Postawy Polaków wobec
KORUPCJI
Raport z badania Omnibus

Demoskop 
dla FUNDACJI BATOREGO

Raport opracowała:
Agnieszka Owsianko

Warszawa, Październik 2000

Spis treści

Nota metodologiczna	3
Dane o respondentach	4
Wyniki badania	6
1. Instytucje działające przeciwko korupcji	6
2. Poruszanie problemu korupcji	7
3. Akcje przeciw korupcji	7
4. Spostrzeganie Programu Przeciw Korupcji	8

Nota metodologiczna

ZBIOROWOŚĆ BADANA:
	Ludność Polski w wieku 15 i więcej lat

Metoda doboru próby:
	Próba losowo-kwotowa: RESPONDENCI dobierani metodą kwotową ze         	względu na: płeć, wiek i wykształcenie w 100 PUNKTACH REALIZACJI     	(gminach) wylosowanych z prawdopodobieństwami proporcjonalnymi do          	liczby ludności

Metoda zbierania danych:
	Indywidualny wywiad kwestionariuszowy

Czas przeprowadzenia wywiadów:
	13 – 16 października 2000

Efektywna liczebność próby:
	999 osób

Statystyczny błąd oszacowań:
	nie większy niż (+/-) 3,2% na poziomie ufności 0,95 dla N=1000

Dane o respondentach

N=999                                         	Liczba 	Procent	
PŁEĆ	
  mężczyzna                              	   477 	  47.7 	
  kobieta                                	   522 	  52.3 	
WIEK (w latach)	
  15 - 19                                	   107 	  10.7 	
  20 - 24                                	    95 	   9.5 	
  25 - 29                                	    81 	   8.1 	
  30 - 39                                	   187 	  18.7 	
  40 - 49                                	   188 	  18.8 	
  50 - 59                                	   131 	  13.1 	
  > 59                                   	   210 	  21.0 	
POZIOM WYKSZTAŁCENIA	
  podstawowe                             	   368 	  36.8 	
  zawodowe                               	   291 	  29.1 	
  średnie                                	   279 	  27.9 	
  wyższe                                 	    61 	   6.1 	
DOCHÓD NA OSOBĘ W RODZINIE (% średniej)	
brak danych                              	   267 	  26.7 	
  < 50%                                  	   143 	  14.3 	
  50% - 74%                              	   134 	  13.4 	
  75% - 89%                              	    94 	   9.4 	
  90% - 109%                             	   120 	  12.0 	
  110% - 149%                            	   145 	  14.5 	
  > 149%                                 	    96 	   9.6 	
MIEJSCE ZAMIESZKANIA	
  wieś                                   	   383 	  38.3 	
  miasto (< 50,000)                      	   191 	  19.1 	
  miasto (50,000 – 200,000)              	   203 	  20.3 	
  miasto (> 200,000)                     	   222 	  22.2 	

UWAGA: średni dochód na osobę w rodzinie w próbie = 605 zł
(ciąg dalszy na następnej stronie)
(ciąg dalszy z poprzedniej strony)

                                         	Liczba 	Procent	
AKTYWNOŚĆ ZAWODOWA	
brak danych                              	    12 	   1.2 	
  pracuje zawodowo                       	   431 	  43.1 	
  bezrobotny                             	   102 	  10.2 	
  uczy się, studiuje                     	   118 	  11.8 	
  emeryt                                 	   187 	  18.7 	
  rencista                               	   104 	  10.4 	
  zajmuje się domem                      	    45 	   4.5 	
POZYCJA ZAWODOWA	
nie dotyczy                              	   568 	------	
brak danych                              	    10 	   2.3 	
  inteligencja                           	    46 	  10.7 	
  pracownicy umysłowi                    	    76 	  17.6 	
  pracownicy fizyczni                    	   206 	  47.8 	
  właściciele firm                       	    43 	  10.0 	
  rolnicy indywidualni                   	    43 	  10.0 	
  trudno powiedzieć                      	     7 	   1.6 	
MIEJSCE PRACY	
nie dotyczy                              	   568 	------	
brak danych                              	     3 	    .7 	
  przedsiębiorstwo państwowe             	    61 	  14.2 	
  instytucja sfery budżetowej            	    70 	  16.2 	
  przedsiębiorstwo prywatne              	   233 	  54.1 	
  gospodarstwo rolne                     	    46 	  10.7 	
  inne                                   	    18 	   4.2 	

Dane: DEMOSKOP
Październik 2000

Wyniki badania

1. Instytucje działające przeciwko korupcji
Zdecydowana większość Polaków (91%) nie zna żadnych organizacji lub instytucji działających przeciwko korupcji. Stosunkowo największą znajomością takich organów wykazują się osoby z wyższym wykształceniem, przedstawiciele inteligencji i pracowników umysłowych.
Przy poprzednim pomiarze w lipcu uzyskano zbliżone wyniki. 92% Polaków nie było w stanie wskazać żadnej instytucji zajmującej się walką z korupcją, a ich struktura była analogiczna.
W opinii Polaków następujące instytucje i organizacje zajmują się walką z korupcją:
•	policja – 3% 
•	NIK – 3%
•	Sąd – 1%
•	UOP – 1%
Pojedynczo wskazywano także:
•	Antykorupcyjny telefon zaufania
•	Prokuraturę
•	Urząd skarbowy
•	Polityków, parlament
•	Prasę
•	Urząd antymonopolowy
•	Program Przeciw Korupcji
•	Urząd celny
•	MSW
•	Organizacje konsumenckie
W obu pomiarach Polacy podawali podobne instytucje.

2. Poruszanie problemu korupcji
Zdecydowana większość Polaków uważa, że w okresie ostatnich 2-3 miesięcy mówi się o korupcji co najmniej tyle samo co wcześniej. 40% uważa, iż mówi się tyle samo, a 35%, że mówi się o problemie korupcji więcej.

Poczucie, iż ostatnio mówi się więcej o korupcji mają stosunkowo duże grupy osób 25-29 letnich oraz osób o średnim i wyższym wykształceniu.

3. Akcje przeciw korupcji
Niemal 2/3 Polaków (64%) deklaruje, iż nie słyszało o akcjach prowadzonych przeciw korupcji w ciągu ostatnich 3 miesięcy. Blisko 1/4 Polaków (23%) uważa, iż słyszało o takich akcjach.

O akcjach prowadzonych przeciw korupcji słyszały stosunkowo duże grupy osób 25-29 letnich oraz osób o średnim i wyższym wykształceniu.
Niemal połowa (47%) osób, które uważają, iż ostatnio więcej mówi się o problemie korupcji, słyszało o akcjach prowadzonych przeciw korupcji.

4. Spostrzeganie Programu Przeciw Korupcji
Większość Polaków (86%) uważa, iż nie zetknęli się z Programem Przeciw Korupcji.

Program Przeciw Korupcji identyfikuje duża grupa 25-29 latków oraz osób lepiej wykształconych (z wykształceniem co najmniej zawodowym).
Co piąta (23%) osoba, która uważa, iż ostatnio mówi się więcej o problemie korupcji, zapamiętała Program Przeciw Korupcji. Wśród osób, które słyszały o akcjach prowadzonych przeciw korupcji, o Programie słyszało 35%.

Osoby, które zidentyfikowały Program Przeciw Korupcji najczęściej mówiły, iż dotyczył przeciwdziałaniu korupcji. Wskazywano wówczas na następujące aspekty:
•	przeciwdziałanie łapówkom ogólnie
•	przeciwdziałanie łapówkom wśród policji
•	przeciwdziałanie łapówkom wśród urzędników
•	przeciwdziałanie łapówkom wśród sędziów
•	przeciwdziałanie łapówkom wśród polityków
•	przeciwdziałanie łapówkom wśród pracowników uczelni wyższych
Osoby, które mówiły, iż program dotyczył walki z przestępstwami wskazywały:
•	afery rządowe
•	mafię, grupy przestępcze
•	przestępstwa gospodarcze
•	pranie brudnych pieniędzy
Wskazywano następujące elementy reklam Programu:
•	“czyste ręce”
•	“nie biorę”
•	“nie musisz brać w tym udziału”
•	szkielety ryb
•	ogólnie: reklama
Uwagi dotyczące zmian prawnych jakie kojarzono z Programem były następujące:
•	kontrola większych transakcji
•	zakup kontrolowany
•	lustracja kont bankowych
•	ogólnie: zmiany prawne