|
|
||
Sprawozdanie 2006
Program Przeciw KorupcjiCelem Programu jest budowanie zaufania do instytucji publicznych, kształtowanie świadomości społecznej i uwrażliwianie opinii publicznej na różne aspekty i formy korupcji. Swoje zadania realizujemy poprzez inicjowanie i wspieranie ruchu obywatelskiego na rzecz zwiększenia przejrzystości życia publicznego, prowadzenie monitoringu działań władzy, tak na szczeblu centralnym jak i lokalnym, prowadzenie działań edukacyjnych mających na celu zmianę nastawienia obywateli do zjawiska korupcji w życiu codziennym, oraz promowanie zmian legislacyjnych zapewniających przejrzystość procesów decyzyjnych oraz chroniących przed praktykami korupcyjnymi. W 2006 roku realizowaliśmy następujące projekty: Barometr korupcji. Raport Codzienne doświadczenia korupcyjne PolakówCo roku na zamówienie Fundacji realizowane jest przez CBOS badanie opinii publicznej, na podstawie którego tworzymy wskaźnik nazwany barometrem korupcji. Zadając każdego roku kilka takich samych pytań sprawdzamy, jak zmienia się nastawienie społeczeństwa do zjawiska korupcji oraz jego skala. W przeprowadzonym w minionym roku siódmym już badaniu obok corocznie zadawanych pytań o wskazanie najbardziej skorumpowanych dziedzin życia społecznego i miejsca korupcji wśród problemów społecznych, powtórzono pytania z pierwszego badania, zrealizowanego w listopadzie 2000 roku. Interesowało nas, na ile zmieniły się opinie o zjawisku korupcji i zachowaniach korupcyjnych Polaków. Wyniki badania pokazały bardzo istotne zmiany w odczuciach i nastawieniu społecznym. Przez ostatnie 6 lat respondenci wskazywali polityków: działaczy partyjnych, radnych, posłów, senatorów jako najbardziej skorumpowaną grupę społeczną. Tymczasem, w roku 2006 najwięcej wskazań dotyczyło służby zdrowia (53%). Inną istotną zmianą był spadek deklaracji respondentów o własnym udziale w korupcji: do wręczania łapówek w 2006 roku przyznało się tylko 9% badanych, podczas gdy w poprzednich latach było to od 14 do 17%. Zmniejszył się odsetek badanych przyznających, że znają osoby biorące łapówki (z 30% w roku 2000 do 18% w 2006), na tym samym poziomie utrzymuje się natomiast odsetek tych, którzy deklarują, że próbowano im wręczyć łapówkę (6% i 7%). Widoczny jest wyraźny wzrost grupy osób, dla których wręczenie łapówki stało się rutyną: w roku 2000 do wielokrotnego dawania łapówek (5 i więcej razy w roku) przyznało się 13% spośród tych, którzy się przyznają do ich wręczania, podczas gdy w roku 2006 było ich już 21%. Zwiększyła się też (z 51 do 56%) ilość łapówek „pragmatycznych”, tzn. wręczanych po to, by sprawę przyspieszyć, załatwić taniej, czy lepiej. Spadła natomiast (z 42 do 36%) ilość odpowiedzi uzasadniających, że był to jedyny sposób na załatwienie sprawy. Dominującą formą łapówki pozostają pieniądze (81%) i nadal są to kwoty stosunkowo niewielkie. Raport z badania zamieszczony został na stronie Fundacji i prezentowany był na konferencji z udziałem socjologów i przedstawicieli mediów. Przegląd obietnic wyborczychProjekt realizowany jest przez Antykorupcyjną Koalicję Organizacji Pozarządowych, w skład której, poza Fundacją Batorego, wchodzą: Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Fundacja Komunikacji Społecznej, Centrum Edukacji Obywatelskiej i Stowarzyszenie Szkoła Liderów. Celem projektu prowadzonego od 2001 roku jest sprawdzanie, jak politycy wybierani w wyborach parlamentarnych wypełniają swoje obietnice wyborcze dotyczące przeciwdziałania korupcji i pracy na rzecz podnoszenia standardów życia publicznego. 22 września 2006 zorganizowaliśmy konferencję oceniającą realizację obietnic wyborczych dotyczących przeciwdziałania korupcji, złożonych przez partie polityczne podczas kampanii wyborczej w 2005 roku. Członkowie Antykorupcyjnej Koalicji Organizacji Pozarządowych przedstawili informacje o projektach ustaw, jakie partie wniosły do Sejmu w trakcie obecnej kadencji zgodnie ze swoimi przedwyborczymi obietnicami oraz o przypadkach łamania prawa i norm etycznych przez przedstawicieli partii politycznych, a także raport z badania socjologicznego Społeczny wizerunek zachowań partii zasiadających w parlamencie wobec korupcji. W dyskusji o wywiązywaniu się partii politycznych z podjętych zobowiązań walki z korupcją wypowiedzieli się: dr Mirosława Grabowska (Wydział Filozofii i Socjologii UW, członek Zarządu Fundacji Batorego), prof. Edmund Wnuk-Lipiński (Collegium Civitas), prof. Andrzej Zoll (Wydział Prawa UJ) i Michał Karnowski (publicysta, Newsweek). Patronat medialny nad konferencją objęły TVN 24 i Radio TOK FM. Monitoring finansowania kampanii prezydenckiejCelem monitoringu była kontrola źródeł finansowania i wydatków komitetów wyborczych kandydatów ubiegających się o fotel Prezydenta RP w wyborach 2005 roku. W ramach projektu przeprowadzona została analiza darowizn, zbiórek publicznych oraz wydatków komitetów na kampanię medialną, materiały propagandowe i festyny wyborcze. Po wyborach przebadane zostały sprawozdania finansowe przekazane przez komitety Państwowej Komisji Wyborczej. 19 maja 2006 zaprezentowaliśmy raport, przygotowany we współpracy z Instytutem Spraw Publicznych, podsumowujący monitoring finansowania prezydenckiej kampanii wyborczej. W raporcie omówione zostały szczegółowo dochody i wydatki komitetów wyborczych, rola Państwowej Komisji Wyborczej i podejmowane przez nią działania. Jednym z najważniejszych postulatów raportu była konieczność pilnej nowelizacji ustawy o wyborze prezydenta RP. Prezentacji raportu towarzyszyła dyskusja o zaletach i wadach obowiązujących w Polsce regulacji prawnych oraz o praktyce finansowania kampanii prezydenckiej, w której wzięli udział przedstawiciele Państwowej Komisji Wyborczej i komitetów wyborczych. Na podstawie raportu powstało kilka obszernych publikacji prasowych opisujących nieprawidłowości w kampanii prezydenckiej. Dane zawarte w raporcie były również wykorzystywane, czasem nierzetelnie, przez komitety wyborcze wzajemnie oskarżające się o nielegalne finansowanie kampanii prezydenckiej. Monitoring finansowania samorządowej kampanii wyborczej 2006W czerwcu 2006 rozpoczęliśmy projekt monitoringu finansowania samorządowej kampanii wyborczej w celu poddania społecznej kontroli źródeł finansowania oraz sposobu wydatkowania środków przez komitety wyborcze wystawiające kandydatów w wyborach samorządowych. W ramach monitoringu prowadzona była obserwacja źródeł pochodzenia środków przeznaczanych na kampanię wyborczą kandydatów na wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, szczególnie pod kątem ewentualnego wykorzystywania na ten cel środków publicznych, a także analiza darowizn oraz wydatków na kampanię medialną, materiały propagandowe i festyny wyborcze. W projekcie uczestniczyło 15 przeszkolonych przez nas lokalnych organizacji pozarządowych i studenckich kół naukowych. Ich zadaniem była obserwacja przebiegu lokalnych kampanii wyborczych oraz samodzielne przygotowanie i publiczne przedstawienie wyników monitoringu w swoich miejscowościach. Wstępne wyniki obserwacji uczestnicy projektu zaprezentowali w listopadzie i grudniu 2006. Monitoring procesu stanowienia prawaDla ograniczenia korupcji w Polsce duże znaczenie ma jakość stanowionego prawa oraz przejrzystość samego procesu legislacyjnego. Korzystając z uchwalonej w 2005 roku Ustawy o działalności lobbingowej, która daje dużo większe niż dotychczas sformalizowane możliwości uczestniczenia w procesie stanowienia prawa wszystkim zainteresowanym, w tym także organizacjom społecznym, zdecydowaliśmy się włączyć w proces legislacyjny kilku wybranych, ważnych z punktu widzenia przeciwdziałania korupcji, ustaw. Naszym celem jest doprowadzenie do uwzględnienia w ustawach zapisów, które chronić będą interes publiczny, a także sprawdzenie, na ile ustawa o działalności lobbingowej przyczynia się do większej przejrzystości procesu stanowienia prawa i zabezpieczenia go przed pozaprawnymi wpływami. Projekt zainaugurowany został w styczniu 2006 zorganizowanym wspólnie z Instytutem Spraw Publicznych seminarium Lobbing i działalność rzecznicza organizacji pozarządowych w świetle nowych regulacji prawnych. Zaprezentowano na nim opinię prawną autorstwa dr. Marka Zubika na temat ustawy o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa i jej wpływu na sytuację organizacji pozarządowych. Opinie na temat nowych uregulowań prawnych przedstawili Jan Jakub Wygnański (Forum Inicjatyw Pozarządowych) oraz przedstawiciel ustawodawcy — poseł Artur Zawisza (PiS). W dyskusji ekspertów udział wzięli: Tomasz Sadowski (Fundacja Barka), Ewa Kulik-Bielińska (Forum Darczyńców, Fundacja Batorego), Danuta Przywara (Helsińska Fundacja Praw Człowieka) oraz Maciej Grabowski (Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową). W 2006 roku uczestniczyliśmy w procesie legislacyjnym pięciu ustaw ważnych dla procesu zwiększania przejrzystości życia publicznego, formułując nasze zastrzeżenia i zgodnie z procedurą zgłaszając je ustawodawcy: rządowi lub sejmowi. W kilku przypadkach nasi przedstawiciele zaproszeni zostali na obrady podkomisji sejmowych, gdzie mogli przedstawić swoje opinie na temat ustawy i na posiedzenia komisji, na których mogli przysłuchiwać się prowadzonej dyskusji. Trzy projekty ustaw, które monitorowaliśmy w roku minionym: rządowy projekt ustawy o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, poselskie projekty ustaw o służbie cywilnej oraz rządowy projekt ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym zostały uchwalone przez Sejm. Prace nad dwoma rządowymi projektami ustaw o zmianie ustawy Prawo zamówień publicznych oraz o Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych będą kontynuowane w 2007 roku. Na koniec roku przedstawiliśmy raport z realizacji projektu, który zawiera konkluzje oraz rekomendacje zmian w ustawie o lobbingu lub w praktyce procesu tworzenia prawa. VII edycja konkursu dla dziennikarzy Tylko ryba nie bierze?W roku 2006 przeprowadziliśmy siódmą, ostatnią, edycję konkursu dla dziennikarzy śledczych Tylko ryba nie bierze? Na konkurs nadesłano 88 prac przygotowanych przez 37 dziennikarzy z 13 redakcji prasowych (ogólnopolskich, regionalnych i lokalnych), z 2 rozgłośni radiowych oraz z 1 stacji telewizyjnej. Kapituła Konkursu w składzie: Magdalena Bajer (publicystka), Krzysztof Bobiński (PISM), Teresa Bogucka (publicystka), Marek Czyżewski (UŁ), Marcin Król (UW), Stanisław Mocek, (Collegium Civitas), Justyna Duriasz-Bułhak (Fundacja Wspomagania Wsi) oraz Janusz Buszyński (Ambasada Stanów Zjednoczonych) przyznała 5 nagród. Otrzymali je:
I, II i III nagroda sfinansowane zostały przez Ambasadę Amerykańską i Fundację Batorego. Nagrodę dla prasy lokalnej ufundowała i przekazała laureatowi Fundacja Wspomagania Wsi. Lekarska Grupa RoboczaOd 2001 roku utworzona przy Programie Przeciw Korupcji Lekarska Grupa Robocza ds. etyki w służbie zdrowia podejmuje działania na rzecz zmian w opiece zdrowotnej i w samym środowisku medycznym. W kwietniu 2006 roku Lekarska Grupa Robocza zorganizowała seminarium poświęcone ocenie doświadczeń we wdrażaniu regulacji prawnych dotyczących organizacji list pacjentów oczekujących na deficytowe świadczenia zdrowotne. O doświadczeniach we wprowadzaniu i funkcjonowaniu nowo przyjętego systemu monitorowania czasu oczekiwania na świadczenia zdrowotne mówili: Jacek Grabowski (wiceprezes Narodowego Funduszu Zdrowia), Tomasz Gellert (Dyrektor Zespołu Administracji Publicznej, Zdrowia i Ochrony Praw Cudzoziemców działającego przy Rzeczniku Praw Obywatelskich) i Wiktor Górecki (Kierownik Wydziału Analiz Centrum Informatycznego Ochrony Zdrowia) oraz Andrzej Strug (Centrum Organizacji i Ekonomiki Ochrony Zdrowia). Spotkanie prowadził członek Lekarskiej Grupy Roboczej, Adam Kozierkiewicz, autor obywatelskiej inicjatywy na rzecz organizacji list pacjentów oczekujących na deficytowe świadczenia zdrowotne. Ponadto, we współpracy z Rzeczpospolitą, miesięcznikiem Zdrowie i portalem internetowym Eskulap przeprowadzony został sondaż na temat rozwiązań prawnych i organizacyjnych sprzyjających występowaniu korupcji. Wyniki sondażu prezentowane były na konferencji z udziałem lekarzy i mediów. W minionym roku członkowie Grupy opiniowali kilkanaście projektów aktów prawnych przesłanych do konsultacji przez Ministerstwo Zdrowia. Do kilku z nich, w tym do projektu ustawy o Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, zgłosili krytyczne uwagi. Poradnictwo prawneOd 2000 roku prowadzimy indywidualne poradnictwo prawne dla osób, które zetknęły się z korupcją. W 2006 roku zgłoszono do nas 130 spraw Zajęliśmy się około połową z nich. Przygotowaliśmy między innymi: 5 interwencji do prokuratur o wszczęcie postępowania przygotowawczego lub objęcie sprawy nadzorem, 20 interwencji do sądów oraz innych instytucji publicznych i organów władzy, 12 wystąpień, stanowisk i wniosków o udzielenie informacji publicznej, 8 odpowiedzi na zapytania dotyczące obowiązującego stanu prawnego lub zgodności z prawem sytuacji przedstawianych przez dziennikarzy, osoby prywatne i lokalnych działaczy pozarządowych. Kilkadziesiąt osób, które zwróciły się do nas z problemami nie mieszczącymi się w zakresie naszego działania, skierowaliśmy do studenckich poradni prawnych. Seminarium na temat agencji antykorupcyjnych działających w Europie12 maja 2006 w siedzibie Fundacji Batorego odbyło się seminarium, na którym dyskutowano o strukturze, zadaniach i sposobie funkcjonowania agencji antykorupcyjnych działających w wybranych krajach europejskich. Spotkanie otworzyły prezentacje: Jean-Pierre Bueba z francuskiego Centralnego Urzędu ds. Zapobiegania Korupcji, Povilasa Malakauskasa, dyrektora litewskiego Specjalnego Urzędu Śledczego oraz Mariusza Kamińskiego, pełnomocnika rządu ds. opracowania programu zwalczania nadużyć w instytucjach publicznych, który zaprezentował założenia funkcjonowania Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Większość uczestników dyskusji była zdania, że walki z korupcją nie można ograniczać do działań policyjnych. Zwłaszcza eksperci zagraniczni podkreślali ważną rolę prewencji i edukacji antykorupcyjnej. W roku 2006 Program finansowany był z dotacji Instytutu Społeczeństwa Obywatelskiego. Koszty Programu:Nagrody w konkursie dziennikarskim: 24 680,00 zł
Copyright © Fundacja Batorego
|
||
