Fundacja im. Stefana Batorego

Fundacja w 2005 roku

Główną domeną naszych działań w roku minionym było, podobnie jak w latach poprzednich, wspieranie inicjatyw mających na celu wzmocnienie roli i poszerzenie możliwości działania organizacji pozarządowych traktowanych przez nas jako istotny element silnego i prężnego społeczeństwa obywatelskiego i niezbędny warunek prawidłowego funkcjonowania demokracji. Służyły temu prowadzone przez nas konkursy dotacyjne na wsparcie instytucjonalne organizacji pozarządowych w Polsce (Program Społeczeństwo Obywatelskie) i u naszych wschodnich sąsiadów: na Ukrainie i Białorusi (Program Inicjatyw Obywatelskich w Europie Wschodniej). Taki cel przyświecał też prowadzonemu przez nas od trzech lat Programowi Trzeci Sektor, finansowanemu z dotacji Trust for Civil Society in Central and Eastern Europe, który wspomaga działania zmierzające do tworzenia przyjaznych warunków rozwoju sektora pozarządowego, wzmacniania współpracy organizacji z sektorem publicznym i prywatnym oraz budowy finansowych podstaw ich stabilności. Dzięki hojności darczyńców indywidualnych, w tym osób, które przekazały nam 1% swojego podatku dochodowego za rok 2004, a także darczyńców komercyjnych z Polski i zagranicy, mogliśmy kontynuować pomoc dla lokalnych organizacji pozarządowych prowadzących programy stypendialne dla dzieci i młodzieży z małych miejscowości oraz projekty integracyjne dla dzieci niepełnosprawnych. W roku 2005 wpłaty 1% na kwotę 328 187,33 zł przekazało nam 1707 osób.

Widząc w rosnącym dystansie i nieufności obywateli do władz i instytucji publicznych poważne zagrożenie dla reguł demokratycznych i rządów prawa w naszym kraju, kontynuowaliśmy działania na rzecz angażowania obywateli w życie publiczne, w tym w przedsięwzięcia zmierzające do zapewnienia przejrzystości procesów decyzyjnych i odpowiedzialności władz wobec rządzonych. Służyły temu projekty monitorowania obietnic wyborczych złożonych w trakcie kampanii przed wyborami do samorządów lokalnych przez kandydatów na wójtów i burmistrzów oraz obietnic walki z korupcją złożonych przez partie polityczne w kampanii parlamentarnej, a także przeprowadzony przez nas po raz pierwszy w Polsce monitoring finansowania kampanii prezydenckiej i prowadzona wespół z Gazetą Wyborczą, Fundacją Rozwoju Demokracji Lokalnej i Polsko-Amerykańską Fundacją Wolności akcja Przejrzysta Polska propagująca wdrożenie opracowanych przez naszych ekspertów zasad przejrzystości życia publicznego na szczeblu władz lokalnych. Aby wzmocnić organizacje podejmujące zadania społecznego nadzoru nad przestrzeganiem zasad odpowiedzialności instytucji zaufania publicznego, kontynuowaliśmy zapoczątkowany rok wcześniej konkurs dotacyjny dla organizacji strażniczych.

W ramach organizowanych przez nas od kilku lat publicznych debat poświęconych przemianom w Polsce i w Europie, stosunkom międzynarodowym i polityce zagranicznej prowadziliśmy, szeroko komentowany w polskich mediach, cykl wykładów przywódców partii politycznych i kandydatów na urząd prezydencki O naprawie Rzeczypospolitej, a także serię debat o kierunkach polskiej polityki zagranicznej.

Nasze działania na rzecz zwiększenia dostępu obywateli do prawa i wymiaru sprawiedliwości koncentrowały się na wspieraniu organizacji świadczących bezpłatną pomoc prawną, szczególnie tych zrzeszonych w Związku Biur Porad Obywatelskich oraz w sieci Uniwersyteckich Porad Prawnych. W minionym roku zakończyliśmy czteroletni projekt Dziennikarz w sądzie, którego celem było uczynienie sądu miejscem bardziej przyjaznym obywatelowi i mediom. Kontynuowaliśmy też działania upowszechniające edukację prawną dla młodzieży.

Na polu współpracy międzynarodowej Fundacja angażowała się w inicjatywy mające na celu wzmacnianie reform demokratycznych i proeuropejskich tendencji w krajach zza wschodniej granicy oraz współpracę i wymianę doświadczeń między organizacjami z UE i państw spoza Unii. Kontynuowaliśmy działania na rzecz popularyzacji idei integracji europejskiej na Ukrainie (projekt Nowa Unia Europejska i Ukraina) i – mimo diametralnie różnych warunków wewnętrznych – także na Białorusi (projekt Scenariusze reform na Białorusi). We współpracy z partnerami z UE i Europy Wschodniej prowadziliśmy monitoring nowych granic UE i europejskiej polityki wizowej siedmiu państw Wspólnoty. W ramach wspierania współpracy transgranicznej przyznawaliśmy dotacje polskim organizacjom prowadzącym projekty współpracy z partnerami z państw Europy Wschodniej (Program Wschód-Wschód) oraz organizacjom prowadzącym trójstronne projekty partnerskie (z Niemcami i Rosją) w Okręgu Kaliningradzkim. W roku 2005 zakończyliśmy prowadzony z Fundacją Boscha czteroletni program wspierania wspólnych inicjatyw organizacji z polskich i niemieckich miast bliźniaczych, dzięki któremu zrealizowanych zostało 109 projektów angażujących społeczności po obu stronach granicy.

W roku 2005 w ramach naszej działalności grantodawczej przekazaliśmy w sumie 513 dotacji dla instytucji i organizacji, 47 dotacji indywidualnych i grupowych na koszty podróży 169 osób uczestniczących w przedsięwzięciach poza granicami naszego kraju, oraz 5 nagród – na łączną kwotę 12,9 milionów złotych. Na działania prowadzone przez nas samodzielnie lub we współpracy z partnerami wydaliśmy 3,7 miliony złotych. Podsumowanie prowadzonych przez nas programów wraz z listą wszystkich udzielonych dotacji zamieszczamy w dalszej części sprawozdania.

Ponadto, w roku 2005, ze środków przekazanych w ubiegłych latach przez Fundację innym organizacjom, realizowane były następujące długofalowe projekty:

Przedstawicielstwo polskich organizacji pozarządowych w Brukseli – program wspierający przygotowanie polskich organizacji do aktywnego udziału w procesie integracji europejskiej, prowadzony przez Stowarzyszenie na rzecz Forum Inicjatyw Pozarządowych (fundusze w wysokości 400 000 zł przyznane na lata 2004–2005)
Fundusz dla Kobiet – program dotacji na inicjatywy kobiece, współfinansowany przez Fundację Forda i przekazany Ośrodkowi Informacji Środowisk Kobiecych OŚKA (fundusze w wysokości 800 000 zł przyznane na lata 2003–2006)
Historia bliska – konkurs historyczny dla młodzieży prowadzony przez Fundację Ośrodka Karta (fundusze w wysokości 760 000 zł przyznane na lata 2003–2006)
Witryna Czasopism – program wspierania czasopism kulturalnych prowadzony przez Fundację Otwarty Kod Kultury (fundusze w wysokości 480 000 zł przyznane na lata 2003–2005)
Starszy brat, starsza siostra – program pomocy dzieciom zaniedbanym, przekazany Fundacji Starszy Brat, Starsza Siostra (fundusze w wysokości 1,2 miliona zł przyznane na lata 2003–2005)
Pierwszy krok – program pomocy dzieciom romskim w podjęciu nauki w szkołach podstawowych, przekazany Małopolskiemu Towarzystwu Oświatowemu (fundusze w wysokości 300 000 zł przyznane na lata 2003–2005)