30 listopada 2026
Fundusz im. Beaty Pawlak
Wręczenie Nagrody im. Beaty Pawlak 2026

Po raz 23. przyznamy Nagrodę im. Beaty Pawlak za publikację poświęconą innym kulturom, religiom, cywilizacjom. Fundacja Batorego podejmuje współpracę z Polską Agencją Prasową, z którą w najbliższych latach będziemy wspólnie przyznawać to wyróżnienie.

  • kultura

Tegorocznego laureata poznamy 30 listopada podczas gali Nagrody PAP im. Ryszarda Kapuścińskiego w warszawskim Teatrze Polskim. Będzie to pierwsza edycja Nagrody im. Beaty Pawlak organizowana wspólnie z PAP. Nagroda zachowuje swoją odrębność, a wspólne wręczenie wyróżnień jest okazją do podkreślenia znaczenia reportażu i dziennikarstwa, które pomagają nam lepiej rozumieć świat i innych ludzi.

Do Nagrody im. Beaty Pawlak 2026 nominowani zostali:

  • Kasper Bajon – Poznań kolonialny. Rodzinna historia z Tanzanią w tle, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2025,
  • Katarzyna Boni – Którędy do wyjścia, Wydawnictwo Agora, Warszawa 2025,
  • Iza Klementowska – Nomadzi. Długa podróż do domu, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2025,
  • Tomasz Pindel – Śmierć i inni święci. Ameryka Łacińska i jej wierzenia, Wydawnictwo W.A.B Warszawa 2025,
  • Emilia Sułek – Baranie oko. Reportaż z Kirgistanu, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2026.

Nagroda im. Beaty Pawlak została ustanowiona zgodnie z ostatnią wolą dziennikarki i pisarki Beaty Pawlak, która zginęła w zamachu terrorystycznym na indonezyjskiej wyspie Bali w 2002 roku. Od 2003 roku wyróżnia autorów i autorki najlepszych publikacji poświęconych innym kulturom, religiom i cywilizacjom.


Nagrodę przyznaje kapituła w składzie:

Piotr Kosiewski (Fundacja im. Stefana Batorego), Maria Kruczkowska („Gazeta Wyborcza”), Antoni Rogala (przedstawiciel rodziny), Olga Stanisławska (reporterka), Adam Szostkiewicz („Polityka”) – przewodniczący, Joanna Załuska (Fundacja im. Stefana Batorego), Wojciech Załuska (Katolicka Agencja Informacyjna)


Kasper Bajon – Poznań kolonialny. Rodzinna historia z Tanzanią w tle, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2025

Osobista opowieść o fascynacji Afryką, pamięci rodzinnej i zapomnianych polskich ambicjach kolonialnych. Kasper Bajon podąża tropem swojego pradziadka – poznańskiego kupca – odkrywając przy tym nieoczywiste związki Wielkopolski z dawną Niemiecką Afryką Wschodnią (dzisiejszą Tanzanią). Autor przygląda się przedwojennym marzeniom o zamorskich terytoriach, działalności Ligi Morskiej i Kolonialnej oraz egzotycznym śladom odciśniętym w przestrzeni Poznania, takim jak tamtejsze zoo czy palmiarnia. Łącząc intymne śledztwo genealogiczne z wnikliwym reportażem historycznym i podróżniczym, Bajon prowadzi wielowymiarową refleksję o kolonializmie, tożsamości oraz tym, jak wielka historia przeplata się z prywatnymi losami pokoleń.

Katarzyna Boni – Którędy do wyjścia, Wydawnictwo Agora, Warszawa 2025

Poruszająca opowieść o żałobie, stracie i próbie odnalezienia sensu po nagłej śmierci bliskiej osoby. Katarzyna Boni splata osobiste doświadczenie rozpadu dotychczasowego świata z reporterską refleksją nad tym, jak różne kultury i ludzie radzą sobie z odchodzeniem. Autorka przygląda się rytuałom żałobnym, medycynie, psychologii oraz codziennym drobnym gestom, które pozwalają przetrwać najtrudniejszy czas. Książka napisana niezwykle czułym, literackim językiem, wolnym od banałów i łatwych pocieszeń, stanowi głębokie studium kruchości życia, miłości oraz powolnego uczenia się obecności mimo nieobecności.

Iza Klementowska – Nomadzi. Długa podróż do domu, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2025

Opowieść o współczesnym koczownictwie oraz ludziach żyjących na obrzeżach osiadłego społeczeństwa. Iza Klementowska przygląda się losom współczesnych nomadów – zarówno tych, którzy wędrują z wyboru, szukając wolności poza systemem, jak i tych zmuszonych do ciągłego przemieszczania się przez kryzysy ekonomiczne, brak dachu nad głową czy wykluczenie. Autorka podróżuje po Europie i Ameryce Północnej, rozmawiając z ludźmi mieszkającymi w kamperach, samochodach i prowizorycznych obozowiskach. Stawia pytania o to, czym jest dom, przynależność i bezpieczeństwo w świecie coraz głębszych nierówności.

Tomasz Pindel – Śmierć i inni święci. Ameryka Łacińska i jej wierzenia, Wydawnictwo W.A.B Warszawa 2025

Wyprawa w głąb duchowości Ameryki Łacińskiej, gdzie oficjalny katolicyzm od wieków przenika się z wierzeniami rdzennymi i wywodzącymi się z różnych kultur Afryki. Tomasz Pindel, znakomity znawca regionu, opisuje fenomen kultów ludowych, w tym słynnej Santa Muerte, wenezuelskiego ruchu María Lionza czy lokalnych cudotwórców i „narco-świętych”. Autor wyjaśnia, dlaczego mieszkańcy kontynentu szukają wsparcia u niekanonicznych patronów – często wykluczonych, kontrowersyjnych, ale bliskich codziennym troskom i lękom. Książka łączy rzetelną wiedzę kulturoznawczą z barwnym reportażem, ukazując religijność jako żywy, dynamiczny sposób radzenia sobie z przemocą, biedą i niepewnością losu.

Emilia Sułek – Baranie oko. Reportaż z Kirgistanu, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2026

Wielowymiarowy portret współczesnego Kirgistanu, w którym postradziecka codzienność splata się z nomadyczną tradycją i wyzwaniami nowoczesności. Emilia Sułek, antropolożka i reporterka, zabiera czytelników w podróż przez wysokogórskie pastwiska, jurty, bazary i blokowiska Biszkeku. Rozmawia z pasterzami, handlarzami, aktywistkami i młodymi ludźmi poszukującymi swojej drogi między konserwatyzmem a globalizacją. Autorka unika egzotyzacji, przyglądając się z bliska skomplikowanym relacjom rodzinnym, kwestiom wolności kobiet, ekologii oraz pamięci o dawnych imperiach. To uważna, pełna empatii opowieść o kraju na styku kultur i cywilizacji.