadczone organizacje społeczne. Fundacja Batorego zastrzega sobie prawo do akceptacji kształtu formularza rekrutacyjnego, wyboru 20% osób uczestniczących i rezerwacji 5 miejsc dla osób z zespołu Fundacji;
Lokalizacja z dobrym dojazdem transportem publicznym;
Program powinien obejmować zróżnicowane formy sesji i warsztatów, ze szczególnym uwzględnieniem metod partycypacyjnych, których celem jest wymiana wiedzy, doświadczeń i dobrych praktyk w zakresie budowy odporności. Fundacja Batorego zastrzega sobie prawo do poprowadzenia/wskazania osoby prowadzącej dwa warsztaty oraz do udziału w sesji otwierającej forum;
Promocja forum będzie prowadzona przez realizatora we współpracy z Fundacją Batorego.
Z wybranym realizatorem zostanie zawarta umowa o świadczenie usług.
Kryterium wyboru oferty będzie stanowił najlepszy stosunek jakości do ceny.
W ofercie prosimy o przedstawienie:
podsumowania dotychczasowych działań w zakresie budowania odporności społecznej oraz wdrażania rozwiązań (np. systemowych) odpowiadających na sytuacje kryzysowe, ze szczególnym uwzględnieniem współpracy z innymi organizacjami, instytucjami publicznymi oraz sektorem prywatnym;
krótkiej prezentacji zespołu, który będzie zaangażowany w realizację forum;
krótkiego opisu doświadczenia organizacji w realizowaniu różnorodnych wydarzeń – ich charakteru, skali, liczby uczestników oraz pełnionej roli organizatora;
koncepcji forum z uwzględnieniem ogólnego opisu formuły wydarzenia, tematów i formy warsztatów i sesji (z preferencją dla metod partycypacyjnych), propozycji osób prowadzących, wyceny oraz harmonogramu.
Prosimy o przesłanie oferty do 28 sierpnia 2025r. na adres mailowy: [email protected]
Informacja o wynikach naboru zostanie przekazana mailowo wszystkim organizacjom, które przesłały ofertę do 8 września 2025 r.
Otwarty konkurs na polskiego operatora Funduszu Społeczeństwa Obywatelskiego prowadziło Biuro Mechanizmów Finansowych w Brukseli. Wynik konkursu ogłosił Ambasador Królestwa Norwegii Øystein Bø 10 czerwca podczas konferencji „Społeczeństwo obywatelskie jako czynnik budowania odporności na zjawiska kryzysu we współczesnej Europie. Doświadczenia i wyzwania” w Gdańsku.
Fundusz Społeczeństwa Obywatelskiego to kolejna odsłona wsparcia z środków EOG i funduszy norweskich. W ramach Funduszu będziemy wspierać organizacje prowadzące działania na rzecz:
wartości demokratycznych, zaangażowania obywatelskiego i edukacji medialnej,
udziału organizacji społeczeństwa obywatelskiego w procesach demokratycznych,
praw człowieka, sprawiedliwości społecznej i przeciwdziałania dyskryminacji,
równości płci, w tym zdrowia seksualnego, praw reprodukcyjnych oraz praw osób ze społeczności LGBTIQ+,
klimatu, ochrony środowiska i sprawiedliwej transformacji ekologicznej,
rozwoju organizacji społecznych.
Pierwsze konkursy zostaną ogłoszone na przełomie 2025 i 2026 roku.
