Fundacja im. Stefana Batorego

Dla Tolerancji

Celem programu, realizowanego od 2006 roku, jest kształtowanie postaw otwartości wobec różnic rasowych, etnicznych i religijnych oraz przeciwdziałanie przejawom nietolerancji i dyskryminacji. Chcemy przyczynić się do „rozbrajania” zakorzenionych w naszej kulturze i naszym języku ksenofobicznych uprzedzeń, a także do zwiększenia liczby i zakresu podejmowanych w Polsce działań, które odnoszą się bezpośrednio do aktów nietolerancji i ksenofobii, oraz do rozwoju i profesjonalizacji organizacji, które takie działania prowadzą.

To, co wspólne / to, co różne

Przekazujemy dotacje na różnorodne przedsięwzięcia edukacyjne i kulturalne, mające na celu przypominanie i odkrywanie korzeni wielonarodowej Polski oraz ochronę wspólnego dziedzictwa kulturowego, zwłaszcza dziedzictwa polskich Żydów. Oprócz dotacji oferujemy organizacjom pomoc merytoryczną w przygotowaniu projektów, możliwość współpracy i wymiany doświadczeń. Pomaga nam w tym Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę”, które organizuje warsztaty dla organizacji ubiegających się o dotacje, prowadzi internetową stronę www.dlatolerancji.pl oraz zajmuje się dokumentowaniem i promocją najlepszych projektów. Stowarzyszeniu „Spotkania” — naszej drugiej organizacji partnerskiej — powierzyliśmy zadanie ewaluowania dotowanych przez nas projektów i badania ich wpływu na społeczności lokalne.

W 2008 roku, w trzeciej edycji konkursu, otrzymaliśmy 163 listy intencyjne, spośród których wybraliśmy 42. Autorów 30 projektów zaprosiliśmy na warsztaty do Warszawy (27-29 marca). Wpływ tych warsztatów widać w ewolucji wielu projektów, które w ostatecznym kształcie znacznie różniły się od pomysłów przedstawionych w listach. Prace i dyskusje nad poszczególnymi projektami prowadzili Marta Białek-Graczyk i Piotr Stasik z Towarzystwa „ę”; bardzo istotne były też uwagi i wzajemne inspiracje uczestników spotkania. Inspirujące były ponadto spotkania z opowiadaczami historii z warszawskiego Stowarzyszenia Grupa Studnia O., z Anką Grupińską (o rozmawianiu i o pamięci), dr. Jackiem Leociakiem z Centrum Badań nad Zagładą Żydów PAN (spacer po terenach getta — po „nieistniejącym mieście”), z Jakobem Dammasem oraz Marią Zmarz- Koczanowicz i ich filmami (Dworzec Gdański i Kredens), a także wizyta w Muzeum Powstania Warszawskiego. Warsztaty posłużyły również do nawiązania bezpośredniej współpracy między organizacjami; kilka z nich włączyło do swoich działań spotkania z innymi grupami realizującymi projekty „dla tolerancji”.

Spośród złożonych po warsztatach wniosków komisja ekspertów rekomendowała 26 projektów (11 z nich stanowi kontynuację działań wspartych w pierwszej i drugiej edycji konkursu). Podobnie jak w poprzednich latach znakomita większość dotowanych projektów dotyczyła dziedzictwa polskich Żydów, stosunków polsko-żydowskich oraz problemu antysemityzmu i opierała się na poznawaniu przeszłości swojej małej ojczyzny — miasteczka, miasta czy regionu. Wsparliśmy też projekty zajmujące się społecznościami Greków, Romów i Czeczenów mieszkających w Polsce. Poza wspólnotą tematyczną dotowane przez nas projekty łączy bezpośrednie zaangażowanie ich uczestników w działanie — są to inicjatywy pomyślane jako pewien dłuższy proces, angażujące we wspólną pracę i wspólne myślenie. I choć realizatorów projektu jest czasem zaledwie kilku czy kilkunastu, to dzięki zaraźliwej pasji miewają oni realny wpływ na swoje otoczenie.

Przeciwdziałanie nietolerancji

Organizacjom wybranym w przeprowadzonym w 2006 roku otwartym konkursie przekazujemy dotacje na realizację projektów, polegających na prowadzeniu badań, monitorowaniu przejawów nietolerancji, ksenofobii i antysemityzmu w życiu społecznym oraz podejmowaniu działań edukacyjnych i prewencyjnych. W 2008 roku przekazaliśmy dodatkowo dotację na projekt „Przestrzeń miasta”, polegający na egzekwowaniu od instytucji publicznych obowiązku usuwania pojawiających się w przestrzeni publicznej napisów i symboli, które naruszają godność osób należących do mniejszości etnicznych, narodowych, rasowych czy seksualnych.

W 2008 roku program finansowany był ze środków Fundacji Forda (471 060,83 zł), Fundacji Żydowskiego Życia i Kultury im. Tada Taubego (52 000 zł) oraz Instytutu Społeczeństwa Otwartego.

Dotacje: 487 500,00 zł
Koszty realizacji: 44 560,83 zł
Razem koszty programu: 532 060,83 zł

Dotacje

To, co wspólne / to, co różne
Bieszczadzka Fundacja Rozwoju Postaw Twórczych Orelec-Gala Uherce Mineralne	Bliżej siebie — Grecy w Bieszczadach — cykl wydarzeń kulturalnych w Krościenku, przypominających o greckiej społeczności osiedlonej w tej okolicy po 1949 roku.	5 000 zł
Centrum Polsko-Niemieckie Kraków	Przywróćmy pamięć — śladami społeczności żydowskiej w mojej miejscowości — projekt edukacyjny dla uczniów szkół ponadpodstawowych z 8 miejscowości, zbudowany wokół wędrującej wystawy „Żydzi w Polsce. Swoi czy obcy?”.	9 600 zł
Fundacja Edukacji i Twórczości Białystok	Żyliśmy razem przez wieki, czyli Żydzi i Polacy w Białymstoku — cykl zajęć dla nauczycieli oraz realizacja i prezentacja ich projektów z uczniami (dotacja współfinansowana ze środków Fundacji Taubego).	8 700 zł
Fundacja Inicjatyw Kulturalnych Radomsko	Śladem pożółkłych fotografii... — odkrywanie przez młodzież polsko-żydowskiej historii Radomska.	8 600 zł
Fundacja U Siebie Sokołów Podlaski	Moje wielokulturowe miasto, cz. III — kolejny etap odkrywania i popularyzowania przeszłości Sokołowa Podlaskiego przez grupę młodzieży (kontynuacja działań realizowanych w 2006 i 2007 roku przez Fundację Civis Polonus; dotacja współfinansowana ze środków Fundacji Taubego).	9 000 zł
Komitet Partnerski Ziemi Goślińskiej Murowana Goślina	Murowana Goślina miastem trzech narodowości i różnych wyznań — cykl prowadzonych przez młodzież działań przypominających historię miasta.	9 000 zł
Lokalna Grupa Działania Razem dla Rozwoju Bodzanów	Kołysanka dla miasteczka… — działania edukacyjne i kulturalne, popularyzujące historię żydowskich mieszkańców Bodzanowa.	8 000 zł
Międzynarodowe Stowarzyszenie Pomocy Słyszę Serce Łódź	Mozaika i dialektyka, czyli wszystko, co chciałbyś wiedzieć o Niemcach — poznawanie historii i kultury społeczności współtworzących niegdyś Łódź: Żydów, Rosjan i Niemców; III etap projektu realizowanego przez młodzież ze świetlicy środowiskowej (kontynuacja działań dotowanych w latach 2006 i 2007 roku).	9 400 zł
Nadbużańskie Stowarzyszenie Oświatowo-Ekologiczne Mężenin Platerów	Mojżesz z Mężenina — plener fotograficzny dla grupy młodzieży, przygotowanie i prezentacja wystawy fotografii otworkowych, ilustrujących tekst Janusza Korczaka „Mojżesz”.	10 000 zł
Ochotnicza Straż Pożarna Stołpno Międzyrzec Podlaski	…ślady… — drugi etap działań grupy młodzieży odkrywającej i popularyzującej żydowską przeszłość Międzyrzeca Podla skiego (kontynuacja projektu realizowanego w 2007 roku).	7 000 zł
Pracownia Alternatywnego Wychowania Łódź	Światła tolerancji — poznawanie historii i kultury żydowskiej przez podopiecznych świetlicy środowiskowej.	10 000 zł
Raciborskie Stowarzyszenie Kulturalne ASK Racibórz	Puste miejsce, czyli tu byli Żydzi — wykłady historyczne dla młodzieży i studentów oraz przygotowanie przez grupę młodych pasjonatów filmu o żydowskiej społeczności Raciborza i jego pokaz na pustym placu, gdzie stała synagoga (dotacja współfinansowana ze środków Fundacji Taubego).	8 300 zł
Stowarzyszenie Edukacji i Postępu STEP Warszawa	Romski pstryk 2008 — projekt edukacyjny i artystyczny dla dzieci i młodzieży z romskiego osiedla Zawiszy Czarnego w Nowym Sączu (kontynuacja działań realizowanych w 2007 roku w Szaflarach).	9 900 zł
Stowarzyszenie Hańczowa Wszyscy Razem Wysowa-Zdrój	Wspomnienie… — zbieranie przez grupę osób zainteresowanych „historią bliską” relacji o dawnym wspólnym życiu Łemków, Polaków, Romów, Węgrów i Żydów w okolicach Wysowej.	8 500 zł
Stowarzyszenie Historyczne Yachad Zduńska Wola	Organizacja 1. ogólnopolskiej konferencji osób działających na rzecz ochrony dziedzictwa kultury żydowskiej w Polsce „Pro memoriam Ireneusz Ślipek” (dotacja współfinansowana ze środków Fundacji Taubego).	7 000 zł
Stowarzyszenie Homo Faber Lublin	Przechadzka po Brzeźnie — odkrywanie przez grupę uczniów historii miasteczka, niegdyś zamieszkiwanego przez Polaków, Ukraińców i Żydów.	9 000 zł
Stowarzyszenie Inicjatyw Społeczno-Ekologicznych Ruch na rzecz Ziemi Siemiatycze	Obrazy pamięci — kolejny etap działań poświęconych odkrywaniu i popularyzacji historii siemiatyckich Żydów (kontynuacja projektu realizowanego w 2006 i 2007 roku).	9 000 zł
Stowarzyszenie Miłośników Twórczości Brunona Jasieńskiego Warszawa	Kadisz za sąsiadów — artystyczne i edukacyjne działania adresowane do dzieci, młodzieży i dorosłych mieszkańców Klimontowa, przywracające pamięć o żydowskich mieszkańcach miasta (dotacja współfinansowana ze środków Fundacji Taubego).	10 000 zł
Stowarzyszenie na rzecz Odnowy Wsi Odnowica Bodzentyn	Dawid Rubinowicz — realizowany z grupą młodzieży projekt edukacyjny i artystyczny dotyczący historii i kultury Żydów, z kulminacją w postaci spektaklu teatralnego opartego na pamiętniku Dawida Rubinowicza, chłopca z bodzentyńskiego getta (kontynuacja działań prowadzonych w 2007 roku).	9 000 zł
Stowarzyszenie na rzecz Rozwoju Szydłowca Szydłowiec	Dziennik lekcyjny — historia z Szydłowca — odkrywanie przez grupę młodych ludzi polsko-żydowskiej historii ich miasta, przygotowanie na jej kanwie spektaklu multimedialnego (kontynuacja działań realizowanych w 2007 roku; dotacja współfinansowana ze środków Fundacji Taubego).	8 500 zł
Stowarzyszenie OFFicyna Szczecin	tożsamość #2 — działania artystyczne prowadzone w szczecińskiej dzielnicy Niebuszewo, odkrywanie jej niemieckiej i żydowskiej (od 1945 do 1968 roku) oraz polskiej historii i teraźniejszości.	9 100 zł
Stowarzyszenie Olszówka Bielsko-Biała	Każdy naród dawał, każdy brał — cykl prowadzonych w Bielsku-Białej i Krośnie działań artystycznych i edukacyjnych, poświęconych wielokulturowości Karpat (kontynuacja działań realizowanych w 2006 i 2007 roku).	9 000 zł
Stowarzyszenie Panorama Kultur Wojsławice	Dom szewca Fawki — warsztaty dla młodych animatorów kultury z całej Polski poświęcone dziedzictwu sztetl oraz przedsięwzięcia edukacyjne i kulturalne kierowane do mieszkańców Wojsławic (kontynuacja działań realizowanych w 2007 roku; dotacja współfinansowana ze środków Fundacji Taubego).	10 000 zł
Stowarzyszenie Praktyków Kultury Warszawa	Café Kaukaz — przygotowanie wydarzenia kulturalnego dotyczącego kultury czeczeńskiej i problemu uchodźstwa, prezentowanego w miejscowościach, w których znajdują się ośrodki dla uchodźców.	10 000 zł
Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne Plan Szansa Żuromin	Posłuchaj śpiewu starych ulic — odkrywanie przez młodzież polsko-żydowskiej historii Żuromina (dotacja współfinansowana ze środków Fundacji Taubego).	8 400 zł
Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Orlańskiej Orla	Przygotowanie w synagodze w Orli stałej ekspozycji poświęconej historii orlańskich Żydów, poszukiwanie oraz opracowanie archiwaliów i materiałów dotyczących tej społeczności (kontynuacja działań realizowanych w 2007 roku przez Ochotniczą Straż Pożarną).	7 000 zł
Spotkania - Stowarzyszenie dla Edukacji i Kultury Warszawa	Dotacja uzupełniająca na projekt ewaluacyjno-badawczy dotyczący działań realizowanych w ramach „To, co wspólne / to, co różne”.	9 000 zł
Przeciwdziałanie nietolerancji
Collegium Civitas Warszawa	Realizacja, we współpracy ze Stowarzyszeniem Nigdy Więcej, trzech projektów: Mowa nienawiści — monitoring i analiza wypowiedzi rasistowskich i ksenofobicznych w polskich mediach (badanie dotyczy wybranych tytułów prasowych oraz wybranych nadawców telewizyjnych); Brunatna księga — dokumentacja incydentów na tle rasistowskim i ksenofobicznym oraz przestępstw popełnionych przez neofaszystów na terenie Polski; Racism Delete — monitorowanie Internetu oraz zamykanie stron, które propagują treści rasistowskie i nawołują do przemocy na tym tle (II rata z dwuletniej dotacji w wysokości 400 000 zł).	129 700 zł
Otwarta Rzeczpospolita, Stowarzyszenie Przeciw Antysemityzmowi i Ksenofobii Warszawa	Realizacja dwóch projektów: prawnego Prawo przeciw nienawiści — monitorowanie postępowań prokuratorskich i spraw sądowych toczących się z artykułów 256 i 257 KK (propagowanie faszyzmu, nawoływanie do nienawiści na tle różnic etnicznych, rasowych, wyznaniowych); oraz opiniotwórczego Sumienie — dokumentowanie przejawów antysemityzmu i ksenofobii w życiu społecznym i reagowanie na nie (II rata z dwuletniej dotacji w wysokości 200 000 zł).	91 800 zł
Fundacja Projekt: Polska Warszawa	Przestrzeń miasta — przeciwdziałanie nienawistnym treściom w przestrzeni publicznej poprzez egzekwowanie od instytucji publicznych obowiązku usuwania pojawiających się na murach napisów i symboli, które mogą naruszać godność osób należących do mniejszości etnicznych, narodowych, rasowych czy seksualnych.	30 000 zł