Polityka Polski wobec polskiej mniejszości w Europie Wschodniej i Polonii na Zachodzie

23 listopada 2005

Ostatnie wydarzenia na Białorusi w całej ostrości ukazały problem polityki naszego państwa wobec mniejszości polskiej na Wschodzie. Jakie są cele naszej polityki wobec osób polskiego pochodzenia tam zamieszkujących? Czy kierujemy się przemyślaną strategią? Czy publiczne pieniądze na pomoc Polakom wydawane są w sposób racjonalny? Czy nie mamy do czynienia ze swoistym zaniechaniem państwa w tym obszarze, które polega nie tylko na oddaniu środków publicznych, ale również procesu formułowania celów strategicznych, w ręce autonomicznych organizacji reprezentujących być może partykularne interesy? Czy potrafiono stworzyć przejrzyste i jasne reguły współpracy organów państwa z instytucjami społeczeństwa obywatelskiego?

Drugim ważnym zagadnieniem jest kwestia Polaków i osób o polskich korzeniach mieszkających na Zachodzie. Czy umiemy wykorzystać potencjał tamtejszej Polonii dla zwiększenia skuteczności polskiej polityki zagranicznej? Czy umiemy wyjść poza anachroniczne instrumenty kultywowania związków z Polską i polską kulturą? Jakie formy wsparcia diaspory polskiej na Zachodzie są sensowne i pozostają w rozsądnej proporcji do środków Polonii z jednej, a państwa polskiego z drugiej strony?

Pragniemy, aby debata stała się okazją do refleksji nad tym, jakie miejsce w polskiej polityce zagranicznej zajmuje dziś i jakie powinna zajmować polityka wobec polskiej mniejszości na Wschodzie i diaspory na Zachodzie. Jakie rozwiązania instytucjonalne wydają się adekwatne do formułowanych celów, jakimi instrumentami i mechanizmami powinno dysponować państwo. Mamy nadzieję, że inspiracją i punktem odniesienia dla tych rozważań będą dla uczestników debaty doświadczenia niemieckie i węgierskie. Rozwiązania, jakie zostały w tej sferze wypracowane przez oba te kraje, są o tyle interesujące, że dla Niemiec i Węgier zagadnienie polityki wobec własnych mniejszości było istotnym elementem polityki zagranicznej i debaty społecznej.