Program Przeciw Korupcji

Finansowanie kampanii wyborczych

Polski | English

kontakt: asawicki@batory.org.pl

Adam Sawicki, tel. 22 536 02 07

Sprawozdanie 2008

Sprawozdanie 2007

Sprawozdanie 2006

Sposób finansowania działalności partii politycznych i kampanii wyborczych jest kluczem do ograniczenia korupcji politycznej. Partie, przyjmując - często w sposób niejawny - znaczące darowizny od grup nacisku czy firm, zaciągają zobowiązania, które w trakcie trwania kadencji spłacają tworząc prawo, czy wydając decyzje faworyzujące darczyńców kosztem społeczeństwa. Choć od 2000 roku obowiązuje w Polsce dość rygorystyczne prawo dotyczące finansowania kampanii wyborczych, to w debacie publicznej przeważają opinie, iż prawo to jest łamane. Pojawiają się propozycje, że należy je radykalnie zmienić, powracając do rozwiązań krytykowanych pod koniec lat 90, np. do zezwolenia na finansowanie działalności politycznej przez biznes i grupy interesów.

W roku 2005 przeprowadziliśmy monitoring źródeł finansowania i wydatków komitetów wyborczych kandydatów ubiegających się o fotel Prezydenta RP (patrz: Monitoring finansowania kampanii prezydenckiej, a w roku 2006 Monitoring finansowania samorządowej kampanii wyborczej. Wyniki naszych obserwacji, szczególnie raport z monitoringu finansowania prezydenckiej kampanii, który wykazał niedoskonałość obecnych przepisów prawnych umożliwiających łatwe ukrycie nieprawidłowości w gospodarce finansowej komitetów wyborczych, a także słaby nadzór nad funduszami wyborczymi, skłoniły nas do podjęcia działań na rzecz regulacji dotyczących finansowania kampanii wyborczych. Działania te prowadzimy wspólnie z Instytutem Spraw Publicznych.

26 kwietnia 2007 w ramach projektu zorganizowaliśmy międzynarodową konferencję Skuteczna kontrola finansowania polityki. Na konferencji prezentowane były zagraniczne rozwiązania dotyczące finansowania partii i kampanii wyborczych – zwłaszcza w państwach, w których partie polityczne finansowane są ze źródeł publicznych. Istotnym elementem naszej konferencji było przedstawienie naszych rekomendacji odnośnie zmian polskich regulacji dotyczących kontroli i nadzoru nad kampaniami wyborczymi, szczególnie nad kampanią prezydencką.

Program konferencji [DOC 41 kB]
Zapis dyskusji [DOC 305 kB]
Proponowane zmiany w systemie finansowania prezydenckiej kampanii wyborczej w Polsce [PDF 625 kB]

21 czerwca 2007 zorganizowaliśmy seminarium podsumowujące projekt Monitoringu finansowania samorządowej kampanii wyborczej, z udziałem przedstawicieli organizacji pozarządowych, samorządu, Państwowej Komisji Wyborczej i innych instytucji państwowych. Podczas seminarium wypracowane zostały wnioski i rekomendacje wskazujące kierunek koniecznych zmian w ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, tak aby w kolejnych wyborach wyeliminowane zostały nieprawidłowości zaobserwowane podczas monitoringu. Rekomendacje te przekazane zostały posłom w nadziei na otwarcie dyskusji nad zmianami ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw.

Rekomendacje zmian przepisów dotyczących samorządowej kampanii wyborczej [PDF 73,7 KB]

W grudniu 2007 w związku z przedterminowymi wyborami parlamentarnymi rekomendacje dotyczące kampanii prezydenckiej oraz samorządowej zostały przesłane ponownie do Sejmu posłom nowej, VI kadencji.

Rok 2008 upłynął na dalszej popularyzacji naszych propozycji oraz przekonywaniu parlamentarzystów do konieczności podjęcia prac nad nowelizacją przepisów wyborczych, w szczególności dotyczących finansowania kampanii prezydenckiej. Po wysłaniu szeregu listów i odbyciu spotkania z prezydium sejmowej Komisji Ustawodawczej udało nam się zainteresować naszymi propozycjami posłów tejże Komisji. 18 września 2008 przedstawiliśmy problem na plenarnym posiedzeniu Komisji. Rezultatem naszych oraz innych instytucji działań było powołanie podkomisji do spraw zmian w ordynacjach wyborczych. Od października 2008 uczestniczyliśmy w charakterze gościa w jej pracach przekazując nasze opinie na temat poszczególnych propozycji zmian przepisów wyborczych. Podkomisja w grudniu 2008 zakończyła prace przekazując do I czytania komisyjny projekt nowelizacji ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i innych ustaw. Projekt ten jest zgodny z prezentowanymi przez nas propozycjami zmian.

Ponadto na spotkaniu w Sejmie 24 kwietnia 2008 przedstawiliśmy uwagi do projektu Kodeksu wyborczego opracowanego przez ówczesny Klub Lewica i Demokraci. Uwagi te zostały przekazane również na piśmie.

21 stycznia 2009 Komisja Ustawodawcza wraz Komisją do Spraw Unii Europejskiej rozpoczęła prace nad kolejnym, tym razem poselskim projektem zmian w ustawach wyborczych, w tym ustawie o wyborze Prezydenta RP. W toku prac podkomisji zostały wprowadzone do niego zmiany przygotowane w trakcie prac nad poprzednim projektem pod koniec 2008. W lutym 2009 projekt został skierowany do Senatu, który na posiedzeniu 18 lutego 2009 przyjął ustawę bez poprawek i skierował ją do Prezydenta RP. Ustawa ta jest zgodna z prezentowanym przez nas propozycjami zmian.