Fundacja im. Stefana Batorego

Memoria

Celem programu jest zachęcenie młodych ludzi z Europy Środkowej i Wschodniej do podejmowania wspólnych działań na rzecz ochrony europejskiego dziedzictwa kulturowego. Program, zainicjowany przez niemiecką Fundację Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość, zaplanowano na lata 2007-2009.

Wspieramy międzynarodowe wakacyjne obozy wolontariackie, na których młodzi ludzie z Niemiec, Polski, Litwy, Rosji, Białorusi i Ukrainy poznają różne aspekty historii kultury regionów pogranicznych oraz zdobywają wiedzę, doświadczenie i praktyczne umiejętności w zakresie ochrony dóbr kultury. Przekazujemy dotacje organizacjom pozarządowym, które mają doświadczenie w ochronie i upowszechnianiu europejskiego dorobku kulturowego i swoją działalność opierają na współpracy z młodzieżą w wieku 18-28 lat. Oprócz dotacji organizacjom oferujemy możliwość udziału w seminariach służących wymianie doświadczeń, poszerzaniu wiedzy i doskonaleniu metod pracy.

W roku 2008, w drugiej edycji konkursu dotacyjnego, otrzymaliśmy 33 wnioski, spośród których polsko- niemiecka komisja wyłoniła 12 projektów. W wakacyjnych obozach, które odbywały się w Polsce (7), na Ukrainie (2), na Białorusi (2) i w Obwodzie Kaliningradzkim (1), wzięło udział 200 wolontariuszy. Zajmowali się oni porządkowaniem i renowacją cmentarzy, świątyń lub innych lokalnych obiektów zabytkowych, zbierali opowieści i inne świadectwa wielokulturowej przeszłości regionów. Uczestniczyli także w warsztatach konserwatorskich i historycznych oraz przygotowywali spotkania, na których prezentowali wyniki swoich prac miejscowej ludności. Opisy zrealizowanych projektów dostępne są na stronie www.memoria.org.pl.

Dla organizatorów obozów przygotowaliśmy dwa seminaria. Pierwsze z nich (19-20 maja) służyło rozwijaniu wiedzy na temat metod pracy z wolontariuszami, konserwacji zabytków, ochrony miejsc pamięci wielokulturowej, współpracy z mieszkańcami. Drugie seminarium (24-25 października) poświęcone było m.in. prezentacji osiągniętych rezultatów oraz ewaluacji, którą przeprowadziła Agnieszka Iwaniak ze Stowarzyszenia BORIS.

Drugie seminarium poprzedziła debata (23 października) pt. „Obecni nieobecni. Europejskie dziedzictwo kulturowe w rzeczywistości lokalnej”, poświęcona praktyce ochrony dziedzictwa kulturowego w warunkach lokalnych i przywracaniu pamięci o społecznościach już nieobecnych, a tworzących niegdyś wielokulturową mozaikę pogranicza. W debacie udział wzięli: prof. Robert Traba (Centrum Badań Historycznych PAN w Berlinie), Longin Graczyk (Fundacja Ormiańska KZKO), Andriy Salyuk (Fundacja na Rzecz Ochrony Zabytków Lwowa), dr Aleksandra Sulikowska-Gąska (Instytut Historii Sztuki UW). Dyskusję poprowadził dr Grzegorz Godlewski.

W 2008 roku program finansowany był ze środków niemieckiej Fundacji Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość (586 888,93 zł) i Instytutu Społeczeństwa Otwartego.

Dotacje: 503 437,88 zł
Seminaria, strona www i posiedzenia międzynarodowej komisji: 83 451,05 zł
Koszty realizacji: 93 536,81 zł
Razem koszty programu: 680 425,74 zł

Dotacje

Ekologiczny Klub UNESCO Pracownia na rzecz Bioróżnorodności Piaski	Gościniec protestancki — obóz z udziałem 15 wolontariuszy z Białorusi, Litwy, Niemiec, Polski i Ukrainy: badanie oraz dokumentacja oddziaływania protestantów na kulturę i życie gospodarcze Lublina i okolic oraz organizacja festiwalu kultury protestanckiej (kontynuacja projektu dotowanego w 2007 roku).	13 481 EUR
Fundacja Ormiańska KZKO Warszawa	Kuty nad Czermoszem, mała stolica Ormian — obóz z udziałem 17 wolontariuszy z Niemiec, Polski i Ukrainy: inwentaryzacja i renowacja cmentarzy ormiańskich w Kutach na Ukrainie.	14 698 EUR
Organizacja Charytatywna Centrum Inicjatyw Oświatowych Lwów	Śladami przeszłości — obóz z udziałem 18 wolontariuszy z Białorusi, Niemiec, Polski i Ukrainy: prace porządkowe i konserwatorskie na terenie klasztoru we wsi Podkamień na Ukrainie oraz przygotowanie broszury na temat historii regionu.	14 550 EUR
Regionalne Towarzystwo Polsko-Niemieckie Zielona Góra	Razem w Europie — obóz z udziałem 16 wolontariuszy z Niemiec, Polski i Ukrainy: inwentaryzacja i porządkowanie obiektów oraz organizacja Święta Winobrania na terenie skansenu we wsi Ochla koło Zielonej Góry.	15 000 EUR
Stowarzyszenie Międzynarodowej i Międzykulturowej Wymiany Anawoj Michałowo	Żywa historia — obóz z udziałem 15 wolontariuszy z Białorusi, Niemiec i Polski: odkrywanie i dokumentacja śladów wielokulturowej przeszłości gminy Michałowo oraz prace konserwatorskie na miejscowym cmentarzu żydowskim (kontynuacja projektu dotowanego w 2007 roku).	10 577 EUR
Stowarzyszenie na rzecz Ziemi Podlaskiej Drumla Łomianki	Śladami opowieści z przeszłości Podlasia — obóz z udziałem 18 wolontariuszy z Białorusi, Niemiec i Polski: prace renowacyjne w synagodze i na cmentarzu żydowskim w Krynkach oraz wywiady z mieszkańcami na temat wielokulturowej przeszłości ich miejscowości.	12 820 EUR
Stowarzyszenie Regionet Poznań	Wzdłuż Traktu Batorego — obóz z udziałem 20 wolontariuszy z Białorusi i Polski: porządkowanie cmentarza żydowskiego i umocnień fortyfikacyjnych z czasów I wojny światowej w rejonie miasta Pastawy na Białorusi, przygotowanie ich dokumentacji do państwowego rejestru zabytków oraz nakręcenie filmu o tych mało znanych miejscach pamięci.	11 220 EUR
Stowarzyszenie Wspólnota Kulturowa Borussia Olsztyn	Wolontariat międzynarodowy — obóz z udziałem 12 wolontariuszy z Niemiec, Polski i Rosji: porządkowanie terenu i renowacja elementów zabytkowego kompleksu architektonicznego Brama Fridlandzka w Kalinigradzie (kontynuacja projektu dotowanego w 2007 roku).	13 007 EUR
Towarzystwo Amicus Białystok	Grodno 2008 — obóz z udziałem 19 wolontariuszy z Białorusi, Niemiec i Polski: nakręcenie filmów dokumentalnych o mieszkańcach i zabytkach grodzieńskiej starówki (Białoruś), zagrożonej wyburzeniem pod trasę szybkiego ruchu i nowe budownictwo.	13 700 EUR
Towarzystwo dla Natury i Człowieka Lublin	Uroczyska pogranicza — obóz z udziałem 17 wolontariuszy z Białorusi, Niemiec, Polski i Ukrainy: prace konserwatorskie na cmentarzach różnych wyznań oraz warsztaty artystyczne nawiązujące do wielokulturowego dziedzictwa zachodniego Polesia (kontynuacja projektu dotowanego w 2007 roku).	10 916 EUR
Towarzystwo im. Edyty Stein Wrocław	Żydowskie ślady III — obóz z udziałem 14 wolontariuszy z Niemiec, Polski i Białorusi: zajęcia poświęcone przemianom kultury żydowskiej w XIX-XX wieku, warsztaty fotograficzne i dziennikarskie na temat żydowskiej symboliki nagrobnej oraz prace porządkowe na Nowym Cmentarzu Żydowskim we Wrocławiu.	11 147 EUR
Wołyński Okręg Skautowskiej Organizacji Ukrainy Płast Łuck	Pamięć bez granic — obóz z udziałem 12 wolontariuszy z Niemiec, Polski i Ukrainy: prace porządkowe i konserwatorskie na zabytkowym cmentarzu prawosławnym przy Sanktuarium Maryjnym na Wzgórzu Chełmskim.	12 574 EUR