Program Współpracy Międzynarodowej

Wspólna Europa

W 2002 roku ukazały się trzy raporty w serii wydawanych przez Fundację od 2000 roku krótkich opracowań prezentujących stanowiska ekspertów i środowiska pozarządowego w kwestiach ważnych dla integracji Polski z Unią i naszych relacji ze wschodnimi sąsiadami.

Raport szósty: Nowe sąsiedztwo – nowe stowarzyszenie. Ukraina i Unia Europejska na początku XXI wieku [New Neighbourhood – New Association. Ukraine and the European Union at the beginning of the 21^st century], przygotowany przez Bogumiłę Berdychowską, Przemysława Żurawskiego vel Grajewskiego i Grzegorza Gromadzkiego. Raport powstał we współpracy Fundacji Batorego, Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego i Forum Polsko–Ukraińskiego, ukazał się w wersji polskiej, angielskiej i ukraińskiej.

Raport siódmy: Krajobraz (nie)bezpieczeństwa europejskiego [An Overview of European (In)Security], przygotowany przez Olafa Osicę i Grzegorza Gromadzkiego, we współpracy z Centrum Stosunków Międzynarodowych. Raport ukazał się w wersji polskiej i angielskiej.

Raport ósmy: Między potrzebą a uzależnieniem. Rosyjski gaz w bilansie energetycznym rozszerzonej UE [Between Need and Dependency. Russian Gas in the Energy Balance of the Enlarged EU] opracowany przez Grzegorza Gromadzkiego, we współpracy z gronem ekspertów związanych m.in. z Ośrodkiem Studiów Wschodnich i Polskim Górnictwem Naftowym i Gazowym. Raport ukazał się w wersji polskiej, angielskiej i rosyjskiej.

Rozpoczęty w 2002 roku projekt Nowa Unia Europejska i Ukraina ma na celu przygotowanie zbioru analiz politycznych, społecznych i gospodarczych wraz z rekomendacjami dotyczącymi m.in.: nowej polityki UE wobec Ukrainy i zmian na Ukrainie koniecznych z perspektywy procesów integracji europejskiej. Wyniki prac zostaną opublikowane w raporcie, który planujemy wydać w drugiej połowie 2003 roku. Projekt realizowany jest we współpracy z partnerami ukraińskimi (głównie Fundacją Odrodzenie) oraz instytucjami polskimi i zagranicznymi, przy finansowym wsparciu Polsko-Amerykańsko-Ukraińskiej Inicjatywy Współpracy (PAUCI).

W 2002 roku odbyły się dwa seminaria. Seminarium w Warszawie (12-13 kwietnia), rozpoczynające prace nad raportem, poświęcone było dyskusji nad wyborem listy zagadnień, jakie znajdą się w raporcie oraz wyłonieniu grup roboczych. Podczas seminarium w Kijowie (24-26 października) przedyskutowane zostały efekty prac prowadzonych przez grupy robocze oraz wstępne analizy przygotowane przez ekspertów. W seminariach uczestniczyli eksperci z Ukrainy, państw kandydackich i członkowskich Unii, m.in.: Ołeksy Harań (Akademia Kijowsko-Mohylańska), Hryhorij Nemyria (Centrum Studiów Europejskich i Międzynarodowych, Kijów), Ołeksandr Suszko (Centrum ds. Pokoju, Konwersji i Polityki Zagranicznej Ukrainy), Aleksander Duleba (Słowackie Stowarzyszenia Polityki Zagranicznej), Zsuzsa Ludvig (Węgierski Instytut Gospodarki Światowej, Budapeszt), Małgorzata Jakubiak (Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych, Warszawa), Joanna Konieczna (Instytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego), Joanna Kurczewska (Instytut Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa), Przemysław Żurawski vel Grajewski (Uniwersytet Łódzki), Michael Emerson i Marius Vahl (Centre for European Policy Studies, Bruksela) oraz Katarzyna Wolczuk (Uniwersytet w Birmingham).

Po raz trzeci przygotowano wizytę studyjną w Polsce i na Ukrainie, w której tym razem uczestniczyło 16 dziennikarzy z 11 krajów członkowskich Unii Europejskiej (4-11 listopada, Warszawa, Lublin, Narol, Tomaszów Lubelski, Korczowa, Lwów, Kijów). Wizyta miała na celu zapoznanie uczestników z dynamiką stosunków polsko–ukraińskich, kwestią przyjmowania przez Polskę wymogów układu z Schengen, zagadnieniami ruchu granicznego, migracji, handlu przygranicznego, a także przybliżenie dziedzictwa kulturowego obszaru pogranicza. W Warszawie uczestnicy wizyty spotkali się m.in. z: Ministrem Spraw Zagranicznych Włodzimierzem Cimoszewiczem oraz Ministrem w Kancelarii Prezydenta RP Markiem Siwcem, w Lublinie rozmawiali z Arcybiskupem Józefem Życińskim oraz odwiedzili ośrodek dla uchodźców, zaś w Kijowie rozmawiali z Ministrem Spraw Zagranicznych Ukrainy Anatolijem Zlenko, z Rzecznikiem Praw Obywatelskich Niną Karpaczewą oraz przedstawicielami opozycji (m.in. Julią Timoszenko, Borysem Tarasiukiem ). Kulminacyjnym punktem programu była wizyta na przejściu granicznym i wędrówka po zielonej granicy. W efekcie wizyty ukazało się w prasie europejskiej kilkanaście artykułów na temat Polski i Ukrainy oraz wzajemnych kontaktów obu państw w perspektywie rozszerzającej się Unii Europejskiej.

Projekt zrealizowany wspólnie z Fundacją Odrodzenie w Kijowie, we współpracy z niezależnym lwowskim magazynem „Ji” oraz Forum Ukraińsko-Polskim w Kijowie.

Wspólnie z Biurem Prasy i Informacji NATO przygotowano warsztaty dla młodych politologów z Litwy, Łotwy, Estonii, Polski i Rosji, którym towarzyszyli eksperci z tych krajów (Warszawa – Bruksela, 22-29 kwietnia). Warsztaty poświęcone były zagadnieniom bezpieczeństwa międzynarodowego, współpracy Sojuszu Północnoatlantyckiego z krajami kandydackimi (Litwa, Łotwa i Estonia) oraz relacjom USA – Rosja i NATO – Rosja w kontekście planowanego wówczas rozszerzenia NATO. Integralnym elementem warsztatów była wizyta w Kwaterze Głównej NATO w Brukseli oraz w Zjednoczonym Dowództwie w Mons.  

Projekt monitorowania wschodniej granicy Polski został przygotowany wspólnie z Helsińską Fundacją Praw Człowieka; do jego realizacji zaprosiliśmy organizacje pozarządowe zajmujące się współpracą międzynarodową. Od marca do września blisko 50 organizacji pozarządowych z całego kraju przeprowadzało ankiety wśród gości przyjeżdżających ze Wschodu. Od lipca do września wolontariusze z Forum Inicjatyw Lokalnych w Kętrzynie; Komendy Hufca ZHP w Suwałkach, Stowarzyszenia Parlament Młodzieży z Przemyśla oraz Fundacji Pro Academia Narolense prowadzili badania ankietowe na przejściach granicznych. Na podstawie zebranych danych w roku 2003 przygotujemy raport na temat otwartości polskich granic, które w przyszłości będą granicami poszerzonej UE.

Rozpoczęliśmy cykl spotkań poświęconych kwestii dóbr kultury, które w wyniku wojen, okupacji lub przesunięcia granic znalazły się na obszarze innych państw .

Na początek zorganizowaliśmy konferencję Przemieszczone dobra kultury. Przypadek Europy Zachodniej i problemy państw Europy Środkowej i Wschodniej w XX wieku (Warszawa, 25-26 stycznia). Zaproszeni paneliści starali się problemy te przedstawić w szerszej perspektywie stosunku państw do dziedzictwa kulturowego, roli tożsamości narodowej w określaniu dziedzictwa kulturowego i zmian zachodzących w tym zakresie w ostatnich dziesięcioleciach. Wśród referentów znaleźli się: Ewa Bieńkowska (historyk kultury, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa), Mark Bogusławski (prawnik, Instytut Państwa i Prawa Rosyjskiej Akademii Nauk), Nawojka Cieślińska–Lobkowicz (historyk sztuki), Hans-Martin Hinz (historyk, prezes Niemieckiego Komitetu ICOM – Międzynarodowej Rady Muzeów, Berlin), Zigmantas Kiaupa (historyk, Instytut Historii Litwy, Wilno), Serhij Kot (historyk, kierownik Centrum Badania Problemów Powrotu i Restytucji Dóbr Kultury przy Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, Kijów), Wojciech Kowalski (prawnik, ambasador ad personam w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, Warszawa), Aleksandr W. Lipatow (polonista, Instytut Słowianoznawstwa Rosyjskiej Akademii Nauk, Moskwa), Krzysztof Pomian (filozof, historyk, CNRS, Paryż), Stefan Turner (prawnik, Instytut Badań nad Międzynarodową Ochroną Dóbr Kultury, Saarbrücken).

Patronat prasowy nad konferencją objęła „Gazeta Wyborcza”.

Drugie spotkanie (Kazimierz Dolny, 12-13 grudnia 2002), z udziałem polskich archiwistów, bibliotekarzy i muzealników, poświęcone było dobrom kultury utraconym przez Polskę w wyniku drugiej wojny światowej i relacjom w tym zakresie naszego kraju z krajami Wschodniej i Zachodniej Europy oraz USA. Poruszano także kwestie własności prywatnej i problem przemieszczeń zbiorów muzealnych na terenie Polski w czasie wojny i po jej zakończeniu. Wprowadzenia wygłosili: Zofia Bandurska (historyk sztuki, Muzeum Narodowe, Wrocław), Lidia Karecka (historyk sztuki, Muzeum Narodowe, Warszawa), Hanna Łaskarzewska (bibliotekarz, Biblioteka Narodowa, Warszawa), Andrzej Mężyński (historyk, Biblioteka Sejmowa, Warszawa). Mówiono także o problemie przemieszczonych dóbr kultury w wymiarze międzynarodowym (Nawojka Cieślińska-Lobkowicz, Forum ds. Przemieszczonych Dóbr przy Stowarzyszeniu Historyków Sztuki, Warszawa) oraz polskich sporach w ostatnich latach wokół tego problemu (Piotr Kosiewski, Fundacja im. Stefana Batorego).  

Współpraca w regionie

Projekt Klub dziennikarzy – adresowany do dziennikarzy prasy regionalnej z Białorusi, Polski i Ukrainy – obejmuje cykl wizyt studyjnych, które mają służyć nawiązaniu sieci kontaktów i wymianie informacji, co, jak mamy nadzieję, przyczyni się do zwiększenia liczby publikacji prasowych poświęconych sytuacji w krajach regionu i wpłynie na przełamywanie istniejących uprzedzeń i stereotypów.

Pierwsza wizyta studyjna (20-24 maja, Warszawa, Lublin, Wojcieszków) dla dziennikarzy z białoruskiej prasy regionalnej – zorganizowana we współpracy z białoruską Fundacją Rozwoju Prasy Regionalnej – umożliwiła dziennikarzom zapoznanie się z sytuacją w Polsce w przededniu wstąpienia do Unii Europejskiej oraz skutkami, jakie ten fakt może mieć dla Białorusi.

Druga wizyta (30 września – 4 października, Warszawa), z udziałem polskich, ukraińskich i białoruskich dziennikarzy z prasy regionalnej, dotyczyła problemów migracji politycznej i zarobkowej w Europie Środkowo-Wschodniej. Nasi goście spotkali się z ekspertami i przedstawicielami władz polskich, a także odwiedzili m.in.: nielegalną giełdę pracy, areszt deportacyjny, ośrodek dla uchodźców i firmę zatrudniającą legalnie Ukraińców. W pierwszym dniu wizyty dziennikarze uczestniczyli w międzynarodowym seminarium Od cenzury do wolnego rynku. Ostatni dzień poświęcony był podsumowaniu wizyty i pisaniu tekstów na temat sytuacji imigrantów w rejonach, z których pochodzili dziennikarze.

W Polsce gościliśmy także grupę dziennikarzy rosyjskich (21-27 czerwca), reprezentujących petersburskie i moskiewskie gazety (m.in. „Kommersant”, „Trud”, „strana.ru”) oraz media z Kaliningradu. Celem wizyty było zaprezentowanie sytuacji w Polsce po kilkunastu latach przemian. W programie wizyty znalazły się spotkania z przedstawicielami świata polityki (Sejm, MSZ, MON), gospodarki i kultury.

Wizyta zorganizowana została we współpracy z Instytutem Studiów Wschodnich.  

Realizowany od 2000 roku projekt W stronę regionalnego partnerstwa miał na celu promowanie współpracy między organizacjami z sąsiadujących regionów: województwa warmińsko-mazurskiego i Obwodu Kaliningradzkiego. Ostatnią częścią tego projektu były staże dla 25 przedstawicieli organizacji z Kaliningradu, Czerniachowska i Bałtijska przygotowane przez Elbląskie Stowarzyszenie Wspierania Inicjatyw Pozarządowych i Wspólnotę Kulturową Borussia (marzec – lipiec, Elbląg, Olsztyn). Podczas staży goście zapoznawali się z codzienną pracą swoich polskich kolegów, a także opracowywali razem z nimi plany przyszłych wspólnych działań.  

Od 2000 roku prowadzimy program stypendialny dla młodych naukowców z Białorusi zajmujących się ekonomią, prawem i socjologią, który umożliwia im odbycie staży w polskich uczelniach i instytucjach badawczych. Każdy ze stażystów zobowiązany jest do napisania artykułu, najlepsze z nich są nagradzane i publikowane. Staże mają pomóc w przygotowaniu środowiska młodych naukowców białoruskich do reform w ich kraju.

Ze strony polskiej do programu włączyło się szereg instytucji: Instytut Nauk Prawnych PAN (Warszawa i Wrocław), Uniwersytet Jagielloński (Instytut Socjologii), Uniwersytet Warszawski (Katedra Mikroekonomii i Katedra Ekonomii Politycznej, Europejski Instytut Rozwoju Regionalnego i Lokalnego), Uniwersytet Wrocławski (Katedra Kryminalistyki), Szkoła Główna Handlowa (Katedra Ekonomiki i Finansów Samorządu Terytorialnego, Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie, Instytut Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych oraz Katedra Bankowości), Wyższa Szkoła Policji w Szczytnie, Agencja Rozwoju Przemysłu (Departament Instrumentów Wsparcia Rozwoju Regionalnego), Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych CASE oraz Trybunał Konstytucyjny.

W stażach uczestniczyli: Andriej Afiarowicz (Mińsk), Aliaksandr Bahdanau (Mińsk), Wolha Bezukladawa (Mińsk), Kirył Dziamidau (Mińsk), Julia Hurskaja (Mińsk), Andriej Ignatiuk (Mińsk), Maryna Jaromenka (Mińsk), Julia Minczankawa (Gatowo), Aliaksei Nistiuk (Dzierżyńsk), Ihar Osipau (Mińsk), Irina Paliaszczuk (Grodno), Dzianis Pepik (Mińsk), Yauheni Rassocha (Mińsk), Alena Semczanko (Mińsk), Maryna Sluka (Lida), Irina Triaczkowa (Mińsk), Swiataslau Walasiuk (Brześć), Siarhei Zikracki (Mińsk).

Staże były współfinansowane przez Ambasadę Królestwa Niderlandów w Polsce – Program Małych Grantów MATRA.  

W 2001 roku rozpoczęliśmy organizowanie na białoruskich uczelniach cyklu wykładów „Drogi do demokracji i wolnego rynku” poświęconych zagadnieniom transformacji gospodarczej i ustrojowej w krajach naszego regionu. W 2002 roku wykłady na temat prywatyzacji w Polsce prowadził Janusz Lewandowski, były minister przekształceń własnościowych (30 maja – 1 czerwca). Tematem kolejnych wykładów (19-21 grudnia), prowadzonych przez Elżbietę Skotnicką-Illasiewicz i Jakuba Koneckiego (UKIE), była Polska droga do Unii, przebieg negocjacji oraz skutki gospodarcze i społeczne wstąpienia Polski do Wspólnoty Europejskiej. Wykładowcy spotykali się także ze studentami Uniwersytetu Ekonomicznego, Białoruskiego Uniwersytetu Państwowego, Europejskiego Uniwersytetu Humanistycznego, Instytutu Prawoznawstwa oraz z politykami i dziennikarzami.

Wykłady organizowane są we współpracy z Instytutem Polskim w Mińsku.  

Reformy dla Białorusi to nowy projekt mający na celu zainicjowanie wspólnej pracy niezależnych środowisk białoruskich ekspertów nad zbiorem rekomendacji dotyczących kierunków przemian na Białorusi. Projekt obejmuje cykl seminariów, których rezultatem ma być publikacja prezentująca możliwe scenariusze przyszłych reform na Białorusi.

W czasie pierwszego seminarium (6-8 września, Mińsk) powstał wstępny szkic tematów i zagadnień, jakie będą opracowywane przez grupę białoruskich ekspertów. W seminarium tym wzięli udział eksperci z Polski: Dariusz Filar (ekonomista) i Tomasz Żukowski (socjolog). Do udziału w dalszych pracach zapraszani będą również eksperci z Czech, Litwy, Rosji, Słowacji i Ukrainy.

Projekt realizowany jest przy finansowym wsparciu National Endowment for Democracy, Waszyngton.  

Realizowany od 2001 roku projekt Edukacja pozaszkolna ma na celu aktywizację społeczną i podniesienie kwalifikacji zawodowych nauczycieli białoruskich – grupy o dużych możliwościach oddziaływania na proces kształtowania społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi.

W dniach 23-24 lutego zorganizowaliśmy w Mińsku konferencję Edukacja pozaszkolna w Polsce. Wzięli w niej udział nauczyciele ze szkół białoruskich uczestniczący w sześciu ubiegłorocznych wizytach studyjnych w Polsce oraz przedstawiciele białoruskich uczelni pedagogicznych, organizacji pozarządowych i prasy. Konferencja była okazją do wymiany doświadczeń i do dyskusji nad problemami wychowania młodzieży oraz możliwościami rozwiązywania ich w ramach współpracy między szkołami i organizacjami pozarządowymi a władzami lokalnymi.

Przygotowaliśmy też trzy kolejne wizyty studyjne dla trzydziestu nauczycieli z Białorusi (5-12 i 19-26 maja, 2-9 czerwca). Celem wizyt było zaprezentowanie form pozaszkolnej pracy z dziećmi i młodzieżą oraz wykorzystania nowoczesnych metod w dydaktyce. W trakcie wizyt goście z Białorusi odwiedzali zarówno szkoły państwowe i publiczne, jak i miejskie ośrodki kultury oraz organizacje pozarządowe pracujące z dziećmi i młodzieżą. Ważnym elementem wizyt było pokazanie możliwości współpracy w środowiskach lokalnych między instytucjami rządowymi i samorządowymi, organizacjami pozarządowymi, szkołami, nauczycielami i rodzicami.

Nauczycielom uczestniczącym w wizytach studyjnych zaoferowaliśmy możliwość odbycia stażu w jednej z trzech instytucji, wykorzystujących w pracy z młodzieżą różne metody działania: Stowarzyszeniu Tratwa z Olsztyna, Muzeum na Zamku w Malborku oraz Stowarzyszeniu Monar w Gdańsku. W stażach (5-15 listopada) uczestniczyło piętnastu nauczycieli.  

Realizowany od 2000 roku wspólnie z redakcją miesięcznika „Mówią Wieki” projekt Historia alternatywna upowszechnia nowatorskie metody nauczania historii w szkołach.

W latach 2000-2001 odbyły się cztery spotkania z udziałem młodzieży licealnej oraz nauczycieli z Białorusi, Litwy, Polski i Ukrainy oraz ukazały się trzy zeszyty z materiałami ze spotkań: polsko-ukraińskiego, polsko-litewskiego i polsko-białoruskiego.

W 2002 roku wydano kolejny zeszyt Historia alternatywna. Spotkanie nauczycieli (wydanie czterojęzyczne – białoruskie, litewskie, polskie i ukraińskie). Znalazły się w nim materiały ze spotkania, w którym uczestniczyli nauczyciele – opiekunowie grup uczniowskich z czterech krajów. Wprowadzenia do publikacji napisali historycy: Rafał Jaworski z Uniwersytetu Warszawskiego oraz Jarosław Krawczyk i Bogusław Kubisz z redakcji „Mówią wieki”.

Zorganizowano też spotkanie polsko-rosyjskie (Warszawa, Kazimierz Dolny, 4-7 grudnia 2002), w którym uczestniczyli uczniowie i nauczyciele Liceum Ogólnokształcącego im. St. Wyspiańskiego z Biecza, IX Liceum Ogólnokształcącego z Bydgoszczy i Zespółu Szkół Elektroniczno-Energetycznych z Wałbrzycha, Szkoły nr 40 z Kaliningradu oraz szkół z Rostowa nad Donem. Podobnie jak w trakcie poprzednich warsztatów, zadaniem uczniów każdej ze szkół było przygotowanie krótkich prac wokół wybranego wycinka wspólnych dziejów (na zasadzie: „co by było, gdyby”); prace były następnie wspólnie omawiane i oceniane przez uczestników warsztatów. Za temat spotkania polsko-rosyjskiego obrano okres „Wielkiej smuty”. Prace w grupach poprzedziły wykłady historyków i historyków idei: Aleksandra Ławrentiewa (Państwowe Muzeum Historyczne, Moskwa), Andrzeja de Lazari (Uniwersytet Łódzki) oraz Tomasza Bohuna i Rafała Jaworskiego (Uniwersytet Warszawski).

Współpraca transatlantycka

W seminarium Od cenzury do wolnego rynku – nowe zagrożenia dla dziennikarstwa w Europie Wschodniej (Warszawa, 30 września) wzięli udział dziennikarze, którzy w latach 80-tych pracowali jako korespondenci gazet zachodnich (głównie amerykańskich) w Polsce oraz dziennikarze z Polski, Białorusi i Ukrainy. Dyskusja toczyła się wokół dwóch tematów: „Rząd i media: partnerzy czy przeciwnicy?” oraz „Dziennikarze i wydawcy: służba czy zysk?”. Wprowadzenia do dyskusji wygłosili Eugene Patterson („St. Petersburg Times”, laureat nagrody Pulitzera) oraz Maciej Łukasiewicz (redaktor naczelny „Rzeczpospolitej”). W dyskusji uczestniczyli: John Darnton („The New York Times”, laureat nagrody Pulitzera), Michael Dobbs („The Washington Post”), Grzegorz Gauden (prezes Presspubliki, prezes Izby Wydawców Prasy), Bradley Graham („The Washington Post”), Wiktor Osiatyński (prawnik i publicysta), Victoria Pope („US News and World Report”), Wanda Rapaczyńska (prezes Agory S.A.), Doug Stanglin („USA Today”), John Tagliabue („The New York Times”), Maciej Wierzyński (redaktor naczelny „Nowego Dziennika”), Mariusz Ziomecki (redaktor naczelny pisma „Profit”) oraz Jacek Żakowski (publicysta).

Seminarium zorganizowano we współpracy z InterAccess Inc oraz redakcją „Rzeczpospolitej”, przy wsparciu finansowym Ambasady Amerykańskiej, PLL LOT i VISA.  

Zorganizowaliśmy trzy wizyty (Kraków-Warszawa, 15-20 marca, 14-19 czerwca, 25-30 października) prezentujące amerykańskim stypendystom GMMF Polskę – problemy i osiągnięcia ostatnich lat oraz perspektywy rozwoju. Spotkania poświęcono polskiej scenie politycznej i społecznej, sytuacji kościoła katolickiego, mniejszości religijnych i etnicznych w Polsce, zmianom w systemie edukacyjnym oraz rozwojowi sektora organizacji pozarządowych.

Wizytę przygotowano we współpracy z German Marshall Memorial Fund of the United States.  

Dyplomacja społeczna

Od wiosny 2001 roku działa zainicjowana przez Fundację grupa robocza polskich organizacji pozarządowych pracujących poza granicami.

W 2002 roku grupa zakończyła prace nad dokumentem Partnerstwo dla polityki zagranicznej, zawierającym propozycje współpracy między organizacjami pozarządowymi a władzami publicznymi. Dokument ten zaprezentowano na konferencji Dyplomacja społeczna. Propozycje zawarte w dokumencie zostały przyjęte przez Ministra Spraw Zagranicznych; przedstawicieli grupy zaproszono do współtworzeniu Rady ds. współpracy z organizacjami pozarządowymi przy MSZ.

Ukazało się także opracowanie Międzynarodowa działalność polskich organizacji pozarządowych, w którym przedstawione zostały działania organizacji w Europie Środkowo-Wschodniej i Azji Centralnej oraz programy wymiany młodzieży i współpraca transgraniczna między Polską a jej wschodnimi sąsiadami. Uruchomiono również stronę internetową www.go2east.ngo.pl, poświęconą pracy polskich organizacji pozarządowych poza granicami kraju. Przedstawiciele grupy wzięli udział w dorocznym Forum Ekonomicznym w Krynicy, na którym zaprezentowano dokonania polskich organizacji pozarządowych działających w Europie Środkowo-Wschodniej oraz w Azji Centralnej.  

Fundacja Batorego zainicjowała dyskusję na temat współdziałania organizacji pozarządowych z instytucjami państwowymi odpowiedzialnymi za polską politykę zagraniczną organizując w grudniu 1999 roku w Falentach pierwsze spotkanie przedstawicieli Ministerstwa Spraw Zagranicznych i organizacji pozarządowych pracujących poza granicami Polski.

W dniach 26-27 czerwca 2002 odbyła się konferencja, w której uczestniczyli przedstawiciele ponad stu polskich organizacji pozarządowych oraz pracownicy urzędów państwowych. Wystąpienia wprowadzające na temat dyplomacji społecznej wygłosili Bronisław Geremek oraz Cornelio Sommaruga, były Prezes Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża. Przedstawiciele organizacji z Czech, Holandii, Wielkiej Brytanii oraz Kanady zaprezentowali wypracowane w ich krajach modele współpracy między trzecim sektorem a instytucjami państwowymi odpowiedzialnymi za politykę zagraniczną.

Na konferencji przedstawiono przygotowany przez grupę roboczą organizacji pracujących poza granicami dokument Partnerstwo dla polityki zagranicznej. Uczestniczący w konferencji Minister Spraw Zagranicznych Włodzimierz Cimoszewicz odniósł się pozytywnie do większości przedstawionych w dokumencie postulatów, m.in. poparł utworzenie rady konsultacyjnej przy Ministrze Spraw Zagranicznych. Zaproponował włączenie przedstawicieli trzeciego sektora do projektowanej przez rząd międzyresortowej Rady Promocji Polski, jak też uwzględnienie problematyki działań organizacji pozarządowych w szkoleniach dla pracowników MSZ. Znaczną część swego wystąpienia Minister poświęcił kwestii wprowadzenia wiz dla wschodnich sąsiadów Polski; zaproponował również wsparcie propozycji zwiększenia środków budżetowych na projekty wymiany młodzieży między Polską a jej wschodnimi sąsiadami.  

We współpracy z Ministerstwem Spraw Zagranicznych prowadziliśmy rekrutację obserwatorów na wybory samorządowe w Kosowie. Pomagaliśmy także w wyborze przedstawicieli organizacji pozarządowych do uczestnictwa w misjach międzynarodowych podczas wyborów w Czarnogórze, Macedonii i na Ukrainie. Prowadzimy internetową listę dyskusyjna mwolontariat@batory.org.pl będącą forum komunikacji między osobami zainteresowanymi wolontariatem międzynarodowym.  

Polskie organizacje pozarządowe wobec integracji europejskiej

9 maja 2001 roku grupa kilkunastu organizacji pozarządowych powołała Przedstawicielstwo polskich organizacji pozarządowych w Brukseli. Administratorem Przedstawicielstwa jest Stowarzyszenie na rzecz Forum Inicjatyw Pozarządowych, a przedstawicielem, wybranym w otwartym konkursie, został Paweł Krzeczunowicz.

Działalność Przedstawicielstwa jest finansowana z dotacji Fundacji oraz ze składek członkowskich organizacji, które podpisały Akt Założycielski Przedstawicielstwa. Przedstawicielstwo świadczy usługi na rzecz członków-założycieli, a wszystkim organizacjom pozarządowym zapewnia bezpłatny dostęp do aktualizowanego na bieżąco biuletynu informacyjnego dostępnego na stronach www.ngo.pl. Przedstawicielstwo pracuje nad włączeniem polskich organizacji pozarządowych w europejską sieć reprezentującą różne branże trzeciego sektora, prowadzi monitoring funduszy europejskich dla organizacji pozarządowych, zajmuje się promocją polskiego trzeciego sektora w UE i informowaniem Polaków o europejskich organizacjach pozarządowych („Eulotka” – dla polskich organizacji i instytucji oraz „Newsletter” – dla organizacji i instytucji zagranicznych).  

Po raz drugi zorganizowaliśmy konkurs adresowany do uczniów szkół ponadgimnazjalnych. Inicjatorami konkursu były Fundacja Batorego i Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, a w jego organizację włączyły się Fundacja Młodzieżowej Przedsiębiorczości oraz Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej i Polska Fundacja im. Roberta Schumana. Honorowymi patronami konkursu byli Główny Negocjator RP i Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce. Patronat medialny nad drugą edycją konkursu objęły dziennik „Rzeczpospolita” oraz magazyn „Unia & Polska”.

W trzech etapach konkursu: szkolnym, regionalnym i ogólnopolskim uczestniczyło ponad 700 szkół z całej Polski. Konkurs stanowił też okazję do podjęcia w środowiskach lokalnych dyskusji na tematy dotyczące wejścia Polski do Unii Europejskiej – kolejnym etapom konkursu towarzyszyły imprezy środowiskowe: festiwale, dni europejskie, referenda organizowane przez szkoły wspólnie z lokalnymi partnerami. Laureatami konkursu zostały 4 zespoły: z Liceum Ogólnokształcącego z Żagania, z Zespołu Szkół z Olesna, z III Liceum Ogólnokształcącego z Tarnowa i XIV Liceum Ogólnokształcącego z Wrocławia. Przyznano także wyróżnienia specjalne ufundowane przez Ambasadę Hiszpanii: Zespół Szkół z Olesna otrzymał tytuł Primus inter pares, Damian Śmierzchalski, lider zespołu z Żagania został wyróżniony za talent negocjacyjny, a zespół Szkół Handlowo–Ekonomicznych z Białegostoku został uhonorowany za najlepszą wizualną prezentację przygotowaną przez młodych negocjatorów. Podczas finałów ogłoszono także wyniki mini-konkursu o tytuł Regionalnego Reportera konkursu Zostań Negocjatorem!, w którym Jury przyznało pięć równorzędnych wyróżnień.

Nagrodą dla laureatów był Certyfikat młodego negocjatora oraz wyjazd studyjny do Brukseli. W lipcowej wizycie w instytucjach europejskich w Brukseli uczestniczyli również nauczyciele-opiekunowie zespołów oraz regionalni koordynatorzy konkursu.

W ramach konkursu zostały przygotowane materiały edukacyjne Vademecum Negocjatora (podręcznik dla uczniów i nauczycieli oraz płyta CD), które służą także jako pomoc przy prowadzeniu zajęć z zakresu edukacji europejskiej. Powstała również lista dyskusyjna ZostanNegocjatorem@ngo.pl, z której korzystają młodzi negocjatorzy i nauczyciele. Na podstawie zarejestrowanych materiałów z konkursu i wizyty jego laureatów w Brukseli telewizja publiczna wyprodukowała i wyemitowała cykl 8 filmów edukacyjnych „Negocjator”.

W październiku ogłosiliśmy III edycję konkursu, jego tematem są negocjacje na temat ustalenia polskiego stanowiska w sprawie reform, przed którymi w najbliższych latach stanie Unia Europejska.  

Z inicjatywy Programu Samorządu Lokalnego, działającego w ramach Open Society Institute, we współpracy z Departamentem Programów Przedakcesyjnych i Strukturalnych Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej zorganizowany został warsztat szkoleniowy na temat Europejskiego Funduszu Społecznego oraz wdrażania systemu monitoringu w Polsce (5 -7 czerwca, Sulejówek). Warsztat – prowadzony przez niemiecką firmę BBJ – miał formę gry symulacyjnej. Uczestniczyli w nim przedstawiciele ministerstw, wojewódzkich urzędów pracy, innych instytucji publicznych oraz organizacji pozarządowych.  

Wydaliśmy cztery broszury z serii Polacy w Unii Europejskiej: „Konsumenci”, „Edukacja”, „Małe i średnie przedsiębiorstwa” oraz poradnik dla organizatorów spotkań „Ciekawie o Europie”. W naszych publikacjach pokazujemy, jakie szanse niesie ze sobą członkostwo Polski w UE, prezentujemy programy pomocowe UE i staramy się odpowiadać na tzw. trudne pytania. Chcemy, by nasze broszury przyczyniły się do upowszechnienia debaty o sprawach europejskich w środowiskach lokalnych w Polsce, kierujemy jem.in. do działaczy społeczności lokalnych, organizacji pozarządowych, sołtysów, dziennikarzy, małych i średnich przedsiębiorców, nauczycieli. Broszury dystrybuujemy we współpracy z różnymi instytucjami, m.in.: Regionalnymi Centrami Informacji Europejskiej, centrami Sieci Wspierania Organizacji Pozarządowych SPLOT, ośrodkami Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej, Powiatowymi Rzecznikami Konsumentów, Centralnym Ośrodkiem Doskonalenia Nauczycieli, Centrami Euro-info, Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości.

Głównym partnerem projektu jest magazyn „Unia & Polska”.  

Wydaliśmy publikację Edukacja europejska w polskiej szkole – materiały i opracowania. Publikacja ta zawiera zbiór opracowań eksperckich dotyczących stanu edukacji europejskiej w polskich szkołach oraz wypowiedzi w tej sprawie polityków.  

Fundacja współpracuje z Bankiem Światowym i Fundacją Bertelsmanna w ramach projektu euintegration.net, którego celem jest rozwinięcie zasobów informacyjnych o UE w internecie oraz usprawnienie wymiany informacji między krajami kandydującymi do Unii Europejskiej. Naszym zadaniem jest zachęcenie polskich instytucji do wspólnego tworzenia biblioteki internetowej zawierającej raporty, analizy, opracowania powstające w krajach kandydujących i dotyczące wybranych zagadnień integracji europejskiej.

Dotacje na realizację projektów partnerskich