|
|
Przemieszczone dobra kultury | |
|
Konferencja Między Rosją a Niemcami. Problem przemieszczonych dóbr kultury w Europie Środkowej w latach 2000-2006Warszawa, 8-9 grudnia 2006
Problem dóbr kultury, które padły ofiarą grabieży Europie w latach 1933-1945 – własność państwowa, ale także własność stowarzyszeń społecznych, kościołów i gmin wyznaniowych, wreszcie osób prywatnych - poczynając od dojścia do władzy nazistów w Niemczech, przez okres drugiej wojny światowej, po dojście do władzy partii komunistycznych w Europie Środkowej i Wschodniej, od dwóch niemalże dekad stał się tematem budzącym zainteresowania (i działania) wielu państw, ale także opinii publicznej. Pierestrojka w ZSSR, rozpad bloku komunistycznego i likwidacja muru dzielącego Europę sprawiły, ze wrócono do kwestii roszczeń wojennych w Europie. Zajęto się problemem mienia zrabowanego w latach 1933-1945 ofiarom Holocaustu oraz innych prześladowań nazistowskich. Wreszcie, wraz z demontażem systemu komunistycznego zwrócono uwagę na kwestię mienia kościołów, wspólnot wyznaniowych, stowarzyszeń, a przede wszystkim osób prywatnych przejętego przez władze komunistyczne w Europie Środkowej. W wielu krajach uchwalono w latach 90. ustawy reprywatyzacyjne. Umowy między państwem a kościołami i wspólnotami wyznaniowymi dały szanse na uporządkowanie problemu mienia przejętego w krajach postkomunistycznych. Liczne państwa podjęły rozmowy dwustronne w spawie obiektów zagrabionych lub przemieszczonych podczas drugiej wojny światowej a przechowywanych przez drugą stronę. Konferencje: Waszyngtońska i Wileńska, ustawy i rozporządzania przyjmowane przez wiele krajów, wreszcie regulacje wprowadzone w życie przez środowiska zajmujące się opieką nad dobrami kultury dają szanse na odzyskanie zbiorów zrabowanych ofiarom Holocaustu i innym poszkodowanym. Wszystkie te działanie nie doprowadziły do zamknięcia problemu przemieszczonych dóbr kultury. Co więcej, wiele spraw otwartych po 1989 roku wciąż czeka na rozwiązanie. Podczas naszego spotkania chcielibyśmy podsumować to, co się wydarzyło w ostatnich latach w Europie Środkowej. Jednak dyskusja nie może się odbyć bez udziału dwóch państw, mających kluczowe znaczenie dla tej problematyki – Niemiec i Rosji. Za pewne symboliczne fakty przyjmujemy z jednej strony umieszczenie przez Rosję w internecie pierwszych obiektów z trofiejnych fondów co miało otworzyć drogę do odzyskania tych obiektów przez właścicieli, z drugiej zaś ostatnie głośnie zwroty obiektów w Austrii i Holandii. Chcemy zastanowić się, jak w latach 2000-2006 wyglądała sytuacja w Europie Środkowej. Z jednej strony, interesuje nas obowiązujące prawodawstwo w poszczególnych krajach. Na ile przyjęte rozwiązania pozwolą na rozwiązywanie problemów, a na ile konieczne były, lub są jego zmiany. Z drugiej strony interesuje nas, jak wyglądała praktyka, jakie sprawy udało się pomyślnie zakończyć, a jakie i dlaczego pozostają nierozwiązane? Jaka była rola środowisk i instytucji zajmujących się opieką i badaniami nad dobrami kultury w rozwiązywaniu problemów własnościowych, oraz opinii publicznej i mediów? Jak wyglądają rozmowy pomiędzy poszczególnymi krajami. Wreszcie, jakie działania powinny zostać podjęte, aby zamknąć problem przemieszczonych dóbr w naszym regionie. Program konferencji8 grudnia 2006, piątekPowitanie: Andrzej Ziabicki, Warszawa Wykład wprowadzający: Norman Palmer, Londyn
11.00-14.30 Sesja I Problem roszczeń w relacjach międzynarodowych Roszczenia w relacjach międzynarodowych w Europie Środkowej i Wschodniej: znaczenie tego problemu w polityce zagranicznej w latach 2000-2006. Obecność roszczeń w dyskusji publicznej i publicystyce. Nowe rozwiązania prawne: czy powstają? Wspólne dziedzictwo a kwestia roszczeń w naszym regionie. Negocjacje pomiędzy poszczególnymi państwami (Rosja-Niemcy, Rosja-Węgry, Ukraina_Niemcy, Polska i jej sąsiedzi) Wystąpienia: Konstantin Akinsza, Budapeszt, Gábor Galik, Budapeszt, Pavel Jirásek, Praga, Serhij Kot, Kijów, Wojciech Kowalski, Warszawa, Gilbert Lupfer, Drezno Prowadzenie: Władysław Stępniak, Warszawa
Sesja II Problem reprywatyzacji, mienie Kościołów i związków wyznaniowych Reprywatyzacja w Europie Środkowej sukces czy porażka? Mienie Kościołów i wspólnot wyznaniowych, w tym gmin żydowskich – rozwiązany problem? Roszczenia składane przez osoby nie będące obywatelami skarżonych państw. Wystąpienia: Regine Dehnel, Berlin, Dorota Folga-Januszewska, Warszawa, Miloš Hošek, Praga, Attila Etian Horváth, Budapeszt, Jan Kudrna, Praga, Elena-Doina Pungâ, Bukareszt Prowadzenie: Nawojka Cieślińska-Lobkowicz, Warszawa-Monachium 9 grudnia 2006, sobotaSesja III Mienie ofiar Holocaustu Mienie ofiar prześladowań nazistowskich – rozwiązania prawne a ich funkcjonowanie w praktyce w latach 2000-2006. Majątek osób prywatnych. Stanowisko rządów, spadkobierców, organizacji pozarządowych, opinii publicznej. Roszczenia składane przez obywateli państw (i ich spadkobierców). Roszczenia wobec stron trzecich, m.in. mienie ofiar Holocaustu w zasobach „trofiejnych fondów” Wystąpienia: Nawojka Cieślińska-Lobkowicz, Warszawa-Monachium, Jekateryna Gienijewa, Moskwa, Charles A. Goldstein, Nowy Jork, Ágnes Peresztegi, Budapeszt, Anne Webber, Londyn Prowadzenie: Feliks Tych, Warszawa
Sesja IV Dobra kultury, własność i historia Restytucja jako element konstrukcji (i rekonstrukcji) historii w Europie Środkowej i Wschodniej. Wspólne dziedzictwo i dziedzictwo innych. Dobra kultury a polityka historyczna. Dobra kultury – własność – dobro publiczne: stary czy nowy konflikt? Czy ponowne podjecie problemu własności dóbr kultury w ostatnich dwóch dekadach świadczy o zmianie patrzenia na przeszłość? Wystąpienia: Wesley A. Fisher, Nowy Jork, Jerzy Holzer, Warszawa, Robert Kostro, Warszawa, Alvydas Nikžentaitis, Wilno Prowadzenie: Włodzimierz Borodziej, Warszawa
W konferencji udział wzięli także: Zuzana Bauerová, Praga, Mečislav Borák, Opava, Aleksiej Chadyka, Mińsk, Ihor Chomyn, Lwów, Roman Czmełyk, Lwów, Karina Dmitriewa, Moskwa, Aleksander Jaroszewicz, Mińsk, Zygmuntas Kiaupa, Wilno Noty biograficzneKonstantin Akinsza (ur. 1960) – historyk sztuki, ukończył Moskiewski Uniwersytet Państwowy oraz University of St. Andrews (Wielka Brytania). Korespondent i redaktor magazynu „ARTnews” (1996-2005 Nowy Jork, obecnie Budapeszt). Członek Amerykańskiego Towarzystwa Badań Slawistycznych (AAASS) oraz College Art Association (CAA). Od 2000 roku członek korespondencyjny Międzynarodowego Towarzystwa im. Waltera Benjamina. Badał tematykę konfiskat dzieł sztuki podczas II wojny światowej, jak również był pracownikiem naukowym Bremeńskiego Towarzystwa Sztuki, Ośrodka Badawczego Studiów Wschodnioeuropejskich na Uniwersytecie w Bremie oraz Muzeum Germańskiego. W latach 1999-2000 dyrektor ds. badań w Art and Cultural Property of the Presidential Advisory Commission on Holocaust Assets w USA. W 1991 otrzymał Nagrodę im. George’a Polka dla osób piszących o kulturze. Autor wielu artykułów i książek: The Holy Place (New Haven, Yale University Press), AAM Guide Provenance Research (współautor z Nancy Yeide i Amy Walsh, Washington DC: American Association of Museums), Beautiful Loot: Soviet Plunder of European Art Treasures (współautor z Griegorijem Kozłowem i Sylvią Hochfield, Nowy Jork, Random House), Operation Beutekuns (Norymberga, Muzeum Germańskie). Zuzana Bauerová – historyk sztuki i konserwator obrazów. Ukończyła Uniwersytet Komensky’ego w Bratysławie (1999) i Akademię Sztuk Pięknych i Projektowania w Bratysławie (1999). Doktorantka na Uniwersytecie Masaryka w Brnie. Pracownik naukowy i wykładowca w Academia Istropolitana Nova oraz wykładowca w Akademii Sztuki, Architektury i Projektowania w Pradze. Członek Krajowej Grupy Przedstawicielskiej w ramach europejskich działań na rzecz cyfrowego zapisu dzieł sztuki. Ostatnio pracuje w Centrum Dokumentacji Transferów Własności Dóbr Kultury Ofiar II Wojny Światowej Instytutu Historii Współczesnej Czeskiej Akademii Nauk w Pradze oraz jako konsultant w dziedzinie ochrony dziedzictwa narodowego. Członek Sekcji Konserwacji przy Międzynarodowej Radzie Muzeów ICOM oraz Czeskiego Stowarzyszenia Muzeów i Galerii. Wykłada i publikuje na temat ochrony dziedzictwa narodowego i jego repatriacji. Mečislav Borák (ur. 1945) - historyk, doc. dr, pracownik naukowy Instytutu Śląskiego przy Muzeum Śląskim w Opawie, kierownik Działu Historii Śląska, wykładowca historii Czech w uniwersytetach w Ostrawie, Ołomuńcu i Opawie. Zajmuje się historią Śląska na tle historii ziem Czeskich i ziem środkowoeuropejskich oraz historii drugiej wojny światowej i powojennych prześladowań w Czechosłowacji. Autor 12 monografii i 120 studiów oraz sprawozdań. Włodzimierz Borodziej (ur. 1956) – prof. dr hab., historyk, zajmuje się historią XX wieku, Galicją w dobie autonomicznej, stosunkami międzynarodowymi, historią historiografii. Od 1979 w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego jako asystent, doktor nauk historycznych oraz adiunkt (1984), doktor habilitowany i profesor (1991). Od 1997 polski przewodniczący Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej UNESCO. Członek rad naukowych Polonicum UW, Ośrodka Badawczego Studiów Wschodnioeuropejskich na Uniwersytecie w Bremie, kolegium wydawców „Zeitschrift fűr Ostmitteleuropa-Forschung” w Marburgu. Opublikował m. in. Terror i polityka. Policja niemiecka a polski ruch oporu w GG 1939-44 (Warszawa 1985), Diariusz Stanisława Mikołajczyka (współwyd. wraz z R. Turkowskim, pod pseudonimem, Siedlce 1988), Od Poczdamu do Szklarskiej Poręby. Polska w stosunkach międzynarodowych 1945-47 (Londyn 1990), Polska Podziemna (współautor, wraz z A. Chmielarzem, A. Friszkem, A. Kunertem, Warszawa 1991), PRL w oczach STASI t. I i II, (współautor, wraz z J. Kochanowskim, Warszawa 1995,1996, Obrachunki z historią (red., Warszawa 1997), Kompleks wypędzenia (red. wraz z A. Hajniczem, współautor, Kraków 1998). Aleksiej Chadyka - dr, studiował historię sztuki w Moskiewskim Uniwersytecie Państwowym. Od 1990 roku wykładowca Białoruskiej Akademii Sztuk, Europejskiego Uniwersytetu Humanistycznego oraz Białoruskiego Uniwersytetu Państwowego. W latach 1990-1997 pracownik naukowy w Instytucie Historii Sztuk, Etnografii i Folkloru Białoruskiej Akademii Nauk - odpowiadał za część ogólnonarodowego programu badań i katalogowania dzieł sztuki w zbiorach państwowych i prywatnych. Od 1997 roku dziekan Wydziału Kultury i Sztuk Uniwersytetu Ludowego w Mińsku, od roku 2000 dyrektor wykonawczy Uniwersytetu. W latach 1999–2001 pracował w Instytucie Kultury Ministerstwa Kultury Białorusi. Redaktor dwumiesięcznika „Spadczyna”. Opublikował liczne artykuły dotyczące różnych aspektów sztuki Białorusi i historii kultury na tle cywilizacji europejskiej. Roman Czmełyk (ur. 1962) – historyk, od 1986 pracownik Muzeum Etnografii i Przemysłu Artystycznego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Od 1994 dyrektor Muzeum oraz zastępca dyrektora Instytutu Etnologii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. W latach 2004-2005 wykładał we Wschodniej Zimowej Szkole Uniwersytetu Wrocławskiego. Członek naukowego Towarzystwa im. Tarasa Szewczenki, członek ICOM, 0organizator wielu polsko-ukraińskich wystaw poświęconych ludowym państwowym i religijnym świętom ukraińskim w Polsce oraz polskim na Ukrainie. Autor 40 publikacji poświęconych mniejszościom narodowym i relacjom międzynarodowym. Igor Chomyn (ur. 1951) – historyk sztuki. W 1975 ukończył Wydział Historii Uniwersytetu im. Iwana Franki we Lwowie. Od 1975 roku pracuje jako kustosz Lwowskiej Galerii Sztuki. Należy do ICOM. Autor katalogów wystaw: Jacek Malczewski. Katalog wystawy (Katowice 1996), In propria persona. Malarzy polskich portret własny. Katalog wystawy (Katowice 1998), Kazimierz Sichulski. Katalog wystawy (Katowice 2000), Jacek Malczewski. Katalog wystawy (Sopot 2002), Arcydzieła malarstwa polskiego. Katalog wystawy (Sopot 2003), Pejzaż malarzy polskich. Katalog wystawy (Sopot 2004). Nawojka Cieślińska–Lobkowicz - historyk i krytyk sztuki, kurator. W latach 1991-1995 radca do spraw kultury w ambasadzie polskiej w RFN oraz dyrektor Instytutu Polskiego w Düsseldorfie. W latach 1996-1997 dyrektor Muzeum Sztuki w Łodzi. Obecnie sekretarz generalny Forum ds. Rozproszonych Dóbr Kultury przy Stowarzyszeniu Historyków Sztuki. Redaktor tomów Sacrum i sztuka (Kraków 1989), Fermentum massae mundi. Jackowi Woźniakowskiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin (z Piotrem Rudzińskim, Warszawa 1990). Publikowała m.in. w „Gazecie Wyborczej” i „Tygodniku Powszechnym”. Obecnie pracuje nad książką Restytucje przemieszczonych w wyniku II wojny dóbr kultury od początku lat 90 po dzień dzisiejszy. Studium porównawcze. Regine Dehnel – historyk sztuki, wydawca. W 1985 ukończył Akademię Sztuki w Leningradzie (St. Petersburg). Od 1985 do 1992 pracownik naukowy i wykładowca historii sztuki Uniwersytetu w Greifswaldzie. W latach 1993-1998 niezależny historyk sztuki i wydawca. W latach 1998-2004 pracownik Biura ds. Utraconych Dóbr Kultury w Magdeburgu. W 2005 odpowiedzialna za organizację Drugiej Konferencji Hanowerskiej „Utracone Książki Żydowskie” w Bibliotece Gottfrieda Wilhelma Leibziza – Dolnosaksońska Biblioteka Państwowa. Wydała również materiały pokonferencyjne Drugiej Konferencji Hanowerskiej (Jüdischer Buchbesitz als Raubgut. Zweites Hannoversches Symposium. Frankfurt/Main: Klostermann 2006). Karina Dmitriewa (ur. 1960) – bibliotekarz, absolwentka Moskiewskiego Uniwersytetu Kultury, dyrektor Międzynarodowego Centrum Informacyjno-Dokumentacyjnego ds. Problemów Przemieszczonych Dóbr Kultury, kierownik Wydziału Rzadkich Książek. Obecnie pracuje w Rosyjskiej Bibliotece Literatury Zagranicznej w Moskwie. Zajmuje się problemami dóbr kultury przemieszczonych podczas i po II wojnie światowej. Organizator międzynarodowych konferencji i wystaw, ostatnio: Cultural Valuables: in search of new solutions to old problems (Moskwa 2004), Treasures of Culture - lost and displaced (Moskwa 2005). Autor m.in. History of one collection w: „Spoils of war “, N 7, 2000; Information about removed cultural valuables must be accessible w: „Tworczestwo”, nr 2, 2000; Displaced Book Collections and the All Russian Library for Foreign Literature w: Estonian-Russian Co-operation in Museology Tartu, 2001, The International Programme of the LFL on Preservation and Making Accessible of Displaced and Rare Book Collections/Mapping Europe Moskwa, 2002. International project “Heritage Revealed” , “Russia Herald of Europe”, Vol.12, 2004. Wesley A. Fisher - dr, dyrektor ds. badań w Conference on Jewish Material Claims Against Germany (Claims Conference) odpowiedzialny za kwestie związane z zagrabionymi dziełami sztuki i kulturalną własnością żydowską. Wcześniej członek rady założycielskiej Muzeum Holocaustu w Waszyngtonie. Wicedyrektor zorganizowanej w 1998 roku w Waszyngtonie przy udziale Departamentu Stanu Stanów Zjednoczonych i Muzeum Holokaustu międzyrządowej konferencji Holocaust-Era Assets. Wspierał organizowane w Wilnie przez rząd Litwy oraz Radę Europy międzynarodowe forum dotyczące Holocaustu (Vilnius International Forum on Holocaust). Dorota Folga-Januszewska (ur. 1956) – dr, historyk sztuki, krytyk sztuki, muzeolog. Od 1979 roku pracownik Muzeum Narodowego w Warszawie, od 1995 roku dyrektor ds. zbiorów i badań. Od 1986 roku wykładowca na Uniwersytecie Warszawskim. Od 2002 roku przewodnicząca Polskiego Komitetu Narodowego ICOM. Od 2004 członek Niezależnej Grupy Ekspertów ds. Muzeów powołanej przez Radę Europy. Autorka blisko 240 publikacji, m.in. Perspektywa, iluzja, iluzjonizm = Perspective, illusion, illusionism (Warszawa 1981), Koncepcje przestrzeni w sztuce współczesnej (Warszawa 1984, Delhi 1986), Picasso w zbiorach polskich (Warszawa 1995) Jörg Immendorff. Znaki, symbole i wizje (Warszawa 1998), Christo i Jeanne-Claude w Warszawie (Warszawa 1998), 111 arcydzieł ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie (Warszawa 2000), Paul Klee. Od szkicownika do obrazu (Warszawa 2001), Pablo Picasso. Przemiany (Warszawa 2002), Transalpinum. Od Giorgiona i Dürera do Tycjana i Rubensa (Warszawa 2004), Rafał Malczewski i mit Zakopanego (2006). Gábor Galik (ur. 1972) - prawnik, dr, absolwent Wydziału Prawa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Loránda Eötvösa w Budapeszcie oraz Wydziału Międzynarodowego Zarządzania i Studiów Biznesowych Wyższej Szkoły Biznesu w Budapeszcie. W latach 1994–1995 doradca w Państwowej Agencji ds. Własności; w latach 1995–1998 pracownik Kancelarii Prawnej „Nagy és Trócsányi”. W latach 1998–2006 zastępca dyrektora generalnego w Gabinecie Premiera. Od 2006 roku zastępca dyrektora generalnego w Ministerstwie Kultury i Edukacji. Wielokrotny obserwator z ramienia OBWE podczas wyborów, m.in. w Bośni i Hercegowinie, Jugosławii. Jekatierina Gienijewa (ur. 1946) - filolog, dr., absolwentka Uniwersytetu Moskiewskiego (Wydział Filologii). Dyrektor Ogólnorosyjskiej Biblioteki Literatury Obcej im. Rudomino w Moskwie; w latach 1995-2004 prezes Instytutu Społeczeństwa Otwartego - Rosja. Założycielka i przewodnicząca Rady Instytutu Tolerancji w Rosji; współzałożycielka i wiceprezes (1994-2004) Rosyjskiego Stowarzyszenia Bibliotecznego. W latach 1993-99 w Międzynarodowej Federacji Stowarzyszeń i Instytucji Bibliotekarskich (IFLA). Autorka ponad 150 publikacji z dziedziny bibliotekoznawstwa i literatury. Laureatka wielu nagród i wyróżnień, m.in. Honorowy Dyplom Międzynarodowej Federacji Stowarzyszeń i Instytucji Bibliotekarskich (1999); Pro Cultura Hungarica, Węgry (2005). Charles A. Goldstein - prawnik, absolwent Uniwersytetu Harwarda, doradca Ronalda S. Laudera oraz Commission for Art Recovery (CAR); odpowiedzialny za kontakty z rządami państw oraz sprawy sądowe dotyczące działalności CAR w Europie i Stanach Zjednoczonych. Kierował pracą Art and Archives Research, Inc – amerykańskiego partnera Ministerstwa Kultury Federacji Rosyjskiej w projekcie „Heritage Revealed” dotyczącym dzieł sztuki przemieszczonych do Rosji podczas II wojny światowej. Ekspert w dziedzinie odzyskiwania mienia ofiar prześladowań nazistowskich w czasie Holocaustu; doradca Neue Galerie w Nowym Yorku. Jest adwokatem w amerykańskiej firmie prawniczej Herrick, Feinstein LLP w Nowym Jorku. Jerzy Holzer (ur. 1930) – dr hab., historyk, profesor zwyczajny, profesor w Instytucie Studiów Politycznych PAN w Zakładzie Studiów nad Niemcami, profesor w Collegium Civitas, członek Komitetu Nauk Politycznych PAN, redaktor „Rocznika Polsko-Niemieckiego”, były dyrektor Instytutu Studiów Politycznych PAN. Zajmuje się historią Polski XX wieku, dziejami komunizmu i faszyzmu europejskiego, dziejami Żydów w Polsce w XIX i XX wieku oraz ruchem społecznym „Solidarność”. Wykładowca na wielu uniwersytetach niemieckich, m.in. w Uniwersytecie Humboldta, Wolnym Uniwersytecie w Berlinie, a także na uniwersytetach w Moguncji i Freiburgu. Autor wielu artykułów naukowych publikowanych w prasie specjalistycznej oraz książek: Polska Partia Socjalistyczna w latach 1917-1919 (Warszawa 1962), Kryzys polityczny w Niemczech 28-30. Partie i masy (Warszawa 1970), Mozaika polityczna II Rzeczypospolitej (Warszawa 1974), Solidarność 1980-1981. Geneza i historia (Warszawa 1983, wyd. niemieckie 1985), Der Kommunismus in Europa. Politische Bewegung- und Herrschaftssystem (Frankfurt/M. 1998, wyd. polskie Warszawa 2000), Tragedia XX wieku. Druga woja światowa (Warszawa 2005). Attila (Eitan) Horváth – ekonomista, absolwent Międzynarodowej Szkoły Biznesu w Budapeszcie. Od 2005 roku koordynator ds. zarządzania majątkiem w Jewish Joint Distribution Committee (JDC). Pomaga w odzyskiwaniu i zarządzaniu własnością wspólnotom żydowskim w środkowej i wschodniej Europie. Zajmuje się także rozpatrywaniem aplikacji składanych w JDC Strategic European Loan Fund oraz monitorowaniem wykorzystania pożyczek przyznawanych przez fundusz a przeznaczonych na renowację żydowskiej własności. Wcześniej zajmował się sektorem nieruchomości w firmie konsultingowej Helios Plc. (1991-2000), a w latach 2000-2005 pracował w K&H Bank w Budapeszcie. Miloš Hošek (ur. 1953) – prawnik, dr. Ukończył Wydział Prawa Uniwersytetu w Brnie, Wydział Prawa Uniwerystetu Karola w Pradze, podyplomowe studia w zakresie praw niematerialnych (ze specjalizacją w prawach autorskich) na Wydziale Prawa Uniwersytetu Karola w Pradze. Adwokat specjalizujący się w prawie handlowym, cywilnym, autorskim oraz restytucji. Od 1989 do 1991 prawnik w dziedzinie praw autorskich w Związku Praw Autorskich w Pradze (OSA), ZAIKS w Polsce, GEMA w Niemczech, PRS w Wielkiej Brytanii. Od dziesięciu lat występuje jako pełnomocnik Instytutu Dziedzictwa Narodowego w Pradze, m.in. w sprawie Colloredo–Mannsfeld (sprawa dotycząca zamku i kolekcji Opoczno, Dobříš) oraz w sprawie Harrach (sprawa dotycząca zamku Hrádek pod Nechanicami). Aliaksandr Jaraszewicz (ur. 1940) - absolwent fizyki na Państwowym Uniwersytecie Białoruskim w Mińsku. W latach 1965-1979 pracownik naukowy Instytutu Fizyki Nuklearnej Białoruskiej Akademii Nauk. Od 1979 główny kurator kolekcji w Muzeum Dawnej Kultury Białoruskiej przy Instytucie Historii Sztuki, Etnografii i Folkloru Białoruskiej Akademii Nauk. Zajmuje się białoruskim malarstwem ikonowym i rzeźbą od średniowiecza do XX wieku. Opublikował m.in. Rzymsko-katolicki cmentarz kalwaryjski w Mińsku na Białorusi (Warszawa 1998, 2000). Pavel Jirásek – ekonomista, ukończył Politechnikę Czeską. W latach 1991–1995 koordynator projektu ochrony dóbr ruchomych dziedzictwa narodowego przed kradzieżą i klęskami żywiołowymi, 1996-1999 pracował nad zintegrowanym systemem dóbr ruchomych dziedzictwa narodowego przy Ministerstwie Kultury Republiki Czeskiej. Aktualnie ekspert w Instytucie Historii Współczesnej Czeskiej Akademii Nauk, Centrum Dokumentacji Transferów Własności Dóbr Kultury Ofiar II Wojny Światowej. Niezależny konsultant Ministerstwa Kultury. Dyrektor Wydziału ds. Ochrony Dóbr Ruchomych Dziedzictwa Kulturowego, Muzeów i Galerii przy Ministerstwie Kultury Republiki Czeskiej (1999-2006). Uczestniczył w wielu zagranicznych szkoleniach, poświęconych ochronie i dokumentacji zbiorów. Przewodniczący komitetu wykonawczego Sekcji Międzynarodowej ds. Bezpieczeństwa Instytucji Kulturalnych przy Międzynarodowej Radzie Muzeów ICOM (od 2001) Wykłada i publikuje na temat ochrony dziedzictwa narodowego i jego repatriacji. Zigmantas Kiaupa (ur. 1942) – historyk, dr, wykładowca na Uniwersytecie Witolda Wielkiego w Kownie (Fakultet Nauk Humanistycznych, Katedra Historii), starszy pracownik naukowy w Instytucie Historii Litwy w Wilnie (wydział Historii Wielkiego Księstwa Litewskiego), redaktor naczelny „Lietuvos istorijos metraštis” (Rocznik Historii Litwy), członek Litewskiej Państwowej Komisji Ochrony Zabytków. Autor The History of Lithuania (Wilno, 2002, II wyd. 2006), Lietuvos kulturos vertybiu kelionesiki 1990 m. (Wilno, 2006) (Przemieszczenia litewskich dóbr kultury przed 1990). Robert Kostro (ur. 1967) - historyk, publicysta, ekspert w sprawach polityki kulturalnej i zagranicznej. Absolwent historii Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1991-1997 współredaktor i publicysta pism „Polityka Polska”, „Debata”, „Kwartalnik Konserwatywny”, „Tele Magazyn”. Od 1997 do 2000 dyrektor Departamentu Spraw Zagranicznych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, a od 2000 do 2001 roku dyrektor Gabinetu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Od sierpnia br. dyrektor Muzeum Historii Polski. W latach 1983-1990 uczestnik opozycji, w tym Ruchu Młodej Polski, od 2001 – członek Rady Powierniczej Zamku Królewskiego w Warszawie. Opublikował: Pamięć i odpowiedzialność (współredaktor, z T. Mertą i współautor, Kraków 2004); Odnaleźć przeszłość. Podręcznik historii dla szkół średnich (współautor z Janem Wróblem, Warszawa 2003); Integracja europejska. Implikacje dla Polski (współautor publikacji pod red. J. Czaputowicza, Warszawa 1999); Świat polityki, dyplomacji, idei. Słownik (współautor z R. Matyją, Warszawa 1992), autor wielu artykułów, m.in. w „Rzeczpospolitej”, „Życiu”, „Tygodniku Powszechnym”, „Nowy Państwie”. Serhij Kot (ur.1958) - historyk, dr, od 1980 roku pracownik Instytutu Historii Ukrainy Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, obecnie kierownik Centrum Badania Problemów Powrotu i Restytucji Dóbr Kultury przy UNAU. Członek rady ekspertów Ministerstwa Kultury i Sztuki do Spraw Sporządzenia Narodowego Rejestru Historycznego i Kulturalnego Dziedzictwa Ukrainy i konsultant Narodowej Komisji ds. Powrotu na Ukrainę Dóbr Kultury. Członek grupy roboczej przygotowującej ustawę „O ochronie dziedzictwa kulturalnego” (uchwalona w roku 2000). Autor wielu publikacji, m.in. Ukrajinśki kulturni cinnosti w Rosiji: problema powernennia w konteksti istoriji ta prawa (Kijów 1996). Wojciech Kowalski (ur. 1950) – prawnik, dr hab., profesor Uniwersytetu Śląskiego, kierownik Pracowni Prawa Ochrony Własności Intelektualnej i Kulturalnej tej uczelni. Wykładał gościnnie na uniwersytetach w Edynburgu, Londynie, Mińsku, Athens (Georgia, USA). Członek rady wydawniczej „Spoils of War”. W latach 1992–1994 przedstawiciel rządu do spraw polskiego dziedzictwa kultury za granicą, reprezentował Polskę w Komisji Dziedzictwa Kulturowego w Radzie Europy. Jeden z założycieli komitetu prawnego ICOMOS, w latach 1998–2000 jego wiceprzewodniczący. Przewodniczył grupie ekspertów UNESCO pracujących nad przygotowaniem zasad rozwiązywania sporów dotyczących dzieł sztuki przemieszczonych w czasie drugiej wojny światowej. Od 1998 ambasador tytularny w Ministerstwie Spraw Zagranicznych RP. Autor wielu prac z zakresu swojej specjalności, m.in. Restytucja dzieł sztuki w prawie międzynarodowym (Katowice 1989, 1993) Likwidacja skutków II wojny światowej w dziedzinie kultury (Warszawa 1990, 1994), Repatriacja dóbr kultury w sytuacji cesji terytorialnej i rozpadu państw wielonarodowych (Warszawa 1998), Restitution of Works of Art Pursuant to Private and Public International Law (Haga, Boston, Londyn 2002), Nabycie własności dzieła sztuki od nieuprawnionego (Kraków 2004). Jan Kudrna (ur. 1976) – prawnik, dr, absolwent Wydziału Prawa Uniwersytetu Karola w Pradze, obecnie adiunkt w Katedrze Prawa Konstytucyjnego. Od listopada 2002 roku doradca prawny przewodniczącego Izby Poselskiej Republiki Czeskiej. Współpracuje z Trybunałem Konstytucyjnym Rzeczypospolitej Polskiej, dla którego przygotował dwa opracowania poświęcone prawnym aspektom orzeczeń Sądu Konstytucyjnego Republiki Czeskiej. Autor: Nowa Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Pozycja Rady Państwa w systemie konstytucyjnym Słowenii, Zmiany w prawnej regulacji funkcjonowania partii politycznych według prawodawstwa austro-węgierskiego, czechosłowackiego i czeskiego, Rola Państwa w zapewnieniu bezpieczeństwa obywateli jako jeden z aspektów zapewnienia przestrzegania podstawowych praw człowieka, Aspekty bezpieczeństwa przeobrażającej się Unii Europejskiej oraz Regulacja stanów nadzwyczajnych w systemie konstytucyjnym Rzeczypospolitej Polskiej. Gilbert Lupfer – dr hab., historyk sztuki. Ukończył Uniwersytet Eberharda Karola w Tybindze. W 1993 profesor historii sztuki na Politechnice Drezdeńskiej. Od 2002 roku wykładowca na wydziale historii sztuki na Politechnice Drezdeńskiej. W 2003 wykładowca na Wyższej Szkole Techniki i Zarządzania w Dreźnie. Od 2004 roku szef projektu naukowego poświęconego historii Państwowych Zbiorów Sztuki w Dreźnie w XX wieku, a także koordynatorem badań nad pochodzeniem w Państwowych Zbiorach Sztuki. W 2005 jeden z kuratorów wystawy Der Blick auf Dresden. Zajmuje się historią współczesnej architektury, Bauhausem, historią sztuki i architektury Drezna i Sztutgartu, historią oraz pochodzeniem Państwowych Zbiorów Sztuki w Dreźnie. Alvydas Nikžentaitis – historyk, prof., dyrektor Instytutu Historii Litwy w Wilnie, twórca i dyrektor Centrum Badań nad Historią Litwy Zachodniej Uniwersytetu w Kłajpedzie. Zajmuje się pamięcią kulturalną, polityką pamięci, badaniem stereotypów oraz mitami narodowymi w Europie Środkowo-Wschodniej. Autor Gediminas (Wilno 1989), Nuo Daumanto iki Gedimino. Ikikrikscioniskos Lietuvos visuomuones bruozai (Kłajpeda 1996), Bohater czy zdrajca? Formowanie się na Litwie stereotypu Jagiełły w okresie XV-XX wieku (Wilno 2000), Witold i Jagiełło. Polacy i Litwini we wzajemnym stereotypie (Poznań 2000). W 2006 roku odznaczony przez Prezydenta RP Złotym Krzyżem Zasługi za zasługi w rozwijaniu polsko-litewskiej współpracy. Norman Palmer (ur. 1948) – adwokat, profesor, specjalizuje się w sprawach związanych z dziełami sztuki i własnością, doradza rządom, samorządom oraz wielu muzeom w Wielkiej Brytanii i w innych krajach. Ukończył Uniwersytet Oksfordzki. Doktor honoris causa Uniwersytetu Genewskiego. Profesor wizytujący w Law at King’s College London, emerytowany profesor prawa w Law of Art and Cultural Property at University College London. Zasiada w Treasure Valuation Committee oraz jest członkiem Spoliation Advisory Panel. W 2006 mianowany Komandorem Orderu Imperium Brytyjskiego za zasługi dla sztuki i prawa. Opublikował Bailment (2 ed. 1991), Art Loans (1997), The Recovery of Stolen Art (1998), Interests in Goods (2 ed. 1998), Museums and the Holocaust (2000) oraz Cultural Heritage Statutes (2 ed. 2005). Redaktor naczelny kwartalnika „Art Antiquity and Law” oraz współpracownik Halsbury’s Laws of England. Ágnes Peresztegi (ur. 1967) – prawnik w Biurze Prawnym Peresztegi w Budapeszcie, absolwentka prawa Uniwersytetu Loránd Eötvös w Budapeszcie, Uniwersytetu w Pensylwanii (prawo międzynarodowe i porównawcze) i Uniwersytetu McGill (prawa człowieka i międzynarodowe prawo gospodarcze). W latach 2001-2003 dyrektor wykonawczy na Europę Komisji ds. Odzyskania Dzieł Sztuki, oraz aktualnie konsultant Komisji. Przed 2001 międzynarodowy konsultant prawny w Dziedzictwie Żydowskim Węgierskiej Fundacji Publicznej i Komitetu Restytucji Węgierskiego Związku Gmin Żydowskich. Zajmuje się zagadnieniami związanymi z odszkodowaniami za łamanie praw człowieka podczas II wojny światowej takimi jak: roszczenia dotyczące pracy przymusowej i niewolniczej, roszczenia dotyczące rachunków bankowych i ubezpieczeń, roszczenia własnościowe wobec Niemiec, Austrii, Szwajcarii i Stanów Zjednoczonych. Elena-Doina Pungă (ur. 1945) – dr, historyk sztuki, ukończyła Wydział Teorii i Historii Sztuki Instytutu Sztuki “Nicolae Grigorescu“ w Bukareszcie. Od 2001 roku prowadzi badania w Rumuńskim Narodowym Muzeum Historii. Od 1995 wykładowca na wydziale historii sztuki Uniwersytetu Hyperyon w Bukareszcie. Zorganizowała ponad 20 wystaw, m.in.: Holocaust 1933-1945. Odwaga pamięci w Narodowym Muzeum Historii w Bukareszcie. Autor i współautor wielu katalogów wystaw, książek oraz artykułów, m.in: The museum – a communication agent between Germany and Romania w: Argumente und Materialien zum Zeitgeschehen, no. 8, Hanns Seidel Stiftung, Akademie fur Politik und Zeitgeschehen, Monachium. Władysław Stępniak (ur. 1948) – historyk, prof. dr hab., zastępca naczelnego dyrektora Archiwów Państwowych. Autor i redaktor wielu publikacji, m.in. Sukcesja państw dotycząca archiwaliów (Warszawa–Łódź 1989), Misja Adama Stebelskiego: rewindykacja archiwaliów polskich z Niemiec w latach 1945–1949 (Warszawa, Łódź 1989), Archiwalia polskie w zbiorach Instytutu Hoovera Uniwersytetu Stanforda (Warszawa 1997), Dyplomacja polska na Bałkanach (1918–1926) (Warszawa 1998), The Common Archival Heritage of States and Nations of Central and Eastern Europe (red., Warszawa 1998), Accessibility of Archival Materials in Compliance with the Law and General Practices of the States of Central and East European Countries (red., Warszawa 2000), Archives in the Society (red., Warszawa 2003), Archives Among the Memory Institutions (z Andrzejem Biernatem, red., Warszawa 2004). Feliks Tych (ur. 1929) - prof. zwycz. dr hab., ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Warszawskim. Badacz historii społecznej XIX i XX wieku. Dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie, zajmuje się m.in. historią Holokaustu. Ostatnio wydał: Długi cień Zagłady. Szkice historyczne (2004), Pamięć. Historia Żydów polskich przed, w czasie i po Zagładzie (red. nauk. i współautor 2004), Widziałem anioła śmierci. Losy deportowanych Żydów z ZSRR w latach II wojny światowej (2006); redaktor naukowy serii dokumentarnej Archiwum Ringelbluma wydawanej przez Żydowski Instytut Historyczny od 1997 roku. Anne Webber - założycielka i współ przewodnicząca Komisji na Rzecz Zagrabionych Dzieł Sztuki w Europie (Commission for Looted Art in Europe) – organizacji powstałej w 1999 roku, zajmującej się odnajdywaniem dóbr kultury zagrabionych przez nazistów w latach 1933–1945. Dyrektor Centralnego Rejestru Informacji o Zagrabionych Dobrach Kultury (Central Registry of Information on Looted Cultural Property) 1933-1945 – instytucji dysponującej bazą danych na temat ponad 25 tys. poszukiwanych obiektów i dzieł sztuki oraz informacją, dokumentacją i wynikami badań z ponad 45 krajów. Copyright © Fundacja Batorego
|
||
