|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Sprawozdanie 2006
Program Trzeci SektorProgram, realizowany w latach 2003-2006, był finansowany przez Fundację Społeczeństwa Obywatelskiego w Europie Środkowej i Wschodniej (Trust for Civil Society in Central and Eastern Europe), utworzoną przez konsorcjum sześciu fundacji amerykańskich z zamiarem wsparcia rozwoju i stabilizacji społeczeństwa obywatelskiego w 7 krajach Europy Środkowo-Wschodniej: Bułgarii, Czechach, Polsce, Rumunii, Słowenii, Słowacji i Węgrzech. Jego celem była poprawa funkcjonowania organizacji pozarządowych w Polsce przez wpływanie na tworzenie przyjaznego organizacjom otoczenia społeczno-prawnego, wzmacnianie współpracy między organizacjami i rozwijanie partnerstwa trzeciego sektora z innymi sektorami oraz pomoc w budowie podstaw finansowej stabilności organizacji. Program realizowany był w ramach czterech modułów, trzy z nich prowadzone były we współpracy z wybranymi organizacjami partnerskimi, czwarty miał formę konkursu otwartego. Budowanie przyjaznego dla organizacji pozarządowych środowiska społeczno-prawnegoOrganizacje partnerskie: Instytut Spraw Publicznych, Stowarzyszenie Klon/Jawor, Wspólnota Robocza Związków Organizacji Socjalnych WRZOS Działania w tym module polegające na: prowadzeniu badań nad trzecim sektorem, monitorowaniu regulacji prawnych oraz przygotowywaniu analiz i propozycji rozwiązań systemowych, realizowane były przez organizacje partnerskie przez trzy lata (listopad 2003 — październik 2006). W tym okresie Stowarzyszenie Klon/Jawor przeprowadziło m. in.: dwa badania kondycji trzeciego sektora (2004 i 2006), trzy badania nt. wolontariatu, filantropii i 1% (2004, 2005 i 2006) oraz dwa badania dotyczące współpracy administracji centralnej i wojewódzkiej z organizacjami pozarządowymi (2004 i 2006). Klon/Jawor uczestniczył też w koordynowanym przez CIVICUS międzynarodowym programie badawczym Indeks Społeczeństwa Obywatelskiego (badanie ISO realizowane według jednolitej metodologii w ponad 50 krajach, umożliwia porównywanie zgromadzonych danych i przyjrzenie się kondycji społeczeństwa obywatelskiego z perspektywy globalnej). Na bazie zebranych danych powstało szereg raportów i opracowań tematycznych. Wyniki badań publikowane były m. in.: w serii broszur Warto wiedzieć więcej, w magazynie gazeta.ngo.pl, na portalu badania.ngo.pl, wykorzystywane w publikacjach i artykułach dotyczących różnych aspektów funkcjonowania trzeciego sektora oraz prezentowane na różnych spotkaniach organizowanych w środowisku pozarządowym. Wydano ponadto Elementarz III sektora, zawierający podstawową wiedzę o organizacjach pozarządowych oraz dwa specjalne wydania gazety.ngo.pl — resume (2005 i 2006) z podsumowaniem najważniejszych wydarzeń minionego roku, oraz antologię Trzeci sektor dla zaawansowanych. Instytut Spraw Publicznych prowadził monitoring procesu tworzenia prawa (propozycji zmian obowiązujących przepisów lub projektów nowych ustaw) i funkcjonowania prawa w praktyce. Na podstawie informacji uzyskanych w trakcie monitoringu publikowane były wiadomości bieżące i kalendarium prawne oraz opracowywano krótkie artykuły informacyjne i dłuższe teksty analityczne. Materiały były upowszechniane na stronach internetowych www.isp.org.pl/kompas, www.ngo.pl oraz rozsyłane w formie elektronicznego biuletynu do 258 subskrybentów. Równocześnie z uruchomieniem systemu monitorowania przygotowano raport na temat aktualnego stanu środowiska prawnego, w jakim funkcjonuje trzeci sektor. Raport był systematycznie aktualizowany i ostatnia wersja odzwierciedlała stan prawny na koniec lipca 2006 roku. Ponadto Instytut przeprowadził udaną litygację strategiczną, wspierając w postępowaniu sądowym Fundację NEMO z Dolnego Śląska, której odmówiono prawa do uczestniczenia w postępowaniu sądu administracyjnego ze statusem organizacji społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny, do którego się odwołano, orzekł, że fundacje powinny być uznawane za organizacje społeczne i tym samym posiadać prawo do uczestniczenia w postępowaniach administracyjnych. Spór sądowy doprowadził do wydania orzeczenia, które może być wykorzystywane w innych podobnych sytuacjach. Instytut podjął też próbę zidentyfikowania najważniejszych zagadnień dotyczących rozwoju trzeciego sektora oraz uczynienia z nich przedmiotu eksperckich analiz oraz debaty publicznej. Podstawą do prowadzenia działań w tym zakresie były z jednej strony wyniki monitoringu regulacji prawnych, a z drugiej — wyniki badań nad sektorem prowadzone przez Stowarzyszenie Klon/Jawor. Wybrane w ten sposób zagadnienia stały się przedmiotem pogłębionych ekspertyz. W sumie powstało 41 ekspertyz (w tym 10 przygotowanych przez ekspertów zagranicznych) analizujących problemy dotyczące m. in. polityki państwa wobec organizacji pozarządowych i realizacji zasady pomocniczości w sferze usług społecznych, ekonomii społecznej, współpracy między organizacjami pozarządowymi a władzami lokalnymi oraz zagadnień prawnych i podatkowych. Ekspertyzy były dyskutowane podczas 19 seminariów, w których uczestniczyło w sumie ok. 500 osób oraz publikowane na stronie internetowej Instytutu i w kwartalniku Trzeci Sektor. Seminaria stanowiły forum, na którym spotykali się liderzy organizacji pozarządowych i przedstawiciele różnych dziedzin nauki oraz eksperci z Polski i zagranicy, by z jednej strony konsultować zagadnienia i propozycje przedstawiane w ekspertyzach, a z drugiej — budować zaplecze eksperckie trzeciego sektora. Zaplecze eksperckie sektora pozarządowego tworzono również wokół kwartalnika Trzeci Sektor, czasopisma o społeczeństwie obywatelskim, jego kondycji i perspektywach rozwoju. Każdy numer kwartalnika miał charakter opracowania monograficznego, poświęconego jednemu zagadnieniu. W trakcie trwania projektu opublikowano 7 numerów kwartalnika o następującej tematyce: podatki, ekonomia społeczna, współpraca z administracją publiczną, zatrudnienie w trzecim sektorze, wizerunek organizacji, rzecznictwo i lobbing, finanse organizacji. Ósmy numer ukazał się w grudniu 2006 i stanowił podsumowanie realizacji projektu. Wspólnota Robocza Związków Organizacji Socjalnych WRZOS, trzeci z partnerów, który dołączył w 2005 roku, prowadziła działania mające na celu uruchomienie systemu konsultacji i wypracowanie przez organizacje uzgodnionych stanowisk dotyczących koniecznych zmian w dwóch wybranych obszarach: podatek VAT i Ustawa o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Konsultacje w sprawie podatku VAT pozwoliły na uzgodnienia stanowisk i sformułowanie pięciu konkretnych postulatów zmian, które zostały przedstawione Ministerstwu Finansów i Radzie Działalności Pożytku Publicznego. Opracowano także propozycje 8 poprawek do Ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, które mają być uwzględnione w procesie przygotowywania nowelizacji Ustawy. W 2006 roku Stowarzyszenie Klon/Jawor otrzymało dotację na uporządkowanie danych gromadzonych w trakcie badań oraz stworzenie systemu dostępu do tych danych, a Instytut Spraw Publicznych otrzymał dotację na kontynuację monitoringu przepisów prawnych. Partnerstwo dla trzeciego sektoraOrganizacje partnerskie: Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej (FRDL), Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych SPLOT Działania prowadzone w tym module prowadzone były przez dwa lata (październik 2003 — wrzesień 2005), a ich celem było zmobilizowanie środowiska pozarządowego do podejmowania wspólnych inicjatyw zmierzających do wzmocnienia współpracy między organizacjami i budowania partnerskich relacji z sektorem publicznym oraz do przygotowania organizacji pozarządowych do wykorzystania nowych możliwości związanych z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Naszymi partnerami były dwie organizacje sieciowe, które mają oddziały we wszystkich regionach Polski: FRDL oraz SPLOT. Działania naszych partnerów koncentrowały się z jednej strony na upowszechnianiu zapisów uchwalonej w 2003 roku Ustawy o działalności pożytku publicznego oraz wiedzy o funduszach unijnych, a z drugiej, na tworzeniu programów współpracy z samorządami lokalnymi i budowaniu reprezentacji organizacji pozarządowych. Równoczesne, skoordynowane działania prowadzone przez obu naszych partnerów objęły bezpośrednio ponad 12 tysięcy osób uczestniczących w różnych wydarzeniach, oraz umożliwiły dotarcie do kolejnych 30 tysięcy, które skorzystały z informacji i konsultacji udzielanych w bezpośrednich kontaktach, poprzez strony internetowe i publikacje. Obaj partnerzy prowadzili, we wszystkich regionach Polski, działania szkoleniowe i informacyjne na temat Ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie oraz funduszy unijnych. Zorganizowano w sumie 16 wojewódzkich konferencji i 16 wojewódzkich Forów Organizacji Pozarządowych oraz 88 specjalistycznych warsztatów i seminariów, w których uczestniczyło ponad 7 tysięcy osób (jeden z warsztatów poświęcony wzmocnieniu umiejętności organizacji pozarządowych w nadzorowaniu instytucji publicznych został poprowadzony przez Helsińską Fundację Praw Człowieka). Informacje i konsultacje dla organizacji pozarządowych były dostępne we wszystkich ośrodkach SPLOT, a FRDL otworzyło w 5 ośrodkach specjalne punkty konsultacyjne (w sumie udzielono ponad 26 tysięcy informacji i konsultacji). Uruchomionych zostało 13 regionalnych portali pozarządowych, na których w trakcie trwania projektu opublikowano ponad 1300 informacji (w tym okresie zarejestrowano 240 tys. wejść na portale). FRDL opublikowała w nakładzie 3000 egzemplarzy dwa poradniki przybliżające zapisy Ustawy o działalności pożytku publicznego: jeden adresowany do samorządowców, drugi — do organizacji pozarządowych. SPLOT opublikował i rozpowszechnił 5 broszur z serii Warto wiedzieć więcej w nakładzie 22 000 egzemplarzy. Wykorzystując różne podejścia i metodologie obie organizacje partnerskie podjęły działania wspierające organizacje i władze lokalne w procesie opracowywania programów współpracy, do tworzenia których zobowiązuje samorządy Ustawa o działalności pożytku publicznego. W 101 gminach z 15 województw przeprowadzono łącznie 290 warsztatów i spotkań, w których uczestniczyło 4,5 tysiąca przedstawicieli samorządu lokalnego i organizacji pozarządowych. W rezultacie powstało ponad 80 programów współpracy, z czego 74 zostały przyjęte przez władze lokalne. FRDL opracował 2 edycje poradnika Dobre praktyki prezentującego modelowe rozwiązania, jak tworzyć program współpracy, jak formułować konkretne warunki współpracy, jak dzielić obowiązki oraz skutecznie i przejrzyście wspierać działalność organizacji pozarządowych. Obaj partnerzy brali udział w monitorowaniu procesu tworzenia Regionalnych Komitetów Monitorujących i Sterujących, odpowiedzialnych za przydzielanie i monitorowanie funduszy strukturalnych. W 15 regionach powstały koalicje organizacji pozarządowych odpowiedzialne za kontakty z pozarządowymi członkami komitetów (w 1 regionie — na Podkarpaciu — takiej koalicji nie udało się stworzyć). Ponadto, FRDL organizowała spotkania przedstawicieli organizacji zasiadających w komitetach, służące podnoszeniu ich kompetencji i wymianie doświadczeń. Spotkania pokazały, że wybrani do komitetów reprezentanci nie mieli jasności co do swojej roli i zakresu odpowiedzialności, oraz że komitety pracowały wedle bardzo różnych standardów. Z tego powodu w 2006 roku FRDL kontynuowała spotkania oraz przygotowała wstępną propozycję procedur wyznaczania przedstawicieli organizacji pozarządowych do komitetów na lata 2007-2013. Nowe procedury zostały skonsultowane i przedstawione Ministerstwu Rozwoju Regionalnego, odpowiedzialnego za zarządzanie funduszami strukturalnymi. SPLOT podjął zadanie moderowania procesów tworzenia regionalnych i lokalnych reprezentacji organizacji pozarządowych. Reprezentacje regionalne powstawały w procesie budowania koalicji najpierw na poziomie gminy, potem powiatu i na końcu regionu. Tworzenie reprezentacji lokalnych adresowane było do organizacji „branżowych”, zajmujących się takimi kwestiami jak: bezrobocie, rozwój lokalny, opieka społeczna, uzależnienia i opierało się na wspólnym opracowaniu standardów świadczonych przez nie usług. W efekcie powstały 3 reprezentacje regionalne (na Warmii i Mazurach, Pomorzu i Dolnym Śląsku) oraz 12 lokalnych koalicji branżowych z łączną liczbą 740 członków. Reprezentacji regionalnej stworzonej na Warmii i Mazurach udało się dodatkowo opracować oparty na modelu British Compact dokument regulujący współpracę pomiędzy trzema sektorami. SPLOT opracował poradnik dotyczący tworzenia regionalnych porozumień między trzema sektorami oraz poradnik prezentujący metody opracowywania standardów usług świadczonych przez organizacje pozarządowe. Upowszechnianie nowych modeli finansowania lokalnych inicjatyw obywatelskichOrganizacje partnerskie: Akademia Rozwoju Filantropii w Polsce, Fundacja Partnerstwo dla Środowiska Obaj nasi partnerzy w okresie od maja 2003 do lipca 2006 realizowali działania mające na celu rozwój dwu modeli finansowania inicjatyw obywatelskich: funduszy lokalnych i grup partnerskich. Fundusze lokalne to organizacje, które pozyskane w swoim środowisku środki przekazują w formie dotacji na finansowanie lokalnych inicjatyw, podejmując jednocześnie starania na rzecz tworzenia kapitału wieczystego, umożliwiającego długofalowe wspieranie takich przedsięwzięć. Grupy partnerskie to koalicje na rzecz rozwoju regionów o wspólnej tradycji, zbliżonych warunkach gospodarczych i społecznych, w skład których wchodzą organizacje pozarządowe, instytucje publiczne (samorządy, ośrodki kultury, muzea, parki krajobrazowe itp.) i lokalne firmy. Oferowane przez naszych partnerów wsparcie obejmowało dotacje, szkolenia, doradztwo oraz różne formy wymiany doświadczeń. W rezultacie do 12 istniejących funduszy lokalnych dołączyło 8, a do 12 istniejących grup partnerskich 5 nowych. Zarówno fundusze lokalne, jak i grupy partnerskie stworzyły i wzmocniły struktury sieciowe umożliwiające wzajemne uczenie się, podejmowanie wspólnych przedsięwzięć oraz utrzymanie odpowiednich standardów działań partnerskich i grantodawczych. Oba modele wykazały skuteczność w angażowaniu różnych aktorów społecznych w życie wspólnot lokalnych, co znajduje odzwierciedlenie choćby w całkowitej sumie zebranych środków finansowych. Akademia Rozwoju Filantropii przekazała w formie dotacji 3,8 mln zł (z czego 0,8 mln zł pochodziło z Programu Trzeci Sektor) a fundusze lokalne z innych źródeł zdobyły 10 mln zł i przekazały w swoich społecznościach 1059 dotacji i 2356 stypendiów. Fundacja Partnerstwo dla Środowiska przekazała w formie dotacji 1 mln zł (z czego 0,8 mln zł pochodziło z Programu Trzeci Sektor), grupy partnerskie z innych źródeł zdobyły 27 mln zł i zrealizowały dziesiątki projektów na rzecz zrównoważonego rozwoju. Obie organizacje partnerskie na podstawie zebranych doświadczeń opracowały poradniki i programy szkoleniowe. Akademia przygotowała kompendium wiedzy z zakresu funkcjonowania lokalnych organizacji pozarządowych, na które składają się cztery podręczniki oraz program szkoleniowy uzupełniony o Przewodnik dla trenerów. Partnerstwo dla Środowiska opracowało 2 edycje poradnika Grupy Partnerskie. Od idei do współdziałania oraz 6 modułów szkoleniowych dotyczących teoretycznych i praktycznych aspektów tworzenia i funkcjonowania grup partnerskich. Akademia Rozwoju Filantropii prowadziła także działania mające na celu promocję filantropii. Przeprowadzono dwie ogólnopolskie kampanie promujące przekazywanie 1% podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego oraz trzy edycje konkursu o tytuł Dobroczyńcy Roku promującego ideę społecznego zaangażowania biznesu. Zorganizowano ponadto 19 spotkań, w których uczestniczyło 995 osób ze środowiska biznesowego. Spotkania służyły prezentacji modeli i metod działań społecznych podejmowanych przez przedsiębiorców. Wydano dwie publikacje: Menedżerowie 500 i odpowiedzialny biznes. Wiedza, postawy, praktyka oraz Współpraca firm z organizacjami pozarządowymi — formy prawne. Rozwój instytucjonalny organizacji pozarządowychTen moduł, realizowany w formie otwartego konkursu, miał na celu wsparcie procesu budowania finansowej i instytucjonalnej stabilności wybranych organizacji, których działalność ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia rozwoju społecznego oraz rozwoju trzeciego sektora. Poza dotacjami oferowaliśmy organizacjom dodatkową pomoc w postaci audytów organizacyjnych oraz możliwość udziału w przedsięwzięciu, które stworzyć ma wspólny mechanizm inwestowania środków finansowych. W ogłoszonym w 2003 roku konkursie organizacje mogły aplikować o dotacje na kapitał wieczysty (do 1 200 000 zł) lub o dotacje na rozwój instytucjonalny (do 400 000 zł), przeznaczone na długoterminowe inwestycje, takie jak rozwój zasobów ludzkich, zakup sprzętu lub lokalu, zbieranie funduszy, przygotowanie strategii PR, ustanowienie funduszu rezerwowego, etc. W wyniku dwuetapowej procedury rozpatrywania wniosków wyłoniono 18 organizacji: sześć z nich otrzymało dotacje na kapitał wieczysty i dwanaście na rozwój instytucjonalny. W 2006 roku organizacje, które zdecydowały się na tworzenie funduszy wieczystych lub funduszy rezerwowych oraz dowiodły umiejętności realizowania strategicznych planów rozwoju, zostały zaproszone do ubiegania się o dotacje uzupełniające. Ponadto, do ubiegania się o dotację została zaproszona nowo utworzona Fundacja Fundusz Partnerstwa będąca „grantodawczym ramieniem” Fundacji Partnerstwo dla Środowiska. W rezultacie w 2006 roku dotacje przyznano 10 organizacjom. Nasi grantobiorcy mieli możliwość otrzymania mikrograntów na przeprowadzenia audytów instytucjonalnych, według opracowanej przez Towarzystwo Doradcze Ryszard Stocki metody Non-profit Index, obejmującej 4 obszary: rozwój zasobów ludzkich, zarządzanie, zbieranie funduszy i zarządzanie funduszami, wpływ społeczny. W 2005 roku z tej możliwości skorzystało 16 organizacji, a w 2006 roku — 13. W minionym roku zakończono prace nad stworzeniem mechanizmu wspólnego inwestowania dla organizacji pozarządowych. Grupa organizacji uczestnicząca w tym przedsięwzięciu wybrała propozycję TFI Opera zakładającą utworzenie specjalistycznego funduszu inwestycyjnego dla organizacji SFI Opera NGO. Fundusz został zarejestrowany w lutym 2006, przystąpiło do niego 18 organizacji przekazując w zarządzanie kapitał warty 13,46 mln zł. W 2006 roku zysk z inwestycji wyniósł 28,41%. Program finansowany był z dotacji w wysokości 5 mln USD otrzymanej z Fundacji Społeczeństwa Obywatelskiego w Europie Środkowej i Wschodniej (Trust for Civil Society in Central and Eastern Europe) oraz ze środków Fundacji Batorego (1 mln USD). Koszty programu:Dotacje: 3 665 500,00 zł
Dotacje
Copyright © Fundacja Batorego
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
