Konferencja Strażnicy budżetu – w jaki sposób obywatele mogą kontrolować publiczne pieniądze

Warszawa, 22-23 czerwca 2006

Gośćmi specjalnymi spotkania byli przedstawiciele 3 wiodących amerykańskich organizacji zajmujących się działaniami typu budget watch:

Nick Johnson, dyrektor Projektu Stanowe Polityki Fiskalne, Center on Budget and Policy Priorities
Center on Budget and Policy Priorities założone zostało w 1981 roku. Należy do czołowych amerykańskich instytutów spraw publicznych. Początkowo skupiało się na analizowaniu budżetu federalnego pod kątem wpływu cięć budżetowych na sytuację osób najuboższych. Z czasem poszerzyło obszar swoich zainteresowań na zagadnienia dotyczące badania polityki fiskalnej i budżetów federalnego oraz stanowych w kontekście sposobu uwzględniania interesu społecznego oraz interesów różnych grup. Oprócz prac badawczo-analitycznych CBPP prowadzi szerokie kampanie informacyjne i rzecznicze.
Lauren Coletta, dyrektor ds. kampanii, Common Cause Educational Fund
Common Cause jest jedną z najstarszych i największych organizacji prowadzących działania rzecznicze na lokalnym poziomie. Działa już od 35 lat, ma oddziały w 38 stanach oraz 300 tys. członków i osób wspierających. Angażuje się w szereg działań skierowanych na zwiększanie odpowiedzialności rządu za podejmowane decyzje wobec obywateli. Zakres zainteresowań CC obejmował m.in. takie zagadnienia jak finansowanie kampanii wyborczych, przejrzystość i standardy działań rządu, reforma systemu wyborczego.
Noah Berger, dyrektor Massachusetts Budget and Policy Center
Massachusetts Budget and Policy Center jest wiodącym niezależnym ośrodkiem zajmującym się badaniami z zakresu polityki fiskalnej i jej wpływu na sytuację osób o niskich i średnich dochodach na poziomie stanowym. Przedmiotem analiz jest budżet stanu, system podatkowy i polityka ekonomiczna władz. Poprzez współpracę z mediami MBPC upowszechnia w przystępny i zrozumiały sposób informacje na temat budżetu i polityki budżetowej dotyczącej zdrowia, edukacji, pomocy społecznej.

Program konferencji

22 czerwca (czwartek)

10.00-11.30 Od czego zależy sukces budżetowych działań strażniczych organizacji pozarządowych – Nick Johnson, Center on Budget and Policy Priorities

Na czym polega budżetowa działalność strażnicza, jak rozwijała się ona w USA i co doprowadziło do jej powodzenia? Jak radzić sobie ze stereotypowymi poglądami, iż budżetowa działalność strażnicza nie jest uzasadniona oraz co ostatecznie decyduje o sukcesie strażników? Rodzaje budżetowych działań strażniczych, w tym działania prowadzone przez CBPP.

11.45-13.15 Jak analizować budżet i politykę fiskalną z perspektywy interesów określonych grup społecznych – Noah Berger, Massachusetts Budget and Policy Center

Jak można analizować budżet i politykę fiskalną z perspektywy interesów określonych grup społecznych na poziomie stanu? Przykłady wpływu cięć podatkowych na różne obszary życia społecznego; porównanie skutków cięć podatkowych i cięć budżetowych; współpraca z mediami i budowa koalicji wokół kwestii budżetowych.

14.00-15.30 Jak prowadzić budżetowe kampanie strażnicze – Lauren Coletta, Common Cause

Jak prowadzić skuteczne działania skierowane na zwiększenie udziału społecznego w sprawowaniu rządów? Jak ograniczyć wpływ pieniądza na decyzje rządowe i wybory? Jak promować prawe i uczciwe standardy działań rządu oraz bronić praw i wolności obywateli? Sposoby budowania wiarygodności organizacji strażniczej wobec ustawodawców, mediów, opinii publicznej.

15.50-16.30 Jak wspierać i rozwijać budżetową działalność strażniczą w Polsce – dyskusja z udziałem uczestników konferencji

Jakie wnioski z prezentowanych doświadczeń wynikają dla polskich organizacji? Które doświadczenia mogą być przydatne w rozwijaniu polskich strażników budżetu? Jakie wsparcie jest konieczne na obecnym etapie rozwoju działań budżetowych?

23 czerwca (piątek)

Sesja I

Budżetowa działalność strażnicza w USA: trzy studia przypadku
Prowadzący: Nick Johnson, Center on Budget and Policy Priorities

Zagadnienia
Przypadek 1: Cięcia podatkowe wprowadzone przez administrację Busha – ich wpływ na sposób uwzględnienia sytuacji rodzin o niskich dochodach w budżecie federalnym

Co można wyczytać z informacji budżetowych i danych makroekonomicznych? Ile kosztują cięcia budżetowe? Kto najbardziej za te cięcia płaci? Co organizacja może zrobić w takiej sytuacji?

Przypadek 2: Kredyty na podatek dochodowy

Co to są kredyty na podatek dochodowy? Dlaczego warto promować to rozwiązanie? Dlaczego jest to dobry temat dla budżetowych działań strażniczych? Jakie działania mogą mieć miejsce?

Przypadek 3: Przejrzystość budżetu – projekt „Karta wyników w obszarze przejrzystości”

Dlaczego ważne są działania na rzecz przejrzystości tworzenia budżetu i przejrzystości samego budżetu (na poziomie stanu)? Jakie informacje powinny być dostępne, aby można mówić o przejrzystości budżetu? Zasady przejrzystości budżetu.

Sesja II

Strażnicy budżetu – jak obywatele mogą kontrolować finanse publiczne
Prowadzący: Noah Berger, Massachusetts Budget and Policy Center

Zagadnienia

Przykłady analiz budżetowych – jak je prowadzić. W jaki sposób prezentować skomplikowane informacje, aby były one zrozumiałe? Jakie informacje należy przedstawiać? Jak prezentować skutki wyborów dokonywanych na etapie tworzenia polityk?
Współpraca z mediami. Znaczenie podejścia „dziś pytanie – dziś odpowiedź”. Kiedy i na co media zwrócą uwagę? W jaki sposób wykorzystać media, aby we właściwym czasie poinformować opinię publiczną o możliwych wyborach budżetowych? 4 możliwe sposoby współpracy z mediami
Budżetowe koalicje. Kto i dlaczego będzie chciał do nich wejść? Znaczenie różnych członków koalicji (małe lokalne organizacje, organizacje rzecznicze, związki zawodowe, grupy związane z kościołem, instytucje świadczące usługi komunalne i inne publicznie dostępne). Co może zrobić każda z tych grup?

Sesja III

Planowanie i tworzenie strategii kampanii strażniczej
Prowadząca: Lauren Coletta, Common Cause

Zagadnienia:

Zdefiniowanie problemu, rozwiązania oraz celów kampanii- jaki problem chcemy rozwiązać (różne konteksty danego problemu: lokalne vs. globalne); dlaczego jest on ważny, w jaki sposób wzmacnia misję organizacji
Rozwiązania i cele - co chcemy osiągnąć w długim okresie, jakie cele chcemy osiągnąć „po drodze”; jaki jest kontekst i skala planowanych zmian
Mapa układu sił - które organizacje, osoby mają podobne cele do naszych, kto zaś – przeciwne lub dąży do utrzymania obecnego stanu; jaki jest potencjał liczących się aktorów
Opracowanie strategii kampanii - jakie kroki musimy podjąć, aby zrealizować zakładane cele, czy potrzebna będzie do tego zmiana prawa, jakie są nasze cele dotyczące regulacji prawnych, jakie są nasze cele rzecznicze, jakie inne działania są konieczne; jakie wsparcie będzie nam potrzebne
Elementy kampanii - rzecznictwo, działania na lokalnym poziomie, działania w ramach koalicji, dotarcie do szerszych grup, współpraca z mediami, komunikacja i informacja, badania/poszukiwanie informacji, określanie potrzebnych zasobów i umiejętności
Zdobywanie zasobów potrzebnych do prowadzenia kampanii i poprzez prowadzoną kampanię
Obserwowanie i mierzenie zmian.