• O Fundacji
• Fundacja w 2005 roku
• Nasi darczyńcy
• Rada, Zarząd, Komisje Programów i Zespół Fundacji
• Debaty Fundacji Batorego
• Program Społeczeństwa Obywatelskiego
• Program Trzeci Sektor
• Program Edukacji Prawnej
• Program Przeciw Korupcji
• Program Równych Szans
• Program Współpracy Międzynarodowej
• Program Inicjatyw Obywatelskich w Europie Wschodniej
• Program Partnerstwo Inicjatyw Społecznych
• Program Partnerstwo Miast i Obywateli
• Program Wschód-Wschód
• Regionalny Program Przeciwdziałania Uzależnieniom
• Dotacje
• Sprawozdanie finansowe 2005

Strona główna

Sprawozdanie 2005

Program Przeciw Korupcji

Celem Programu realizowanego we współpracy z Helsińską Fundacją Praw Człowieka jest budowanie zaufania do instytucji publicznych, kształtowanie świadomości społecznej i uwrażliwianie opinii publicznej na różne formy i aspekty korupcji. Swoje zadania realizujemy poprzez inicjowanie i wspieranie ruchu obywatelskiego na rzecz zwiększenia przejrzystości życia publicznego, prowadzenie monitoringu działań władzy, zwłaszcza na szczeblu centralnym, prowadzenie akcji informacyjnych i edukacyjnych mających na celu zmianę nastawienia obywateli do zjawiska korupcji w życiu codziennym, a także poprzez proponowanie zmian legislacyjnych zapewniających większy udział społeczny w podejmowaniu decyzji gwarantujących zachowanie przejrzystości procesów decyzyjnych oraz chroniących przed praktykami korupcyjnymi.

W roku 2005 realizowaliśmy następujące projekty:

Barometr korupcji. Raport Opinia publiczna i prokuratorzy o korupcji

Co roku na zamówienie Fundacji realizowane jest przez CBOS badanie opinii publicznej, na podstawie którego tworzymy wskaźnik nazwany „barometrem korupcji”. Zadając każdego roku kilka takich samych pytań sprawdzamy, jak zmienia się nastawienie społeczeństwa do zjawiska korupcji oraz jego skala. Wraz z barometrem prowadzimy pogłębione badanie dotyczące problemów korupcyjnych w wybranych aspektach życia społecznego. Dotychczas były to: korupcja w życiu codziennym, w publicznej służbie zdrowia, w samorządach, w biznesie, w procesie tworzenia prawa. W roku 2005 skupiliśmy się na zjawisku korupcji wśród prokuratorów zatrudnionych w prokuraturach apelacyjnych, okręgowych i rejonowych, a więc stykających się bezpośrednio, z racji swojego zawodu, z różnego rodzaju przestępczością. W indywidualnej anonimowej ankiecie badaliśmy nastawienie prokuratorów do zjawiska korupcji, pytaliśmy o znane im przypadki korupcji, ocenę poziomu zagrożenia tym zjawiskiem oraz możliwości zapobiegania mu w oparciu o istniejące instrumenty prawne. Raport z badania, w którym uczestniczyło 200 prokuratorów, zamieszczony jest na stronie internetowej Programu.

Monitoring obietnic wyborczych

W 2001 roku, razem z Helsińską Fundacją Praw Człowieka i Fundacją Komunikacji Społecznej, rozpoczęliśmy monitoring obietnic wyborczych składanych przez partie podczas wyborów do parlamentu. Zebraliśmy wtedy deklaracje komitetów wyborczych dotyczące walki z korupcją. Każdego roku, w rocznicę wyborów, na specjalnie zorganizowanej konferencji prasowej, przedstawicieleugrupowań politycznych informują o realizacji podjętych wówczas zobowiązań. W roku 2005, na zakończenie kadencji parlamentu, przygotowany został raport oceniający dokonania ugrupowań politycznych na polu przeciwdziałania korupcji w ostatnich czterech latach, który zaprezentowany został podczas konferencji 8 września.

Do grupy organizacji prowadzących monitoring dołączyły Centrum Edukacji Obywatelskiej i Stowarzyszenie Szkoła Liderów, z którymi kontynuujemy projekt w nowej, V kadencji parlamentu. W trakcie kampanii wyborczej grupa opracowała Katalog antykorupcyjny zawierający zbiór najważniejszych problemów stwarzających zagrożenie korupcyjne. Katalog ten rozesłany został do sztabów wyborczych: Ligi Polskich Rodzin, Partii Demokratycznej, Platformy Obywatelskiej, Polskiego Stronnictwa Ludowego, Prawa i Sprawiedliwości, Samoobrony RP, Sojuszu Lewicy Demokratycznej i Socjaldemokracji Polskiej wraz z prośbą o wskazanie tych punktów z katalogu, którymi powinien zająć się nowy parlament, a także przedstawienie propozycji ich rozwiązania. Wszystkie sztaby odpowiedziały na nasze pytania, a podczas wrześniowej konferencji ich przedstawiciele zaprezentowali priorytety antykorupcyjne swoich ugrupowań i podpisali obietnice wyborcze dotyczące przeciwdziałania korupcji, które zamierzają wypełnić w nowej kadencji parlamentu.

Monitoring finansowania kampanii prezydenckiej

We współpracy z Instytutem Spraw Publicznych zorganizowaliśmy pierwszy w Polsce monitoring finansowania prezydenckiej kampanii wyborczej. Naszym celem było poddanie społecznej kontroli źródeł finansowania i wydatków komitetów wyborczych kandydatów ubiegających się o urząd Prezydenta RP w wyborach 2005 roku. W ramach projektu przeprowadzona została analiza darowizn, zbiórek publicznych oraz wydatków komitetów na kampanię medialną, materiały propagandowe i festyny wyborcze. Monitoring prowadziliśmy we współpracy z Domem Mediowym Media Direction OMD oraz grupą ok. 50 przeszkolonych wolontariuszy, którzy utworzyli w swoich miejscowościach kilkuosobowe grupy monitorujące lokalne kampanie medialne i spotkania wyborcze kandydatów. Dotacje na pokrycie kosztów związanych z działaniami monitoringowymi przekazaliśmy 11 organizacjom wspomagającym pracę wolontariuszy w terenie.

Wyniki monitoringu zaprezentowane zostały w dwóch raportach cząstkowych. 14 października, po pierwszej turze wyborów, przedstawiliśmy analizę wybranych wydatków komitetów wyborczych, przypadki naruszenia i obchodzenia obowiązujących przepisów oraz wykorzystywania funkcji i środków publicznych dla prowadzenia kampanii wyborczej. 12 grudnia opublikowaliśmy raport uzupełniony o dane z II tury kampanii, a także o wydatki poniesione w obu turach wyborów na kampanię internetową, transport, wynagrodzenia, prowadzenie sztabów wyborczych itp. Raport końcowy weryfikujący sprawozdania finansowe Komitetów Wyborczych przekazanych Państwowej Komisji Wyborczej zaprezentowany zostanie w roku 2006.

Lokalne Grupy Obywatelskie

W 2000 roku zainicjowaliśmy tworzenie sieci Lokalnych Grup Obywatelskich zajmujących się monitorowaniem poczynań władz oraz działaniami edukacyjnymi na rzecz większej przejrzystości życia publicznego. Od października 2004 do września 2005 prowadziliśmy ostatnie, piąte szkolenie dla liderów lokalnych grup obywatelskich. W szkoleniu wzięły udział 22 osoby, ukończyło je 18 osób. Uczestnicy szkoleń mieli za zadanie zorganizowanie debaty na temat zagrożeń korupcyjnych na swoim terenie i poprowadzenie na ten temat lekcji w szkole. Absolwenci piątego cyklu szkoleniowego założyli Lokalne Grupy Obywatelskie w Pile, Szklarskiej Porębie, Chrzanowie, Ostródzie, Rudzie Śląskiej i Olsztynie.

W roku 2005 współpracowaliśmy z zarejestrowanym z końcem 2003 roku Stowarzyszeniem Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich, zrzeszającym aktywnych liderów Grup Obywatelskich. Cztery z Grup zrzeszonych w Stowarzyszeniu uczestniczyły w projekcie Monitoringu finansowania kampanii prezydenckiej.

Projekt Przejrzysta Polska

Inicjatorami projektu, którego celem jest propagowanie przejrzystości życia publicznego na szczeblu lokalnym są Agora i Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności. Projekt rozpoczął się w listopadzie 2003 roku akcją pilotażową prowadzoną przez Fundację Rozwoju Demokracji Lokalnej w 16 gminach Polski. Gminy te wdrażały opracowany na zlecenie naszego programu Model Przejrzystej Gminy, zawierający pakiet 6 podstawowych zasad, którymi powinien kierować się w swoich działaniach samorząd terytorialny: przejrzystości, przewidywalności, rozliczalności, fachowości, partycypacji społecznej i braku przyzwolenia na korupcję. W październiku 2004 roku rozpoczął się drugi etap projektu, skierowany do samorządów w całej Polsce. Towarzyszyła mu kampania medialna Przejrzysta Polska prowadzona przez Gazetę Wyborczą. Do akcji przystąpiło 775 gmin i starostw, które podjęły się realizacji konkretnych zadań wypływających z 6 zasad Przejrzystej Gminy. Sprawozdanie z ich wykonania zamieszczane jest na platformie internetowej i zaliczane przez ekspertów akcji. Realizacja zadań monitorowana jest także przez 170 lokalnych organizacji z terenu gmin uczestniczących w projekcie. Ich pracę wspiera Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich.

VI edycja konkursu dla dziennikarzy Tylko ryba nie bierze?

W roku 2005 przeprowadziliśmy szóstą już edycję konkursu dla dziennikarzy śledczych Tylko ryba nie bierze?. Na konkurs nadesłano 165 prac przygotowanych przez 64 dziennikarzy z 17 redakcji prasowych (ogólnopolskich, regionalnych i lokalnych), z 5 rozgłośni radiowych oraz z 1 stacji telewizyjnej. Kapituła Konkursu, w skład której wchodzą publicyści: Magdalena Bajer, Krzysztof Bobiński, Teresa Bogucka, Marcin Król, oraz Stanisław Mocek (Instytut Studiów Politycznych PAN i Collegium Civitas), Justyna Duriasz-Bułhak (Fundacja Wspomagania Wsi) i Janusz Buszyński (Ambasada Stanów Zjednoczonych) przyznała pięć nagród, nie wskazując tym razem laureata pierwszej nagrody. Otrzymali je:

Dwie II nagrody (po 5896 zł)
Andrzej Stankiewicz i Michał Stankiewicz z dziennika Rzeczpospolita za artykuły Mafia podatków nie zapłaci, Zmienią podejrzane prawo i Przestępstwo podatkowe łatwiej się przedawni, obnażające korupcjogenny mechanizm stanowienia prawa
Andrzej R. Potocki i Igor Ryciak z tygodnika Newsweek Polska za artykuły Miliony w barakach i Upadek dyrektora. Autorzy przedstawili nieprzejrzyste mechanizmy funkcjonowania Zarządu Inwestycji Centralnych Ministerstwa Zdrowia marnotrawiącego wysokie sumy z budżetu niedofinansowanej służby zdrowia

III nagroda (4717 zł)
Bianka Mikołajewska z tygodnika Polityka za artykuły Wielki SKOK i Kasa Wielkiej Piątki opisujące styk polityki i gospodarki oraz mechanizm tworzenia monopolu i obdarzania instytucji szczególnymi przywilejami

Nagroda specjalna (7075 zł)
Tomasz Michałowicz z dziennika Gazeta Wyborcza za reportaż Handlarz nadziei. Reportaż pokazuje wstrząsający mechanizm wyłudzania łapówek, możliwy dzięki panującemu w polskiej służbie zdrowia klimatowi przyzwolenia na ten proceder

Nagroda dla prasy lokalnej (4000 zł) ufundowana przez Fundację Wspomagania Wsi
Marta Krzyżanowska z tygodnika Panorama Leszczyńska za cykl artykułów Będą pieniądze, będzie wszystko. W artykułach został poruszony problem źle pojętej solidarności zawodowej, wskutek której nie może być rozstrzygnięta sprawa adwokata podejrzanego o zawodową nierzetelność. Kapituła wyraziła uznanie za odwagę podjęcia trudnego tematu.

Nagrody ufundowały Fundacja Batorego, Ambasada Amerykańska oraz Fundacja Wspomagania Wsi. Wręczeniu nagród towarzyszyła dyskusja na temat rzetelności dziennikarskiej z udziałem Marka Millera (Instytut Dziennikarstwa UW), mecenasa Jerzego Naumanna z Naczelnej Izby Adwokackiej i publicysty Ernesta Skalskiego, którą poprowadził dr Stanisław Mocek (Instytut Studiów Politycznych PAN i Collegium Civitas).

Lekarska Grupa Robocza

Od 2001 roku przy Programie Przeciw Korupcji działa Lekarska Grupa Robocza ds. etyki w służbie zdrowia. W roku 2005 Grupa zorganizowała dwie debaty środowiskowe: dyskusję na temat funkcjonowania systemu ordynatorskiego z udziałem dr. Jarosława Pinkasa (członek Grupy), Wojciecha Marquardta, wiceprezesa Naczelnej Rady Lekarskiej, mgr Małgorzaty Kalińskiej, prof. Krzysztofa Bieleckiego i dr. Wojciecha Puzyny (12 kwietnia 2005) oraz debatę poświęconą aktualnym problemom w służbie zdrowia (15 września 2005), w której uczestniczyli przedstawiciele partii politycznych: Maciej Piróg (Partia Demokratyczna), Władysław Szkop (Socjaldemokracja Polska), Jacek Piątkiewicz (Prawo i Sprawiedliwość), Robert Stolarek (Sojusz Lewicy Demokratycznej), Elżbieta Radziszewska (Platforma Obywatelska), Józef Szczepańczyk (Polskie Stronnictwo Ludowe), Lech Wędrychowicz (Samoobrona). Ponadto członkowie Grupy opiniowali i konsultowali kilkanaście projektów aktów prawnych przygotowanych przez Ministerstwo Zdrowia.

Poradnictwo prawne

Indywidualne poradnictwo prawne dla osób, które zetknęły się z korupcją prowadzimy od 2000 roku. W 2005 roku zgłoszono do nas 108 spraw. Zajęliśmy się około połową z nich. Przygotowaliśmy między innymi: 5 interwencji do prokuratur o wszczęcie postępowania przygotowawczego lub objęcie sprawy nadzorem, 11 interwencji do sądów oraz innych instytucji publicznych i organów władzy, 20 wystąpień, stanowisk i wniosków o udzielenie informacji publicznej, 9 odpowiedzi na zapytania dotyczące obowiązującego stanu prawnego lub zgodności z prawem sytuacji przedstawianych przez dziennikarzy, osoby prywatne i lokalnych działaczy pozarządowych. Trzy sprawy przekazaliśmy współpracującym z Programem Uniwersyteckim Poradniom Prawnym.

Seminaria i konferencje

Konferencja Korupcja i przeciwdziałanie. Co się zmieniło w okresie ostatnich 5 lat?

21–22 stycznia 2005 roku zorganizowaliśmy konferencję podsumowującą czteroletnie doświadczenia związane z przeciwdziałaniem korupcji w Polsce. W konferencji wzięli udział polscy i zagraniczni eksperci, między innymi: Miklos Marschall (Transparency International – Berlin), Wolfgang Rau (Grupa Państw Przeciw Korupcji Rady Europy – GRECO), dr Marek Zubik (Trybunał Konstytucyjny), dr Celina Nowak (Instytut Nauk Prawnych PAN), Ludwik Dorn (poseł PiS), Teresa Romer (sędzia, Stowarzyszenie Iusticia), prof. Andrzej Rzepliński (Helsińska Fundacja Praw Człowieka), prof. dr Edmund Wnuk-Lipiński (Instytów Studiów Politycznych PAN), prof. dr Lena Kolarska-Bobińska (Instytut Spraw Publicznych), prof. dr Andrzej Kojder (UW), Anna Marszałek (Rzeczpospolita), Jerzy Jurecki (Tygodnik Podhalański), prof. dr Jacek Kurczewski (Instytut Stosowanych Nauk Społecznych UW), prof. Krzysztof Kiciński (UW), prof. Antoni Kamiński (Instytut Studiów Politycznych PAN), Janina Paradowska (Polityka), Henryka Bochniarz (Polska Konfederacji Pracodawców Polskich), Krzysztof Szwedowski (Najwyższa Izba Kontroli) oraz Jacek Wojciechowicz (Bank Światowy). Dyskusja dotyczyła m.in. postrzegania problemu korupcji w Polsce przez organizacje międzynarodowe, postrzegania korupcji przez opinię publiczną, zmian w prawie antykorupcyjnym, praktyki organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości, roli dziennikarzy śledczych w życiu publicznym, stanu i zaangażowania społeczeństwa w przeciwdziałanie korupcji.

Seminarium Korupcja i próby jej ograniczania we Włoszech

17 marca wykład o korupcji we Włoszech i sposobach jej zwalczania wygłosił zaproszony przez Fundację profesor Luciano Segreto (Uniwersytet we Florencji). O wnioskach dla Polski płynących z doświadczeń włoskich mówili Miłada Jędrysik (Gazeta Wyborcza) i prof. Jacek Kurczewski (Instytut Stosowanych Nauk Społecznych UW).

W roku 2005 Program finansowany był z dotacji: Instytutu Społeczeństwa Otwartego, Ambasady Królestwa Niderlandów i Ambasady Stanów Zjednoczonych.

Koszty Programu

Dotacje

Copyright © Fundacja Batorego